تصاویر زیباسازی نایت اسکین
تقدیم به دانشجویان کشاورزی ورودی90
 
 

 
 

jazn9nyz62ykt71jtdvt.jpgnuxd2tywwk8addsn97x4.jpg

 
 
  

ادامه مطلب
تاريخ : سه شنبه سوم مرداد 1391 | 0:33 | نویسنده : parviz vedadi |



 

کشاورزی:به تولید مواد غذایی و کالا از راه زراعت و جنگل داری و دامداری است. کشاورزی همان چیزی است که به ظهور تمدن منجر شد. مطالعه کشاورزی به نام علم کشاورزی شناخته می‌شود.کشاورزی شامل طیف وسیعی از تخصص‌ها و فنون، از جمله راه‌هایی برای گسترش زمین‌های مناسب برای زراعت گیاه، حفر کانال‌ها و فرم‌های مختلف آبیاری می‌باشد.در دنیای امروز با نگرانی‌های موجود و کمبود منابع نیاز است تا کشاورزی را به سوی کشاورزی پایدار (مثلا کشاورزی زیستی) یا کشاورزی فشرده (مثلا صنعتی) پیش ببریم تا بتوانیم نیازها را در آینده برطرف نماییم.زراعت مدرن، اصلاح نباتات، سموم، دفع آفات و کود و پیشرفت‌های تکنولوژیک به شدت باعث افزایش بازده محصول می‌شوند ولی باید در نظر داشت که این محاسن در کنار عیوبی چون آسیب گسترده زیست محیطی و اثرات منفی سلامت انسان حاصل می‌شوند. [۱]شیوه‌های مدرن در دامپروی نیز به همین گونه‌است یعنی با افزایش تولید گوشت ما مشکلاتی چون ستم به حیوانات و تبعات بهداشتی ناشی از آنتی بیوتیک‌ها، هورمون رشد، و سایر مواد شیمیایی که معمولاً در تولید گوشت‌های صنعتی استفاده می‌شود را داریم.[۲]محصولات کشاورزی را می‌توان به صورت عمده به غذاها، الیاف، سوخت، مواد اولیه، دارو و زینت آلات تقسیم نمود.غذاهای عبارتند از غلات، سبزیجات، میوه‌ها، و گوشت. الیاف عبارتند از پنبه، پشم، کنف، ابریشم و کتان. مواد خام مانند چوب.مخدره عبارتند از تنباکو، الکل، تریاک، کوکائین. از دیگر مواد مفید توسط گیاهان، از رزین می‌توان نام برد. سوخت‌های زیستی شامل متان از زیست توده‌ها، اتانول و بیودیزل.در سال ۲۰۰۷، حدود یک سوم از کارگران جهان در بخش کشاورزی شاغل بودند. اگرچه در سال ۲۰۰۳ تعداد کمتری در بخش کشاورزی مشغول بودند اما به دلیل آگاهی کشاورزی در سال ۲۰۰۸ این آمار به سرعت افزایش یافته.همچنین در بخش‌های دیگر کشاورزی مانند اقتصاد کشاورزی هم تعداد قابل ملاحظه‌ای مشغول به کار اند. [۳]با این که بیش از یک سوم جمعیت جهان در این بخش مشغول اند ولی این بخش تنها ۵٪ از سود خالص جهانی را به خود اختصاص داده‌است.



تاريخ : دوشنبه دوم مرداد 1391 | 12:22 | نویسنده : parviz vedadi |


  1- مهندسی اقتصاد کشاورزی 1-1) تعریف و هدف اقتصاد کشاورزی به مجموعه ای از علوم و روشها اطلاق می شود که عوامل اقتصادی موثر در امور کشاورزی، روابط اقتصادی موجود بین عوامل تولید کشاورزی و کاربرد اصول اقتصادی را در تولید و توسعه کشاورزی مورد بحث و بررسی قرار می دهد. به بیان دیگر اقتصاد کشاورزی عبارت از کاربرد اصول و نظریه های اقتصاد عمومی در فرایند تولید، مبادله و توزیع و مصرف موادغذایی و مواد خام اولیه مورد نیاز سایر بخشهاست. بر این اساس می توان نتیجه گرفت که اقتصاد کشاورزی، روشهای چگونگی استفاده مطلوب بهینه از منابع طبیعی در بخش کشاورزی را از طریق شیوه ها و ابزار کارآمد خود مئرد مطالعه قرار می دهد. هدف از ایجاد این رشته، تربیت نیروهای متخصص و کارآمدی است که بتواند با تکیه بر دانش و اندوخته های علمی و تجارب عملی خود به عنوان کارشناس اقتصاد کشاورزی به تهیه و تدوین طرحهای توسعه کشاورزی و ارزیابی اقتصادی آنها در سطوح مختلف منطقه ای و یا ملی بپردازند و همچنین از طریق به کارگیری روشهای تجزیه و تحلیل کمی و ارائه مدلهای ریاضی در حل مسائل و مشکلات تولید، توزیع و یا معرف مواد غذایی و مواد خام، راهکارهای مناسبی را ارائه نمایند. متخصصان اقتصاد کشاورزی در فعالیتهای آموزشی و تحقیقاتی مرتبط با مسائل اقتصادی بخش کشاورزی نیز می توانند همکاری نمایند. 1-2) اهمیت و جایگاه در جامعه با عنایت به اهمیت تولید کشاورزی در امنیت غذایی جامعه و نیز ضرورت توجه به ابعاد اقتصادی تولید، اقتصاد کشاورزی به عنوان یکی از شاخه های علوم کشاورزی ، از حدود یک قرن پیش در کنار سایر رشته های کشاورزی بتدریج مطرح شد و با سیر تکاملی اش امروزه بشکل یک دانش منسجم و مدون در مراکز آموزش عالی و تحقیقاتی در اختیار مشتاقان علم و جامعه کشاورزی قرار گرفته است. در عرصه فعالیتهای زراعی، حضور متخصصانی که علاوه بر دانش کشاورزی، اصول علم اقتصاد را نیز فراگرفته باشند و بتوانند با استفاده از تجربیات و دانش خود، در زمینه برنامه ریزی و تهیه طرحهای تولیدی محصولات کشاورزی به طور اقتصادی فعالیت کنند از ضروریات تحول کشاورزی کشور است و این امر، جایگاه و اهمیت رشته مهندسی اقتصاد کشاورزی را بخوبی مشخص می کند. سطوح رشته   ردیف نام دانشگاه کاردانی کارشناسی ارشد دکترا 1 آزاد- ارسنجان * ‌ 2 آزاد- اهواز * 3 آزاد- بابل * 4 آزاد- بیرجند * 5 آزاد- تهران * 6 آزاد- چناران * 7 آزاد- داراب * 8 آزاد- دزفول * 9 آزاد- سیرجان * 10 آزاد- شهرکرد * 11 آزاد- علوم و تحقیقات اهواز * 12 آزاد- علوم و تحقیقات تهران * 13 آزاد- فیروزآباد * 14 آزاد- قایم شهر * 15 آزاد- گرگان * 16 آزاد- گنبدکاووس * 17 آزاد- مشهد * 18 آزاد- کرج * 19 آزاد- یاسوج * 20 تبریز * 21 تربیت مدرس * 22 تهران * 23 زابل * * 24 زاهدان * 25 شیراز * 26 علامه طباطبائی * 27 فردوسی مشهد * درسهای رشته   ردیف نام درس ردیف نام درس 1 آبیاری عمومی 2 آمار و احتمالات 3 اصول تبدیل و نگهداری فرآورده‌های کشاورزی 4 اصول ترویج و آموزش کشاورزی 5 اقتصاد ایران 6 اقتصاد توسعه و سیاست کشاورزی 7 اقتصاد تولید 8 اقتصاد خرد 1 9 اقتصاد ریاضی 10 اقتصاد سنجی 11 اقتصاد منابع طبیعی 12 اقتصاد کشاورزی 13 اقتصاد کلان 1 14 اقتصاد کلان 2 15 اکولوژی 16 بازاریابی محصولات کشاورزی 17 باغبانی عمومی 18 برنامه نویسی کامپیوتر 19 بیماریهای گیاهی 20 بیوشیمی عمومی 21 پول و بانکداری 22 تهیه و ارزیابی طرحهای کشاورزی 23 جامعه شناسی روستایی 24 حسابداری 1 25 حسابداری 2 26 حشره‌شناسی و دفع آفات 27 خاک‌شناسی عمومی 28 دامپروری عمومی 29 دیم‌کاری 30 روش تحقیق 31 ریاضیات 1 32 ریاضیات 2 33 ریاضیات عمومی 34 زراعت عمومی 35 زراعت غلات 36 سمینار 37 شیمی آلی 38 شیمی عمومی 39 طرح آزمایشهای کشاورزی1 40 عملیات کشاورزی 41 فیزیک عمومی 42 گیاه شناسی1 43 ماشین‌های کشاورزی 44 ماشینهای برداشت 45 متون اقتصادی به زبان خارجی 46 مدیریت مزرعه 47 مسئله مخصوص 48 مساحی و نقشه برداری 49 مکانیزاسیون کشاورزی 50 هوا و اقلیم شناسی 51 کارآموزی صنعت و بازارکار تواناییهای لازم برای داوطلبان این رشته و ادامه تحصیل در آن با توجه به کمیت و کیفیت درسهایی که در این رشته تدریس می شود، برای ادامه تحصیل در رشته مهندسی اقتصاد کشاورزی داوطلبان باید علاوه بر زمینه های عمومی مورد نیاز در آزمون سراسری، از قدرت و توان نسبتاً بالایی در زمینه ریاضی برخوردار باشند. علاوه بر این مشتاقان این رشته باید دارای قوه ادراک بسیار بالا و قدرت تجزیه و تحلیل و تصمیم گیری صحیح و اصولی باشند. گذشته از همه اینها، علاقه و شوق شخصی افراد از عوامل تعیین کننده در میزان موفقیت در این رشته است و شاید شرط لازم ادامه تحصیل در این رشته همین امر باشد. تواناییهای فارغ التحصیلان همان طور که بیان شد، دانش آموختگان مهندسی اقتصاد کشاورزی پس از پایان تحصیلات و دوره آموزشی خود، می توانند در زمینه های مختلف تولید، توزیع و مصرف مواد غذایی و مواد خام مورد نیاز سایر بخشها مسؤولیتهایی را بپذیرند که برخی از موارد مهم این مسؤولیتها به شرح زیر است. 1- تهیه و تدوین طرحهای کشاورزی و ارزیابی اقتصادی آنها. 2- توجیه یک طرح کشاورزی از نظر اقتصادی و یا مقایسه چند طرح. 3- بررسی و مطالعه اقتصادی طرحهای عظیم مرتبط با بخش کشاورزی مانند سدها، سردخانه ها و..... 4- تهیه الگوی کشت و یا تولیدی برای واحدهای کوچک و بزرگ کشاورزی از ابعاد اقتصادی. 5- بررسی هزینه ها و درآمدهای تولیدات کشاورزی. 6- مدل سازی ریاضی برای تعیین ضرایب فنی عوامل تولید، میزان کارایی آنها و یا تخصیص زمینه منابع تولید. 7- بازاریابی و بازاررسانی محصولات کشاورزی در داخل و خارج از کشور. 8- همکاری با مهندسان مشاور طرحهای کشاورزی منطقه ای و یا ملی در ارتباط با توجیه اقتصادی آنها. 9- ارائه طرحهای تحقیقاتی در ارتباط با مسائل مختلف اقتصاد کشاورزی. 10- آموزش نظریه های علمی اقتصاد کشاورزی.

تاريخ : دوشنبه دوم مرداد 1391 | 1:50 | نویسنده : parviz vedadi |

معرفی رشته مهندسی کشاورزی - اقتصادکشاورزی - مقطع کارشناسی

برای استفاده بهتر از منابع تولید در کشاورزی و بکارگیری اینگونه منابع برای بدست آوردن محصولات کشاورزی به طور اقتصادی لازم است متخصصینی تربیت شوند که با توجه به دانش و تجربیات خود در علوم کشاورزی و اصول علم اقتصاد بتوانند در زمینه برنامه ریزی و تهیه طرحهای تولید کشاورزی در کشور منشاء خدمت باشند.

طول دوره تحصیل

براساس آیین نامه آموزشی مصوب شورای عالی برنامه ریزی طول دوره کارشناسی اقتصاد کشاورزی به طور متوسط چهارسال و حداکثر طول این دوره طبق آئیین نامه آموزشی مصوب 6 سال می باشد. هر سال تحصیلی شامل دو نیمسال و هر نیمسال 16 هفته کامل آموزشی است. نظام آموزشی این دوره واحدی است و برای هر واحد درس نظری در هر نیمسال 16 ساعت آموزش کلاسیک در نظر گرفته شده است.

تعداد واحدها

تعداد واحدهای درسی دوره کارشناسی اقتصاد کشاورزی135 واحد است به شرح زیر:
دروس عمومی 20 واحد
دروس علوم پایه 18واحد
دروس اصلی 43 واحد
دروس تخصصی 48 واحد
دروس انتخابی 6 احد

نقش و توانایی یا کارایی

فارغ التحصیلان این رشته می توانند در مورد زیر نقش و توانایی خود را ایفاء نمایند.
- به صورت کارشناس متخصص برای کمک در ارزیابی و تحلیل برنامه های توسعه کشاورزی در سطوح منطقه ای.
- به عنوان کمک کار در امور آموزشی و تحقیقات کشاورزی
- به عنوان مدیر با مجری واحدهای تولیدی دولتی و خصوص کشاورزی

ضرورت و توانایی

نظر به محدود بودن منابع تولید کشاورزی در کشور، اینگونه منابع باید بطور صحیح به کار گرفته شوند تا حداکثر بهره از آنها حاصل گردد. برای اینکار ضروری است متخصصینی تربیت شوند که بتوانند در ارزیابی و تحلیل برنامه های توسعه کشاورزی درسطح منطقه ای دارای کارآیی لازم بوده و برنامه های مزبور را از ابعاد اقتصادی مورد بررسی و ارزشیابی قرار دهند.



تاريخ : دوشنبه دوم مرداد 1391 | 1:50 | نویسنده : parviz vedadi |

تشكيل خاك: خاك ابتدا به كندي به صورت سنگ تشكيل مي شود و بعد بر اثر فرسايش در نزديكي سطح زمين به صورت ذرات ريز (ماده منشأ) در مي آيد. مواد آلي هم با مواد غير آلي (ذرات سنگ، مواد معدني و آب)  مخلوط مي شوند تا خاك تشكيل شود.

لايه هاي خاك: خاك از لايه هاي افقي متمایز و مشخصی تشكيل شده. لايه هاي بالاتر غني از مواد آلي (خاك سطحي و مواد آلي انساني) است و لايه هاي زيرين سنگي (خاک زیر، regolith و سنگ بستر) است.

لايه O: لايه بالايي آلي خاك كه بيشترش از آت و آشغال برگ ها و مواد آلي انساني (مواد آلي تجزيه شده) تشكيل شده.

لايه A: لايه اي به نام خاك سطحي: اين خاك زير لايه O و بالاي لايه E يافت مي شود. در اين لايه كه رنگ تيره دارد، بذرها و دانه ها جوانه مي زنند و ريشه هاي گياهان رشد مي كنند. اين لايه از گياخاك (مواد آلي تجزيه شده) كه با ذرات مواد معدني مخلوط شده تشكيل شده.                         لايه E: اين لايه شسته شده (به وسيله باد و باران) رنگ روشن دارد و زير لايه A و بالاي لايه B قرار دارد. اين لايه بيشتر از شن و ماسه و لاي و لجن تشكيل شده و بيشتر مواد معدني و لجنش را به صورت آبي كه از ميان خاك مي چكد (در فرايند شسته شدن) از دست داده است.

لايه B: همچنين خاك زير ناميده مي شود- اين لايه زير لايه E و بالاي لايه C است. اين لايه حاوي لجن و رسوبات مواد معدني (مثل آهن، اكسيد آلومينيوم و كربنات كلسيم) است كه از لايه هاي بالايي به آن رسيده. يعني موقعي كه آب حاوي مواد معدني از خاك بالايي مي چكد.

لايه C: همچنين ريگوليت ناميده مي شود، اين لايه زير لايه B و بالاي لايه R است. اين لايه حاوي سنگ بستر، اندكي تجزيه و حل شده است. ريشه هاي گياه به اين لايه نفوذ نمي كند. مواد آلي خيلي كم در اين لايه يافت مي شود.

لايه R: لايه سنگ بستر كه زير همه لايه هاي ديگر است.



ادامه مطلب
تاريخ : دوشنبه دوم مرداد 1391 | 1:45 | نویسنده : parviz vedadi |

 

 جدول(1) تعداد وزن موجودات خاک زی تا عمق cm15یک خاک زراعتی(1)

نوع مایکرارگانیزم

تعداد در هر گرام خاک

وزن در حسب کیلو گرام در هکتار

باکتریا ها

قارچها

پروتوزوا

نیماتودها

کنه ها

هزار پا ها

حشرات مانند عنکبود ها

حلزون ها

کرم های خاکی

60000000

400000

1500000000

50000

150

0

14

6

5

10000

10000

370

50

4

50

17

40

4000

 

3000

 



تاريخ : دوشنبه دوم مرداد 1391 | 1:29 | نویسنده : parviz vedadi |

طوریکه در اکثر کتاب ها نوشته شده است که خاک زراعتی از متلاشی شدن سنگ ها و بقایای موجودات زنده تشکیل شده  و به علت تغییراتی که موجودات زنده در آن میدهد و همچنان به علت جابجا شدن و شکسته شدن بعضی از مواد آن از لحاظ جنس و خاصیت فیزیکی یا سنگهای اصلی که آنرا تشکیل داده اند تفاوت زیادی دارد. نحوه تشکیل خاک را عوامل خاک زایی یا Pedogenesis یاد مینمایند.

بطور کلی از اثر این عوامل دو نوع خاک بوجود میآید.

Ø    خاک های ثابت

Ø    خاک های انتقالی .

  1.  خاک های ثابت آن دسته از خاک های هستند که در  محل فعلی خود از تجزیه سنگ های مادری ایجاد شده اند. در حالیکه خاک های انتقالی بوسیله عوامل مثل آب ، باد  و غیره به محل فعلی خود انتقال یافته اند.

در هر دو مورد تشکیل خاک مستلزم عمل دراز مدت قسمت از عوامل محیطی و بیولوژیکی روی سنگ مادری است . مقطع طولی خاک را Profile خاک مینامند.  که کلیه عوامل های پدروژینیکی را که در طی تکامل خصوصیات خاک ایجاد شده نشان میدهد.

عواملی که در تجزیه خاک های زراعتی و تجزیه سنگ ها جهت تشکیل شدن این خاک ها دخالت دارند به گروه عوامل فیزیکی و مکانیکی، عوامل بیولوژیکی یا موجودات زنده تقسیم بندی میشوند که ذیلاٌ به تشریح آن میپردازیم.

 

   الف- عوامل فیزیکی و مکانیکی: این عوامل عبارت اند از:

  1.          1-حرارت: تغییر حرارت در شبانه روز مخصوصاً در نواحی خشک که تغییرات آن زیاد است در تشکیل خاک زراعتی و تجزیه سنگ ها اثر مهمی دارد. در این نواحی تفاوت بسیار زیاد حرارت روز و شب انقباض و انبساط در احجار بوجود آورده و آنها را خورد میسازد. در صحرا های بزرگ آسیا و افریقا خاک به این ترتیب ایجاد شده است.

         2- وزش باد: وزش باد هر روز مقدار زیادی از ذرات خورد شده سنگ ها را به نقاط دور حمل می کند و خاک زراعتی را تشکیل میدهد . به طور متوسط در هر متر مکعب هوا در موقع وزش باد 6 تا 7 ملی گرام خاک یافت میشود.

       3- یخبندان: در نقاط معتدل یخبندان مهمترین وسیله سنگها است . آبی که در شگاف سنگ ها فرو میرود در موقع شب در اثر یخ بسته و منبسط می شود و آنها را می ترکاند و خرد میکند.

       4- باران: ذرات و قطعات متلاشی شده از اثر یخبندان و غیره قطعات کوچک تقسیم شده با آب باران که در روی زمین جاری میشود به حرکت درآمده و به جا های دیگر نقل مکان میکند و هنگامیکه جریان و سرعت آب به تدریج کم شود اول ذرات نسبتاً بزرگ و آنگاه کوچکتر روی اراضی رسوب میکند و بدین ترتیب خاک زراعتی را تشکیل میدهد.

       5- یخچال های طبیعی: یخچال های طبیعی در حرکت بطی خود در زمانه های قدیم نقش مهمی در متلاشی کردن  ، تخریب ، نقل و انتقال سنگها دارد.

      6- دریا: حرکت امواج دریا برخورد با سنگها باعث خورد و متلاشی شدن آنها و تبدیل آنها به ریگ و خاک میشود.

 

 

عواملی کیمیاوی:

این عوامل اثر انحلال اکسیدیشن را در آب و هوا انجام میگرد.

       1- آب: آب خالص به ایونهای +H و –OH تبدیل شده و در درجه حرارت زیاد سنگهای مختلف بخصوص سلیکیت ها را تجزیه میکند.

     2- هوا: هوا نیز در تجزیه بعضی سنگ ها دخالت دارد.کاربن و اکسیجن موجود در هوا روی سنگ های قلوی و سنگهای که بطور ناقص اکسیدشن شده اند تأثیر مینمایند.به طور مثال سنگ های سیلیس دار در هوا از هم گسیخته شده تولید رس و شن می کنند و سنگ های المونیم دار در نتیجه اکسیدیشن تولید خاک رس مینماید. بر علاوه اکسیجن موجود در هوا در اکسیدیش مواد عضوی توسط میکروب ها دخالت زیاد دارد.

موجودات زنده:

موجودات زنده ذره بینی مثل باکتریا ها و قارچها علاوه بر این که موجب حیات خاک میشوند ، بوسیله ترشح موادی سنگ ها را  تجزیه می کنند. چنانچه باکتریا های هوازی با جذب اکسیجن موجود در سنگ ها آنها را تجزیه و قابل حل و جذب مینماید.

نباتات ابتدایی مثل گلسنگها یا Lichens که از ترکیب خزه و قارچ ها بوجود آمده و خزه ها و جلبک ها که در روی سنگ ها زنده گی می کنند در دوره زنده گی مقداری مواد غذایی از سنگ ها میگیرند که پس از مرگ خاک میشود.

حشرات ، کرم ها  ،  بند پایان  ، خزنده گان و لاشه جانوران و غیره در تشکیل خاک زراعتی دخالت داشته و بر علاوه باعث جابجایی و تهویه و افزایش مواد عضوی خاک میشوند. خاک های زراعتی نظر به موضوعات که قبلاٌ ذکر شد بوجود آمده و انسانها از این امر طبیعت استفاده نموده و خاک را مورد استفاده نباتات ( محل زنده گی نباتات ) قرار میدهند و از محصولات آنها منحیث مواد غذایی استفاده مینمایند.(3)

ارتباط خاک با زراعت:

خاک با زراعت رابطه ناگسستنی دارد . زیرا تمام عملیات زراعتی از قبیل کاشت شامل تمام عملیات که قبل از قرار گرفتن بذر در زمین صورت میگرد باید در خاک انجام شود. خاک یک بستر مناسب برای نباتات بوده و برای سبز شدن و رشد نبات و انجام عملیات دیگر زراعتی لازمی و ضروری میباشد.

خاک زراعتی که پوسته خارجی کره زمین را احاطه نموده و در واقع اساس و بنیان زراعت است . خاک از متلاشی شدن سنگ ها تحت تأثیر عوامل فیزیکی و میخانیکی و کیمیاوی و بقایای موجودات زنده زره بینی مواد معدنی و عضوی بوجود آمده است. ضخامت این طبقه متفاوت بوده و زمانیکه توسط زارع دست نخورده و قابل کشت نشده باشد ، بکر محسوب میشود. و زمانیکه با اجرای عملیات زراعتی آنرا قابل کشت کنند ، خاک های زراعتی را تشکیل میدهند. نباتات توسط ریشه های خود در خاک مستقر میگردند و در محیط آن زیست میکنند و از مواد غذایی و آب موجود در آن برای رشد و نمو خود استفاده می کنند.

ضخامت خاک زراعتی کم بوده ولی به علت موجودیت میکروبهای فراوان محیط زنده ای را تشکیل میدهد که از لحاظ زراعت برای کشت و کار نباتات بی اندازه مهم است. از این رو مطالعه و شناخت چگونگی خاک و ساختمان آن و عوامل که در تحولات آن دخالت دارند و احیاناً باعث خرابی آن می شوند ، بسیار مهم و با ارزش است. پس نظر به مطالب که در فوق ذکر گردید چنین نتیجه به دست میآید که زراعت با خاک رابطه مستقیم داشته و تمام عملیات زراعتی بالای خاک صورت میگرد.(3)

 

اهمیت خاک از نظر زراعت :

خاک محل رشد و نموی نباتات بوده و اگر خاک و نبات روابط موفق و هماهنگی کامل وجود داشته باشد ، در شرایط مساعد عملکرد با اندازه زاید خواهد شد که در اندک زمانی نباتات دنیا را فرا میگیرد. و اگر بین این دو هیچگونه رابطه موفق و هماهنگی نباشد ، اصولاً نباتی نمیتواند رشد کند و به ثمر برسد . عملکرد و کم و بیش که یک نبات کاشته شده در شرایط معمولی بدست میآید نشاندهنده یک هماهنگی متوسط بین نبات و خاک است .پس منظور از مطالعه رابط خاک با نبات تعیین درجه این هماهنگی است تا پس از شناسایی در ازدیاد آن بکوشیم و عملکرد زراعت را بالا ببریم.

تشکیل خاک و ساختمان آن  و تعیین روابط آب و خاک به روشن شدن موضوعات که در رابط به نبات و خاک بحث میشود ، کمک مینماید و اهمیت آن بیشتر از لحاظ تأمین استفاده های علمی و عملی است ، زیرا تغیرات و تجربه های فیزیکی ، میخانیکی و کیمیاوی و نتیجه گرفته از آنها برای تعیین و تشخیص انواع مختلف خاک و تطبیق این مشخصات و خواص با تقاضای نباتات مزروعی و مطالعه توافق آنها با انواع خاکها همه برای تعیین و توازن روابط خاک و نبات میباشد. مثلاً اگر مواد غذایی موجود در خاک کمتر از مقداری باشد که نبات تقاضا دارد ، معلوم شود آن کسری به مقدار محصول داشته و یا چه مقدار کودی میتواند کمبود آنرا جبران کند . مثلاً در صورت که نبات با خاک مخصوص توافق ندارد معلوم شود که چه عوامل باعث آن شده و چگونه میتوان با در نظر مشکلات این پرابلم را مرفوع ساخت. باید توجه داشت که خاک برای بشر مهمترین منبع غذایی است ، چون غذا را تولید می کند و غذا مواد دیگر مثل مسکن ، پوشاک و دیگر ضروریات انسان را میسازد. خاک یکی از منابع طبیعی مهم برای زنده گی و بقای انسان و حیوان بشمار می آید و به جز هوا و تابش اشعه آفتاب آنچه که در اختیار بشر است از خاک حاصل میشود .

از جانب دیگر نباتات سبز با استفاده از ریشه های خود که در خاک موجود است، مواد غذایی را به ساقه و برگ خود انتقال داده و با کمک انرژی آفتاب و گاز کاربن دای اکساید ماده ای را بنام کلوروفیل ساخته و بعداً کاربوهایدریت ها که یک جز مهم غذایی انسان را تشکیل میدهد توسط نباتات سبز ساخته میشود.

 



ادامه مطلب
تاريخ : دوشنبه دوم مرداد 1391 | 1:22 | نویسنده : parviz vedadi |
تاريخ : دوشنبه دوم مرداد 1391 | 1:19 | نویسنده : parviz vedadi |

کشاورزی دقیق چیست ؟
مدیریت مزرعه به نوعی بر مبنای متوسط , یا یکنواخت انجام می شود که تمام سطح مزرعه کاربرد یکنواخت نهاده های زراعی را دریافت نماید.بهر حال , تغییرپذیری در نوع خاک , عمق خاک , ناهمواری یا شیب , یا علف های هرز می توانند موجب تغییراتی در عملکرد ها شوند. به طور نمونه دامنه عملکرد دانه می تواند از صفر تا بیش از 10 تن در هکتار در داخل یک مزرعه باشد. مفهوم کشاورزی دقیق به طور ساده مدیریت این تغییرپذیری با تطبیق دادن نهاده ها , مانند کود شیمیایی یا بذر , با پتاسیل محل می باشد.در این روش , عملکرد گیاه زراعی به حداکثر می رسد و در ضمن مصرف بیش از اندازه نهاده های زراعی به حداقل کاهش می یابد.به این فرایند مدیریت "کشاورزی محل –خاص " گفته می شود.


کشاورزی دقیق چگونه عمل می کند ؟
کشاورزی دقیق دارای تعدادی ابزار پیشرفته می باشد که به پایش تغییر پذیری و مدیریت نهاده ها کمک می کند.این ابزار ها شامل :
1- سیستم موقعیت یابی جهانی (
GPS) – اشاره به شیوه ای دارد که قادر به شناسایی نقاط در داخل مزرعه می نماید.
2- سنسور ها و وقا یع نگار های داده ها (
Sensors and dataloggers) – اطلاعات مربوط به گیاه زراعی , خا ک و اقلیم را می توان با استفاده از این فن اوری ها به فراوانی زیاد مورد دیده بانی قرار داد.
3- سیستم اطلاعات جفرافیایی (
GIS) – نقشه های این ویژگی ها را می توان فراهم نمود و با استفاده از مرورگر های ساده یا مدل های پیچیده مورد تجزیه و تحلیل قرار داد.
4- عمل تشخیص دهنده –به محض شناسایی عوامل محدود کننده عملکرد, اقدامی می توان برای غلبه یا به حداقل رساندن این محدود یت ها انجام داد.
GPS – موتور کشاورزی دقیق
کشاورزی محل – خاص با استفاده از سیستم موقعیت یابی جهانی (
GPS) امکان پذیر می گردد. (GPS) محل کاربر (طول , عرض جغرافیایی , ارتفاع ) را از طریق دریافت سیگنال پخش شده توسط 24 ناوبری ماهواره ای با دقت های کم و زیاد محاسبه می کند.
سنسورها ( حسگر ها ) و وقایع نگار های داده ها
داده های جمع اوری شده بر مبنای محل – خاص اطلاعاتی را برای تصمیمات مدیریت کوتاه مدت و بلندمدت فراهم می سازد. مجموعه داده ها میتواند سنسور های درون خطی , سنسور های از راه دور یا سنسور های برون خطی را به کار گیرند.
سنسور های دورن خطی
On-line sensors , هنگام ارتباط با GPS و وقایع نگار داده ها , در ضمن حرکت در محدود مزرعه مورد نظر اطلاعات محل – خاص را دریافت می کنند. متداول ترین کاربرد سنسور درون خطی جریان سنجی دانه است , که قادر به تهیه نقشه عملکرد در طی عملیات برداشت می نماید.
سایر سنسور های مفید شامل سنسور های القای الکترومغناطیسی که قادر به اندازه گیری بافت خاک و نواری های شوری می باشند ,سیستم های کشف علف هرز با استفاده از حرکت دائم دوربین مادون قرمز یا نوری هستند .
سنسور های از راه دور : داده های محل – خاص را از محل دور دریافت می کنند. تصویربرداری ماهواره ای یا عکس های هوایی می توانند انواع عوامل موثر بر عملکرد مانند نوع خاک , ناهمواری , آلودگی ها به علف های هرز, جوانه زنی بذر , و سلامت گیاه زراعی را شناسایی نمایند.
سنسور های برون خطی
Off-line sensors
این سنسور ها قادر به اندازه گیری عوامل موثر بر عملکرد در زمان های غیر از هنگام کار در محل می نمایند.به عنوا ن مثال , از ارزیابی های حاصلخیزی خاک , شمارش حشرات , اندازگیری های شیره گیاهی , یا شناسایی تهاجم های علف هرز می توان تصویری ساخت که ممکن است بر عملکرد های اواخر فصل تاثیر می گذارند.
سیستم اطلاعات جغرافیایی
GIS : نقشه برداری و تجزیه و تحلیل داده ها
به محض جمع آوری داده ها ,مجموعه ای از نرم افزار کامپیوتری داده های وقایع نگاری شده را به عملکرد , توپوگرافی, خاک , عناصر غذایی یا نقشه علف هرز تبدیل می کنند.بهر حال , این نقشه ها فقط تغییر پذیری را توصیف می کنند , علت تغییر پذیری را توضیح نمی دهند , نقشه هایی برای درستی عرصه با بررسی در طی فصل رویش با شناسایی صحیح علل احتمالی تغییرات عملکرد لازم می باشد.
تعدادی از مجموعه ای از نرم افزاری های کامپیوتری می توانند به این تجزیه و تحلیل کمک نمایند.
عمل نهایی : اجرا
به محض شناسایی عوامل محدود کننده عملکرد , در مورد اینکه آیا این تغییر پذیری ارزش سرو کار داشتن دارد یا نه باید تصمیم گیری نمود , ایا عامل یا عوامل این تغییر پذیر ی را می توان مدیریت نمود , و آیا هزینه های مدیریت محل –خاص بیش از سود مورد انتظار می باشد.
هزینه ها و فواید
در استرالیا , اطلاعات در مورد هزینه ها و فواید کشاورزی دقیق کمیاب می باشد. گزارش های کشاورزان عمده مناطق شمالی , بهر حال پیشنهاد می کنند که صرفه جویی های قابل ملاحظه را می توان با کاربرد سیستم های هدایت دستگاه بدست آورد. نقشه برداری عملکرد می تواند صرفه جویی های اساسی به دو طریق فراهم نمایند.
1- با به حداقل رساندن نهاده ها و اثر نامطلوب بر زیست محیطی , از طریق کاربرد موثر تر .
2- به حداکثر رساندن عملکرد ها , با غلبه بر محدودیت های محل –خاص نسبت به عملکرد
تولید نقشه های عملکرد به تنهایی بدون پایش ضروری گیاه زراعی , خا ک و علف های هرز ارزش کمی دارند. داده های جمع آوری شده باید مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرند و اقدامات اصلاحی برای نیل به سوددهی از طریق سرمایه گذاری اجرا گردد.فواید بالقوه شناسایی شده توسط کاربران این فن آوری عبارت است از :
1- افزایش عملکرد
2- کاهش هزینه ها
3- بهبور محیط زیست

کشاورزی دقیق و اینترنت
سایت های با ارزش در مورد کشاورزی دقیق
§ www.usyd.edu.au/su/agric/acpa (check out the annual Australasian PA Symposium proceedings for insights into Australian R&D)
§ www.farm
§ www.gld.gov.au scan.net/

§ http://www.rinex.com.au/
§ www.silsoe.cranfield.ac.uk/cpf/



تاريخ : دوشنبه دوم مرداد 1391 | 1:13 | نویسنده : parviz vedadi |

خاکورزی حفاظتی در مناطق خشک خاکورزی حفاظتی از دهه 1940 در اروپا و آمریکا به عنوان یک سیستم جایگزین گاوآهن برگردان‌دار، به علت خشکسالی¬های بوجود آمده و به منظور جلوگیری از فرسایش آبی و بادی مورد توجه قرار گرفت و کشاورزی بدون شخم برای اولین بار معرفی گردید. علاوه بر حفظ و نگهداری منابع آب و خاک، سلامتی مواد غذایی، حفظ طبیعت و محیط زیست از موارد دیگری است که در شرایط کنونی توجه کشورهای پیشرفته را در استفاده از سیستمهای خاک‌ورزی حفاظتی به خود معطوف داشته است.یکی از مشخصات مناطق خشک ونیمه خشک ما پایین بودن رطوبت هوا که موجب افزایش شدت تبخیر وتعرق میشود و در نتیجه باعث افزایش آب مورد نیاز گیاه میگردد که یکی از راههای کاهش تبخیر حفظ بقایای گیاهی در سطح یا نزدیک سطح خاک در مناطق خشک به خصوص در فصل تابستان که میتوان دور آبیاری را افزایش داد واز مشخصات دیگر منطقه فقیر بودن خاک از مواد آلی است که مدیریت بقایای گیاهی از روش های اصلاح و حاصلخیزی این مناطق میباشد . خاکورزی حفاظتی :هدف از خاک‌ورزی حفاظتی کاهش شدت عملیات خاک‌ورزی و مدیریت بقایای گیاهی موجود در سطح خاک می‌باشد. هرگونه تلاش در کم‌کردن شدت عملیات خاک‌ورزی، کاهش عمق شخم و یا سست و لق‌کردن خاک بدون زیر و رو (برگرداندن) کردن آن، خاک‌ورزی حفاظتی محسوب می‌گردد. در این سیستم پس‌مانده‌های محصول قبلی تماماً یا قسمتی از آن (حداقل 30 درصد) در سطح یا نزدیک سطح خاک نگهداری می‌شود حفظ بقایای گیاهی در سطح یا نزدیک سطح خاک در روش‌های خاک‌ورزی حفاظتی باعث حفظ رطوبت خاک، جلوگیری از شستشوی ذرات خاک بر اثر ضــربات باران در اراضی شیب دار و کاهش فرسایش آبی می¬گردد، همچنین کاهش شدت برهم‌زدن خاک در سیستم خاک‌ورزی حفاظتی از خردشدن و جابجایی زیاد ذرات خاک و پودرشدن آن جلوگیری کرده و باعث کاهش فرسایش بادی ‌می گردد. چگونگی اعمال خاک¬ورزی حفاظتی در مناطق خشک :برگردان نکردن خاک و حفظ بقایای گیاهی در سطح در صورت عدم اعمال مدیریت صحیح می¬تواند موجب بروز موانعی در کشت محصول بعدی گردد. وجود زیاد علفهای هرز، یکی از مشکلات مشاهده شده در سیستم خاک‌ورزی حفاظتی می‌باشد. دانه‌های باقی‌مانده محصول قبلی و بذور علفهای هرز به علت حفظ بقایای گیاهی در سطح خاک و عدم برگردان ‌‌شدن خاک، شرایط مساعدی برای سبزشدن در این روش خاک‌ورزی را دارند. این مشکل در تناوب غلات با محصولات ردیفی به علت ریزش بذور غلات از کمباین و قرار گرفتن در ترک¬های زمین و سبز شدن سریع تر آنها نسبت به محصول اصلی بیشتر مشاهده می گردد.علاوه بر آن حفظ بقایای گیاهی در سطح خاک در خاک‌ورزی حفاظتی در طی کشت‌های متوالی به خصوص در مناطق با نظام دو کشتی که فرصت کمتری برای پوسیدن‌ بقایا وجود دارد، تجمع بقایای گیاهی در سطح را به دنبال خواهد داشت. حجم زیاد بقایای گیاهی در سطح خاک، خطر ابتلا به بیماریها و حمله آفات را افزایش می‌دهد. در این پروسه عمل کاشت و مبارزه با علفهای هرز با افزایش حجم بقایا به مرور زمان مشکل می گردد.همچنین متفاوت بودن شکل بستر کاشت در دو محصول متوالی (بستر پشته‌ای و مسطح) از موانع دیگردر اعمال روش حفاظتی می باشد. بطور مثال غلات در برخی استانهای کشور بصورت مسطح و ذرت بر روی پشته‌ کاشته می‌شود. بنابر این برای اعمال خاک¬ورزی حفاظتی نیاز به یک مدیریت خاص می¬باشد که بتواند مشکلات اشاره شده را تا حد زیادی کاهش دهد. مطالعات و آزمایش¬های انجام شده در ایران مشخص نموده که در بین روش های مختلف مدیریتی که در دنیا در دست اجرا است روش خاک¬ورزی پشته¬ای با شرایط مناطق خشک ایران تطابق بیشتری دارد ازاهداف کلی خاکورزی حفاظتی : کنترل فرسایش افزایش باروری خاک باقی ماندن رطوبت درخاک
افزایش بازده مصرف آب
کاهش مصرف انرژی و نیروی کارگری ومصرف نهاده ها
روش‌های خاکورزی حفاظتی
کم‌خاک‌ورزی و بی‌خاک‌ورزی دو روش متداول در خاک‌ورزی حفاظتی است. در روش کم‌خاک‌ورزی عملیات بر حسب نوع گیاه و میزان بقایای محصول قبلی تا عمـــق کــافی(15-8 سانتی متر) برای قرار دادن کود و بذر و مخلوط کردن بقایا با لایه سطحی انجام می گیرد. در روش بی‌خاک‌ورزی هیچ نوع عملیات خاک ورزی صورت نمی¬پذیرد و تنها ماشین کاشت کود و بذر را باحداقل به هم خوردگی در خاک قرارمی ¬دهد. در روش بی‌خاک‌ورزی بقایای گیاهی در سطح خاک(روی خاک) رها می گردند.روش های خاک ورزی حفاظتی در مناطق مختلف دنیا با توجه به شرایط خاک و اقلیم هر منطقه بومی گردیده و از مزایای ویژه ای که برای آن منطقه دارد استفاده می‌گردد.مزایای خاک‌ورزی حفاظتی در مناطق خشک :حفظ رطوبت خاک
افزایش درجه حرارت خاک در فصل پاییز و تعدیل آن در فصل تابستان افزایش حاصلخیزی خاک پیش¬رس کردن محصول در نظام دو کشتی عملیات انجام شده در کشت گندم در سطح شهرستان:
1-
در روش کم خاکورزی 500 2هکتار
2-
در روش بی خاکورزی 100 هکتار
3-
عملیات ساقه خورد کنی در جاکشت مزارع پنبه120 هکتار مشکلات موجود در کشت مستقیم زراعت گندم در شهرستان زرین دشت:الف- مشکلات اساسی موجود:
1-
عدم آگاهی کشاورزان از کشت مستقیم
2-
عدم وجود دستگاه خاکورز مرکب در سطح شهرستان
3-
عدم وجود دستگاه بذر کار کشت مستقیم در سطح شهرستان
ب-مشکلات فنی:
1-
عدم تسطیح مناسب اراضی
2-
رویش سریع علف های هرز قبل از سبز شدن محصول اصلی
3-
عدم تخمین جگالی ظاهری خاک و تشخیص درصد میزان ماده آلی موجود خاک توسط کارشناسان
4-
عدم انتخاب مزارع دارای شرایط نوع کشت( کم خاکورزی؛بی حاکورزی)
پیشنهادات:باتوجه به سابقه دیرینه بعضی از کارشناسان و تجربه چند ساله در کشت و زراعت لذا لازم است که نظرات آنها رامحترم شمرد و در صورت صلاحدید آن را توصیه نمود.لازم است اجرای طرح مدیریت بقایای گیاهی را یک پروژه اجباری دیکته شده تلقی ننمود تا اگر چنانچه جائی نتیجه ای منفی داشت ؛ تبلیغات سوئی علیه این طرح بی نظیر نشود.با توجه به رهیافت های موجود ترویجی در کشور نسبت به فرهنگ سازی و آموزش زارعین اقدام نمود و این مهم نیاز به برنامه ریزی و تخصیص اغتبارات ویژه دارد.



تاريخ : دوشنبه دوم مرداد 1391 | 1:8 | نویسنده : parviz vedadi |

شخم زمین می بایستی به نحوی انجام پذیرد که قطعات شخم نخورده باقی نمانده، تسطیح زمین بهم نخورده، تراکم خاک به حداقل رسیده و حداکثر صرفه جویی در وقت بعمل آید. در زیر به کلیات روشهای شخم بر هم ، از هم یک طرفه و گردشی اشاره می شود. لازم به ذکر است که شخم یک قطعه زمین بزرگ غالباً تلفیقی از روشهای فوق می باشد.

روشی که ما برای شخم کردن انتخاب میکنیم بستگی به گاواهنی دارد که استفاده میکنیم.اگر گاواخن ما از نوع یکطرفه است دو روش شخم داریم:

1- شخم به روش قطعه بندی 2-شخم به روش دور تا دور

در روش اولی مزرعه را باید قطعه بندی نمود. و در روش دومی شخم یا از خارج مزرعه شروع شده و به مرکز ختم می شود ویا برعکس از مرکز شروع کرده و به خارج می رسیم.

وقتی زمین را قطعه بندی نمودیم به دو روش شخم کردن میرسیم. شخم بر هم یا شخم بسته و شخم از هم یا شخم باز که اصول آن بدین طریق است.

اگر شخم را از وسط قطعه انتخاب کرده شروع کنیم و به طرفین حرکت کنیم انگاه در وسط یک پشته ایجاد میشه و در طرفین دو شیار ایجاد میشود که این روش شخم بر هم است.و برعکس اگر شخم را از طرفین آغاز کرده و به وسط ختم شود در وسط یک شیار باز ایجاد شده که این روش همان شخم ازهم یا باز است.

وقتی زمین را قطعه بندی میکنیم یه مقداری از زمین را از کنار محیط زمین با شیار علامت گذاری جدا میکنیم که این قسمت همان حاشیه یا سرزمین است.و پهنای ان باید حداقل به اندازه نصف طول تراکتور و گاو اهن متصل به ان باشد.و عمق شیار حاشیه باید کم و در حدود 8 سانتیمتر باشد. که این شیار توسط خیش عقب گاواهن ایجاد می شود .

همانطور که گفته شد برای انجام شخم به روشهای از هم بر هم و یکطرفه می بایستی محدوده ای را برای دور زدن تراکتور در دو انتهای زمین در نظر گرفت. این محدوده می بایستی به پهلوهای زمین نیز امتداد یابد تا یکنواختی شخم حاشیه زمین امکان پذیر گردد. شخم این محدوده در پایان شخم قسمت مرکزی انجام می شود.
چنانچه شخم محدوده دور زدن در آغاز کار انجام گیرد، مجدداً زیر چرخهای تراکتور کوبیده خواهد گردید. در عمل لازم است محدوده اولیه شخم را مشخص کرد. برای این کار گاو آهن را طوری تنظیم می نمایند که فقط عقبی ترین خیش عمل کند (قست جلوگاو آهن را بالا می کشند) زمین را با عقبی ترین خیش به عمق حدود 10 سانتی متر با فاصله حدود 7 متر از کناره زمین و در جهت حرکت عقربه ساعت شخم می زند شیار حاصله مشخص کننده محل پائین بردن و بالا کشیدن گاوآهن طی شروع و خاتمه شخم هر نوار می باشد. به علاوه مکانی را برای نفوذ آسانتر خیش ها هنگام آغاز شخم هر نوار ایجاد می نماید. پس از اتمام شخم قسمت مرکزی زمین نسبت به شخم حاشیه اقدام می نمایند. باید توجه نمود که قبل از شخم پیش نیازهایی لازم است رعایت گردد که شامل رطوبت مناسب خاک، عاری بودن مزرعه از مواد زائد، امکانات تکنیکی مناسب، شرایط آب و هوائی مناسب، شکل و اندازه مناسب مزرعه می باشد

حال وقتی شخم یک قطعه از زمین به روش ازهم تمام شد قطعه بعدی به روش برهم شخم میشود.و این روند تا پایان ادامه پیدا میکند.

روش بعدی شخم به روش دور تادور است که در این روش از به وجود امدن تعداد زیاد شیارها و پشته ها جلوگیری میشود.و دو طرح متداول دارد.1-شخم از مرکز مزرعه و 2- شخم از اطراف مزرعه.که روش اولی را طرح گوشه راست(شخم از مرکز مزرعه) و دومی طرح گوشه گرد(شخم از اطراف مزرعه) است.در روش گوشه راست تراکتور در هر گوشه به صورت حلقه ای دور میزند. در شخم گوشه گرد تراکتور به طور کامل در حال حرکت است.ولی گاواهن در گوشه ها از خاک خارج میشود.



تاريخ : دوشنبه دوم مرداد 1391 | 0:57 | نویسنده : parviz vedadi |

 

 

کشور ایران با وجود 37 میلیون هکتار اراضی دارای قابلیت کشاورزی, 118 تا 100 میلیارد متر مکعب منابع آبی قابل استفاده و گسترش و تنوع آب و هوایی در 14 اقلیم گوناگون پتانسیل بسیار خوبی در بخش کشاورزی دارد.(کشور ایران از لحاظ تنوع تولید باغی و زراعی در بین کشورهای جهان رتبه هشتم را داراست)برای توسعه این بخش مهم که به حق ان را محور توسعه اقتصادی کشور تلقی کردهاند , باید از کشاورزی سنتی فاصله بگیریم و با بهره برداری از دانش کشاورزی و روشهای نوین مکانیزاسیون به کشاورزی مکانیزه نزدیک شد.
در این ویلاگ تا انجا که امکان داشته امانتداری حفظ شده و سعی شده منابع مطالب بیان شده
انجمن علمی دانشکده جیرفت برای بهبود در کیفیت نیازمند نظرات شما عزیزان میباشد.



تاريخ : دوشنبه دوم مرداد 1391 | 0:56 | نویسنده : parviz vedadi |
زهکشی Drainage

به زبان ساده میتوان گفت زهکشی خارج کردن آب و املاح اضافی از بستر و یا عمق خاک است .در کشاورزی هدف از زهکشی ، بیشتر فراهم کردن محیطی مناسب برای رشد ریشه گیاه است ( از نظر تهویه و شوری) در تعریفی جامع تر میتوان گفت زهکشی به معنی خارج شدن طبیعی یا مصنوعی آب مازاد از یک منطقه بوده و از مباحث بنیادی هیدرولوژی مهندسی است .

اهمیت زهکشی : هر وقت زمین را آبیاری میکنیم سطح آب سفره زیرزمینی بالا می آید و امر تهویه در منطقه ریشه با مشکل مواجه میشود ضمنا تجمع املاح نیز باعث ایجاد شوری در خاک میگردد .

مسائلی که به خاطر عدم تهویه در خاک بوجود می آیند :

1-کاهش تنفس ریشه و موجودات زنده

2-کاهش نفوذپذیری و حرکت کند املاح در خاک

3- تشکیل ترکیبات سمی در خاک ( انجام عملیات احیا به جای اکسیداسیون)

4-کاهش تولید مواد غذایی در خاک

بعضی از زمینها بصورت طبیعی زهکشی شده اند ( به علت وجود شیب و با کمک نیروی ثقل )و در بعضی از موارد زهکشی بصورت مصنوعی انجام میشود مانند کانال یا لوله .

نگاهی به مقایسه درصد مصرف آب در کشورهای مختلف جهان میتواند اهمیت زهکشی را برای ما نمایان تر سازد.
تاریخچه زهکشی

زهکشی کشاورزی،‌ بنا به عقیده سازمان خواربار و کشاورزی جهانی، نه هزار سال پیش در بین‌النهرین آغاز شد. در آن هنگام لوله به کار برده نمی‌شده بلکه به احتمال زیاد از سنگ و سنگ‌ریزه و شاخ و برگ گیاهان بهره‌گیری می‌شد. اولین لوله‌های زهکشی حدود چهار هزار سال قدمت دارند. در اروپا، اولین زهکشی زیرزمینی حدود دو هزار سال پیش نصب شده‌است.



تاريخ : دوشنبه دوم مرداد 1391 | 0:54 | نویسنده : parviz vedadi |
تاريخ : دوشنبه دوم مرداد 1391 | 0:47 | نویسنده : parviz vedadi |

 

  • اهلی نمودن گیاهان یکی از مهمترین وقایع کشاورزی در دنیای جدید است. هدفهای کلی اصلاح نباتات افزایش عملکرد در واحد سطح بهتر نمودن کیفیت محصولات کشاورزی و تولید مواد اولیه مورد نیاز جوامع انسانی است. ارقام و واریته‌های اصلاح شده گیاهان زراعی و زینتی هر ساله از کشوری به کشور دیگر انتقال داده می‌شود. بدین طریق کیفیت و کمیت محصولات کشاورزی افزایش یافته و احتیاجات فراورده‌های زراعی رفع می‌شود. در اغلب گیاهان یک یا چند ژن باارزش اقتصادی فراوان دارد. ژنهایی که حساسیت و مقاومت گیاهان را نسبت به امراض و آفات کنترل می‌کنند در اولویت برنامه‌های اصلاح نباتات قرار دارند. هدف اصلاحگر نبات نباید در توسعه روشهای معمول کشت نباتات اصلاحی منحصر گردد بلکه بایستی همواره در جستجوی ترکیبات نو از ژنوتیپهای مطلوب باشد.
  • هدف اصلاحی نهایی در هر برنامه اصلاحی افزایش عملکرد می‌باشد. در شرایط نا مساعد افزایش عملکرد به طریق اصلاح نباتات به مقدار کم و صرف زمان طولانی ممکن است ژنهای کنترل کننده عملکرد برای بروز حداکثر پتانسیل خود به عوامل محیطی تولید وابسته می‌باشند. به طور کلی عمدترین اهداف اصلاح نباتات را می‌توان در عناوین زیر خلاصه می‌شود.

1- بهبود کیفیت

  • کیفیت خصوصیتی است که باعث افزایش ارزش محصول می‌شود کیفیت در جائی ممکن است به ارزش غذایی یک غله یا طعم و بافت یک میوه تلقی شود. کیفیت جزء مهمی از هر برنامه اصلاح نباتات محسوب می‌شود. به عنوان مثال ژنوتیپهای مختلف گندم آرد تولیدی حاصل از آن را تحت تاثیر قرار داده و نهایتاً حجم و بافت و رنگ نان را مستقیماً تحت تاثیر قرار می‌دهد. بهرحال در گیاه اصلاح شده از لحاظ پروتئین و اسیدهای آمینه ممکن است متفاوت باشد. در اهداف تولید نباتات علوفه‌ای توجه به کیفیت علوفه همواره مسئله خوش‌خوراکی و ارزش تغذیه‌ای را در بردارد در گیاهان زینتی کیفیت مفهومی جدا از گیاهان زراعی دارد. خصوصیات کیفی در گلهای زینتی عمدتاً همچون شکل ظاهر، شدت و میزان عطر ساطع شده و وجود و عدم وجود تیغ، تعداد گلبرگ را شامل می شود. در میوه ها و محصولات انباری که طیف وسیعی از میوه جات و سبزیجات را در بر می گیرد کیفیت معمولاًَ به مقاوم و ماندگاری خصوصیات بیوشیمیایی محصول انبار شده در برابر تغییرات طولانی مدت محیط فیزیکی را شامل می شود. خصوصیات انباری از مهمترین شاخصهای اقتصادی را شامل می شودکه با بازار پسندی محصول ارتباط مستقیمی دارد.

2- افزایش تولید در واحد سطح:

  • افزایش تولید در واحد سطح و استفاده از ژنوتیپهای مفید و مطلوب در هر منطقه آب و هوایی از دیگر اهداف اصلاحگران نباتات می باشد. عملکرد گیاه در واحد سطح منعکس کننده برآیند همه اجزا گیاه می باشد. بهرحال همه ژنوتیپهای تولید شده دارای عکس العمل فیزیولوژیکی و ژنتیکی یکسانی در شرایط مختلف نیستند. عملکرد صفتی پیچیده است که تحت تاثیر اثر متقابل ژنوتیپ و محیط می باشد.
  •  

  ۳-مقاومت به آفات و بیماری:

  • برای دستیابی به حداکثر تولید، مقاوم بودن به آفات و بیماریها ضروری است علفهای هرز، حشرات بیماریهای باکتریایی و ویروسی در مقاطع مختلف از مرحله رشد گیاه بیشترین خسارت را به محصول وارد می‌کند. اصلاحگران همراه سعی بر دستیابی به گیاهان را دارند که حاوی ژنهای مطلوب به مقاومت به آفات و بیماریها هستند. علت مقاوم بودن بعضی از واریته‌ها را به مکانیزم فیزیولوژیکی فعال در برابر حمله آفات می‌دانند به عنوان مثال ترکیبی به نام فیتوالکین در لوبیا همراه در هنگام شیوع بیماری فوزاریوم از گیاه ترشح می‌شود که باعث بلوکه شدن و توقف توسعه بیماری می‌شود. به هر حال از برنامه‌های اصلاحی مهم ایجاد گیاهان مقاوم می‌باشد. مقاومت به آفات بیشترین بازده اقتصادی را برای کشاورزان نوید بخش است. مقاوم منجر به سرشکست شدن بسیاری از هزینه‌های تحمیلی به کشاورزان و بی‌نیاز شدن به فعالیتهایی همچون سمپاش و آلودگی محیط زیست و مسائل باقیمانده سموم در بافت گیاهان زراعی با مصرف خوراکی می‌گردد.

 

4- مقاومت به تنشهای محیطی

  • مقاومت از جمله عمده‌ترین اهداف اصلاح نباتات می باشد. بیشتر تولیدات در مناطق نامساعد سرما و شوری حاصل می شود. و گیاه مجبور است برای تولید کافی با این شرایط نامساعد مقابله کند بعضی از واریته‌های گیاهان در شرایط نامساعد محیطی و فقر حاصلخیزی خاک قادر هستند مقدار مناسبی محصول را در واحد سطح تولید کنند فلذا شناسایی ژنوتیپهای مقاوم به تنشهای محیطی از اصلی‌ترین راهکارهای مناسب برای رفع معضل مذکور می‌باشد.

تولید گیاهان هاپلوئید و دابل‌هاپلوئیدی

  • تولید هاپلوئید و سپس دو برابر نمودن کروموزمهای آن به ایجاد دابل هاپلوئید می‌انجامد که سریعترین روش دستیابی به اینبریدینگ کامل در طی یک مرحله می‌باشد. در روشهای متداول بهنژادی گزینش داخل نتاج به عنوان یک معضل اصلاح‌کنندگان محسوب می‌شود زیرا تعداد جمعیتهای و مزارع مختص ارزیابی هر سال افزایش می‌یابد. مهمترین روشهای القائی تولید هاپلوئید عبارتند از: 1- میکروسپور (آندوژنز) 2- کشت گلچه 3- کشت بساک، تخمک (ژینوژنژ) کشت تخمک، دورگ‌گیری بین گونه‌ای
  • تولید هاپلوئید به روش میکروسپور یکی از کاراترین و معمولترین روش ایجاد هاپلوئید می‌باشد میکروسپور دانه گرده‌ای است که در مرحله ابتدائی نمو در محیط کشت، گیاهچه هاپلوئید را بوجود می‌آورد، کشت بساک نیز معمولترین فرم کشت گرده است که بساکها در مرحله نموی تک هسته‌ای انتخاب می شود. تولید گیاهان هاپلوئید به تعداد زیاد به روش کشت بساک بستگی دارد. ایجاد هاپلوئید گندم توسط تلاقی گندم× ارزن و گندم × ذرت امکانپذیر می‌باشد.
  • تکنیکهای دو برابر کردن مجموعه کروموزمی (ژنوم) هاپلوئید‌ها برای تهیه گیاهان صد در صد خالص (دابل هاپلوئید) نقش اساس را ایفا می‌کند. مکانیزمهای دو برابر شدن ژنوم میکروسپوربه دو پدیده اتحاد هسته‌ای و دو برابر شدن میتوزی یا داخلی نسبت داده می‌شود. در طرحهای به‌نژادی گیاهان خود گشن به تعداد نسبتاً زیادی گیاه دابل هاپلوئید جهت گزینش بهترین لاین نیاز می‌باشد. برای ایجاد لاینهای اینبرد به روش دابل‌هاپلوئیدی در گیاهان دگرگشن نیز تعداد زیادی لاین مورد احتیاج می‌باشد.
  • کل‌شی‌سین مهمترین عامل شیمیایی دو برابر نمودن کروموزومی است که در سطح وسیعی بکار می رود. کل‌سی‌سین بازدارنده رشته های دوکی شکل وعمل کننده در سلولهای در حال تقسیم گیاهان می باشد. به ططور دقیق تر کل‌شی‌سین از تشکیل میکرو بتولها از طریق پیوند با زیر واحد پروتئین میکروبولی ها به نام تیوبولین ممانعت می کند لذا کروموزمها در مرحله متافاز یک جا وارد یک سلول می گردند که نتیجتاًَ تعداد کروموزوم سلول حاصل از تقسیم دو برابر می گردد. گیاهان هاپلوئید در تعدادی از گونه های زراعی شامل پنبه، توت فرنگی ، گوجه فرنگی، جو و توتون و سیب زمینی و برنج و گندم و بعضی از گیاهان دیگر تولید شده اند.
  •  

اینتروگرسیون :

  • فایند اینترگرسیون ، به معنای وارد کردن قسنتی از مواد ژنتیکی یک گونه به گونه دیگر می تواند توسط تلاقی های برگشتی مکرر F1 بین گونه ای با یکی از والدین انجام می شود. در اکثر موارد از اینتروگرسیون به منظور انتقال ژنهای مقاوم به بیماری از سایر گونه ها به گونه های زراعی که فاقد ژن مقاوم هستند استفاده می شود.

 

 

اصلاح گیاهان با استفاده از موتاسیون :

  • به نظر می رسد تنوع ژنتیکی حاصل از موتاسیون مصنوعی با تنوع حاصل از موتاسیون طبیعی یکسان باشد. بنابراین اصول اساسی استفاده از تنوع حاصله از موتاسیون مصنوعی ÿا تنوع حاصل از موتاسیون طبیعی یکسان است. اصلاح کننده بایستی با عوامل موتاژن کاربرد آنها و نحوه ایجاد موتاسیون آشنا بوده و به تشخیص گیا هان موتانت قادر و امکانات و وسایل لازم را دارا باشد. به طور کلی دو عامل فیزیکی و شیمیایی در ایجاد موتاسیون دخالت دارند موتاژنهای فیزیکی شامل اشعه ایکس ، گاما، نوترون و UV می باشد. اکثراًَ‌اصلاحگران به این موتاژنها دسترسی ندارند لذا از مواد شیمیایی عمدتاًَ استفاده می کنند.

 

هیبریداسیون :

  • هیبریداسیون یکی از ابزارهای متداول اصلاح نباتات کلاسیک می باشد که در واقع به تلاقی بین دو واریته برای دستیابی به ژنوتیپ برتر اطلاق می شود. یک برنامه هیبریداسیون ممکن است به واریته های داخل یک گونه یا بین والدین چند جنس مختلف صورت پذیرد. اصلاحگران بعد از هیبریداسیون در جستجوی ژنوتیپهای برتر هموزیگوت نیست بلکه سعی می کنند که مجموعه ای از ژنهای را انتخاب کنند که دارای اثر متقابل ژنتیکی مفید و اثرات هتروزیس هستند. وجود پدیده هیبریداسیون امکان انتقال ژنهای مفید از یک گونه به گونه دیگر را فراهم می کند. هیچ پدیده ای در علم اصلاح نتوانسته تاثیر ی مانند واریته های هیبرید روی افزایش مواد غذایی در دنیا بگذارد. واریته های هیبرید به جامعه F1 که برای استفاده تجاری تولید می شوند اطلاق می شود یکی از روشهای هیبریداسیون ، دابل کراس می باشد که به خوبی نتایج مطلوب پیامد خود را به ثبات رسانده است .

کشت بافت گیاهی :

  • کشت بافت فرایندی است که در آن قطعات کوچکی از بافت زنده از گیاهی جدا شده و به مدت کشت نا محدودی در یک محیط مغذی رشد داده می شود. برای انجام کشت سلولی موفق بهترین حالت آن است این عمل با کشت بخشی از گیاه که حاوی سلولهای تمایز نیافته است آغاز می شود زیرا چنین سلولهایی می تواند به سرعت تکثیر یابند. قطعات گیاه در محیط کشت می تواند به طور نا محدودی رشد کرده و توده سلولی تمایز نیافته به نام کالوس می کنند بر اینکه سلول گیاهی نمو کند و به کالوس تبدیل شوند لازم است که محیط کشت حاوی هورمونهای گیاهی مانند اکسین، سیتوکسین و جبیرلین باشد.
  •  

کاربردهای کشت بافت های سلولی :

1- تولید مواد شیمیایی

گیاهان به عنوان منبع مهمی از مواد پیشتاز فراورده هایی که در صنایع مختلف مانند داروسازی، صنایع غذایی و آرایشی و بهداشتی و کشاورزی مورد استفاده اند.

2- گیاهان عاری از عوامل بیماریزایی گیاهی

غلات ممکن است توسط گونه های زیادی از آفات میکروبی ، ویروس، باکتریائی و قارچی آلوده می شوند. این آلودگیها تا حد زیادی موجب کاهش تولید فراورده کیفیت آن و توان گیاه می شوند. آلودگی در درختان میوه بازده محصول را تا 90% کم می کند. اساس به دست آوردن گیاهان بدون ویروس کشت مریستم انتهایی آنهاست با کشت قطعه کوچکی از مریستم می توان کالوس بدون ویروس تهیه کرد.

مواد گیاهی که از طریق کشت بافت تکثیر می شوند تغییرات ژنتیکی بالایی را نشان می دهند. زمانی که از کشت کالوس مرتباًَ زیر کشت گرفته شود گیاهان حاصل سطح پلوئیدی متفاوتی را نشان می دهند و همینطور که بحث خواهد شد این تغییرات ناشی از کشت بافت می تواند تنوع ژنتیکی جدیدی را در اختیار اصلاح کننده نباتات قرار دهد.

 

پروتوپلاست فیوژن :

اغلب ممکن است پیوند دو گانه گیاه خویشاوند که از نظر جنسی با هم سازگار نیستند مورد نظر باشد .بدیهی است که استفاده از روش آمیزش جنسی که معمولاًبرای پرورش گیاه به کار برده می شود در این مورد ممکن نیست اما با هم در هم آمیختگی و الحاق پروتوپلاست گیاه مربوطه می توان به همان مقصود نائل گردید .

برای انجام این کار دو روش اساسی وجود دارد.

در روش اول از مواد شیمیائی مانند پلی اتیلن گلیلول ،دکستران و اورنیتین به عنوان مواد ملحق کننده وممزوج کننده استفاده می شود که باعث تسریع در ترکیب پروتوپلاسها می گردد. از روش دیگری به نام امتزاج الکتریکی نیز می توان استفاده کرد .در این روش چسبندگی پروتوپلاسها در یک میدان الکتریکی غیر یکنواخت به وقوع می پیوندد و در هم آمیختگی هنگامی روی می دهد که ضربان یا تناوب کوتاهی از جریان مستقیم به کار برده می شود پس از در هم آمیختگی مجموعه های ژنی هسته و سیتوپلاسم مجدداًبا هم ترکیب می شوند ودر نتیجه آرایش جدیدی از تر کیب ژنها به وجود می آید.

 

تغییر در تعداد و ساختار کروموزوم (مهندسی کروموزوم):

 

اتو پلی پلوئیدی:

اتوپلی ئیدی در طبیعت به عنوان مکانیسمی برای بهبود اطلاعات ژنتیکی اتفاق می افتد. اتوتترا پلوئید است و ارقام تجاری موزوبعضی از سیب ها اتوتریلوئیدهستند. در بعضی گونه های گیاهی افزایش معقول در تعداد ژنوم با افزایش در اندازه سلول و بزرگترشدن اندامها همراه است . برای مثال تریپلوئید از بنیه بهتری برخوردارند و در مقایسه با سیب های دیپلوئید میوه های بزرگتری می دهند از اتو پلی پلوئیدی برای تولید میوه و گلهای بزرگ نیز استفاده شده است. در برنامه های اصلاحی اتو پلوئیدهای مصنوعی دو هدف مهم در نظر گرفته می شود:

1)تولید یک ژنوتبپ یا ترکیبی از ژنوتیپها که برتر از بهترین دیپلوئیدها در بعضی از صفات مهم باشند

2)افزایش باروری در نباتات بذری

 

2-آلوپلوئیدی:

بنا به تعریف یک گیاه آلوپلوئید از ترکیب و دو برابر نمودن دو یا چند ژنوم متفاوت تولید می شود .تفاوت بین دو ژنوم مختلف بستگی به رفتارکروموزمها در تقسیم کاهش کروموزومی دارد. برای تولید آلو پلوئیدها از دو برابر نمودن تعداد کروموزومهای هیبرید استفاده می شود. آلوپلوئیدها غالباً تتراپلوئید یا هگزا پلوئید بوده واز ترکیب ژنومهای دو وسه گونه دیپلوئید به وجود می آید .گندم بهترین نمونه آلوپلوئیدی در غلات است. گونه های گندمی که دارای 21 جفت کروموزم هستند از تلاقی بین گونه های تترا پلوئید اهلی وگونه دیپلوئید وحشی به وجود آمده اند.

 

3-آنیوپلوئیدها:

تغییرات کروموزمی را که شامل یک یا چند کروموزم باشد آنیوپلوئیدی می گویند. اهمیت آنیوپلوئیدی در تکامل گیاهان کمتر از پلی پلوئیدی بوده و زمان لازم برای تکامل واهلی شدن گیاهان آنیوپلوئید طولانی تر از گیاهان پلی پلوئید است .حالات نالی زومی ،مونوزومی،تری زومی ،تترازومی از فرمهای مختلف آنیوپلوئیدی هستند.

 

نشانگرهای مولکولی:

بسیاری از محدودیتهای روشهای مختلف اصلاح نباتات ریشه در فقدان ابزارهای مناسب برای مطالعات ژنتیکی دارد .وجود ماهیت کمی صفات اقتصادی در محصولات کشاورزی موجب شد که محیط بسیاری ارز براوردهای ارزشهای اصلاحی را تحت تاًثیر قرار دهد و لذا استفاده از ابزارهائی که حداقل تاثیر پذیری را از محیط دارند گام مؤثری در افزایش پیشرفتهای ژنتیکی مورد استفاده می باشد. مارکرهای مولکولی و اخیر نشانگرهای DNA ابزار مناسبی هستند که بر اساس آن می توان جایگاه ژنی وکروموزمی ژنهای تعیین کننده صفات مطلوب را شناسائی کرد. با دانستن جایگاه یک ژن روی کروموزم می توان از نشانگرهای مجاور آن برای تائید وجود صفت در نسلهای تحت گزینش استفاده نمود.

با در دست داشتن تعداد زیادتر نشانگر می توان نقشه های ژنتیکی کاملتری را تهیه نمود که پوشش کاملی را در تمام کروموزمهای گیاهان به وجود می آورد.استفاده از نشانگرها موجب افزایش اطلاعات مفید و مناسب از جنبه های پایه وکاربردی اصلاح نباتات خواهد گردید .

انتخاب به کمک نشانگرهای مولکولی راه حلی است که دست آورد زیست شناسان مولکولی برای متخصصان اصلاح نباتات می باشد در این روش ژن مورد نظر بر اساس پیوستگی که با یک نشانگر ژنتیکی تشخیص داده و انتخاب می شود و بنابراین به عنوان قدم اول در روش انتخاب به کمک نشانگر باید نشانگرهای پیوسته با ژنهای مورد نظر شناسائی شود. یافتن نشانگرهائی که فاصله آنها از ژن مطلوب کمتر از cm10می‌باشد به طور تجربی نشان داده شده که در این صورت دقت انتخاب 99/75 درصد خواهد بود لذا داشتن نقشه های ژنتیک اشباع که به طور متوسط دارای حداقل یک نشانگر به ازای کمتر از cm10 فاصله روی کروموزمها باشد از ضروریات امر می باشد.

یکی از پایه های اساسی اصلاح نباتات دسترسی وآگاهی از میزان تنوع در مراحل مختلف پروژه های اصلاحی است . به همین جهت نشانگرهای برآورد مناسبی از فواصل ژنتیکی بین واریته های مختلف را نشان می دهند.

 

مهندسی ژنتیک گیاهی:

مهندسی ژنتیک گیاهی در رابطه با انتقال قطعه ای DNAبیگانه با کدهای حاوی اطلاعات ژنتیکی مورد نظر از یک گیاه به وسیله پلاسمید، ویروس بحث می‌کند. زمانی که هیبریداسیون جنسی غیر ممکن است مهندسی ژنتیک پتانسیل انتقال ژن عامل یک صفت مفید را از گونه‌های وحشی با خویشاوندی دور به یک گونه زراعی برای اصلاح کننده نباتات فراهم می‌سازد در استفاده از باکتریها در مهندسی ژنتیک از پلاسمیدهای باکتری Ecoli استفاده می‌شود.

 

گیاهان تولید شده از طریق مهندسی ژنتیک:

علم مهندسی ژنتیک تکنیکهائی را شامل می‌شود که بر اساس کار چندین دانشمند که مؤفق به کسب جایزه نوبل شده‌اند، پایه‌گذاری شده است .مهندسی ژنتیکی یک علم افسانه‌ای به نظر می‌رسد. اما امروزه در سطح وسیع در صنایع بیوتکنولوژی و آزمایشگاه های تحقیقاتی دانشگاهی انجام می گیرد. تکنیکهای مورد استفاده در این عمل به خوبی تعریف شده است. اما بسیاری از ادعاها در مورد مهندسی ژنتیک چندان درست نمی‌باشد. در این مقاله چگونگی کاربرد تکنیکهای مهندسی ژنتیک و مثالهای مربوطه توصیف شده است. پاسخ بسیاری از سؤالات پیرامون مهندسی ژنتیک در پی این دو توصیف زیر داده خواهد شد ضمناً تعریف بعضی از اصطلاحات در انتهای این مقاله آمده است .

1- مهندسی ژنتیک در گیاهان چگونه صورت می گیرد: دانشمندان معمولاً از مهندسی ژنتیک در عالم طبیعت در انجام کارهایشان الگو برداری می کنند. مهندسی ژنتیک در عالم طبیعت در یک باکتری خاکزی تحت عنوان آگروباکتریوم تاموفاشین را به کار رفته است. این باکتری شامل یک DNA حلقوی کوچک و آزاد بنام پلاسمید می باشد از پلاسمید این باکتری غالباً برای تغییر ساختار ژنتیکی یک گیاه حساس به بیماری گال استفاده می‌شود. دانشمندان در گام اول ژنهائی را که یک خصوصیت مطلوب و یا یک صفت اتصالی را کنترل می‌کنند ،شناسائی می کنند. تا در گام بعدی این ژن مطلوب را به گیاه مورد نظر انتقال دهند. برای انجام چنین کاری در گیاهی که حاوی آن ژن مطلوب هست، ژن مربوطه را را از قطعه DNA آن گیاه با استفاده از آنزیم‌های خاصی جدا می‌کنند. این آنزیم‌ها مانند یک قیچی عمل کرده و نیز پلاسمید حاصل از باکتری آگروباکتریوم را با همان آنزیم‌ها برش می دهند و ایجاد یک قطعه DNA باز می کنند سپس این پلاسمید باز شده را در مجاورت ژن مطلوب قرار داده و با یکدیگر ادغام می کنند و با استفاده از آنزیمهای خاصی اتصالات مربوطه را بین این ژن و پلاسمید انجام می‌دهند. آنها می‌توانند پلاسمیدی را تولید کنند که حاوی این ژن مطلوب می‌باشد. چنین پلاسمیدی را DNA ی نوترکیب یا RDNA می‌نامند دانشمندان این مجموعه را (پلاسمید نو ترکیب) به داخل باکتری آگرو باکتریوم بر می‌گردانند و در نتیجه این باکتری شامل پلاسمید تغییر یافته می‌شود . مجموعه پلاسمید+ ژن مطلوب+ آگروباکتریوم به گیاه مورد نظر منتقل می‌شود.

بعضی از سلولهای این گیاه، ژن مربوطه را از پلاسمید دریافت کرده و جزء ساختار DNA خودی می‌کنند. وقتی چنین سلولهای گیاهی در محیطهای کشت رشد داده می شوند، تولید گیاهان کوچکی می‌کنند که می‌توان وجود صفت جدید مورد انتظار از ژن انتقال یافته را در آنها تست کرد. این چنین گیاهانی نامیده می‌شوند گیاهان تراریخت و باید آزمونهای بیشتری بر روی آنها صورت گیرد.

 

 

 

 

 





ادامه مطلب
تاريخ : دوشنبه دوم مرداد 1391 | 0:22 | نویسنده : parviz vedadi |

 

1- كاشت گندم20_Great_Rice_Wallpapers.jpg
تهيه زمين مناسب:
تهيه زمين مناسب يكي از مهمترين توصيه ها در راستاي افزايش عملكرد گندم و البته هر محصول ديگري مي باشد . بدين لحاظ اجراي عمليات ذيل جهت تهيه زمين مناسب ضروري است :
• ماخار نمودن زمين .
• شخم در عمق 25 الي 30 سانتي متري.
• ديسك جهت خرد كردن كلوخه ها ( حالت مطلوب زماني است كه اندازه كلوخه ها بين فندق و گردو باشد .
• ماله زدن جهت تسطيح نمودن مزرعه و از بين بردن پستي و بلنديهاي به وجود آمده .
• كودپاشي توسط دستگاه سانتريفوژ تنظيم شده .
• ديسك جهت زير خاك كردن كود درعمق 15تا 20 سانتي متري .

ساقه خردكن ذرت و اثر آن در ايجاد تهيه زمين مطلوب :
از عوامل مهم كاهش عملكرد باقي ماندن ساقه هاي ذرت در مزرعه پس از برداشت اين گياه مي باشد كه با ايجاد فضاهاي زياد در خاك مانع از ايجاد تراكم مناسب و همچنين عدم تهيه بستر مناسب كشت گندم مي گردد. سوزاندن اين ساقه هاي ضمخت كه البته كار اكثر كشاورزان است نه تنها نمي تواند اين ساقه ها را از بين ببرد بلكه با سوزاندن لايه هاي رويي خاك باعث آسيب رساندن به مواد آلي خاك و در واقع سوزاندن اين مواد طلايي مي گردد .
بر اساس توصيه هاي ذكر شده در اين مورد استفاده از ساقه خردكن ذرت امري مهم به حساب آمده و با خرد كردن ساقه هاي ضخيم باقيمانده از ذرت مشكل اين ساقه ها تاحدي حل خواهد شد.
مزاياي استفاده از ساقه خرد كن :
1- خردكردن ساقه هاي ضخيم ذرت
2- به دليل خردشدن ساقه هاي بلند و ضخيم ذرت ، در صورت زدن ديسك فضاهاي باز و نامناسب در زمين وجود نداشته و در نتيجه بستر مناسبي براي رشد بذر گندم مهيا خواهد شد .
3- مواد آلي فراواني كه در ساقه هاي ذرت اندوخته شده است با خردكردن بقاياي ذرت به خاك باز خواهدگشت.

آزمون خاك :
ميزان مصرف توصيه شده طبق آزمون خاك انجام مي گيرد .
انواع كودهاي مورد استفاده به صورت پايه
الف : كودهاي ماكرو ( پرمصرف )
- كود فسفاته : 1- سوپر فسفات تريپل 2- فسفات دي آمونيوم
- كود ازته : 1- اوره 2- نيترات آمونيوم
-كود پتاسه : سولفات پتاسيم
ب : كودهاي ميكرو ( كم مصرف )
- سولفات روي به ميزان 25 كيلوگرم در هكتار
- سولفات آهن به ميزان 25 كيلوگرم در هكتار البته بهترين روش استفاده از سولفات آهن محلولپاشي به ميزان 2 در هزار مي باشد .

كاشت باكمبينات :
شرح مزاياي كمبينات :
1- جمع شدن ادوات شخم ثانويه ، ديسك ، ماله و بذركار همه در يك وسيله كه اين امكان را به كشاورزان ميدهد تا از ورود ادوات مختلف به زمين جلوگيري نمايند كه علاوه بر كاهش هزينه ها از تراكم بيش از حد خاك را كه در اثر ورود ادوات و ماشين آلات به وجود مي آيد كاسته خواهد شد .
2-قبل از استفاده از كمبينات فقط يك بار شخم زدن و سپس كودپاشي در مزرعه كافيست .
3- كاشت بذر به طور يكنواخت و در عمق 3 سانتي متري .
4- مخزن بذري كمبينات با ظرفيت بيش از 1000 كيلوگرم بوده كه به راحتي حدود 4/5 الي 5 هكتار را بذركاري مي نمايد.

استفاده از دستگاه كمبينات براي كشت بهترين توصيه مي باشد ولي در صورت كمبود اين دستگاه پس تهيه زمين مناسب مي توان از خطي كار غلات جهت كاشت استفاده نمود . تا بتوان سطح سبز مطلوبي با تراكم مناسب بدست آورد .

تاريخ كاشت مناسب :
آنچه در كشت گندم بسيار مهم و اساسي است تاريخ كاشت صحيح يعني 15/8 الي 25/9 مي باشد كه جلوتر از اين تاريخ يا ديرتر از آن موجبات كاهش شديد عملكرد را فراهم خواهد ساخت .
ميزان بذر ايده آل براي يك كشت صحيح از نظر تحقيقات كشاورزي حدود 180 كيلوگرم است. البته اين ميزان با توجه به شرايط محيطي مختلف ،تهيه زمين مناسب يا مطلوب يا متوسط ، ميزان شوري خاك ، و به تاخير افتادن تاريخ كاشت افزايش مي يابد .

داشت گندم
اين مرحله از دوران رشدي گندم نيز بسيار پراهميت ميباشد .آبياري ، مبارزه با علفهاي هرز و بيماريها و كود سرك در اين زمان از اهميت بخصوصي برخوردار است .
آبياري مزارع:
مراحل مهم آبياري در زراعت گندم عبارتند از :
1- مرحله جوانه زدن (خاك آب ) 2- مرحله پنجه دادن (پنجه آب ) 3- مرحله ساقه رفتن ( ساقاب )
4- مرحله سنبله رفتن ( خوشاب ) 5- مرحله گل رفتن ( گل آب ) 6- مرحله دانه بستن ( دان آب )
اولين آبياري پس از كاشت گندم شروع مرحله داشت را نويد مي دهد . مراقبت در اين امر يعني دادن آب اول آن هم به موقع مي تواند تاثير بسزايي در عملكرد داشته باشد . گندم نبايد بيش از 5 الي 6 روز بدون آب در زمين بماند . چرا كه خطر حمله مورچه ها و نيز در صورت وجود كمي رطوبت خطر پوسيده شدن دانه آنها را تهديد مي كند. در اكثر مواقع آب اول توسط بارندگي انجام مي گردد . به منظور بالا بردن درصد سبز مزرعه و يكنواختي آن ، آب بايد در فاروها به ملايمت جريان داشته باشد و تا سياه شدن پشته ها ( آبياري كامل سطح مزرعه ) و جذب آب به وسيله خاك كه حدود 20 تا 24 ساعت طول مي كشد ادامه يابد.

عكس 3- استفاده از نهر مضاعف در هنگام آبياري


كنترل علف هاي هرز :
كنترل علف‌هاي هرز به دو طريق زراعي و شيميايي امكانپذير است.
1- كنترل زراعي:
مناسب‌ترين روش كنترل علف‌هاي هرز انجام عمليات زراعي است كه با روش‌هاي زير امكانپذير است:
- رعايت تناوب زراعي مانند كشت گندم پس از گياهان وجيني (آفتابگردان، ذرت، حبوبات، نباتات علوفه‌اي)
- شخم به موقع در سال آيش قبل از به‌گل‌رفتن علف‌هاي هرز يكساله در اوايل بهار
- بررسي‌ها نشان داده است كه اگر روش شخم از مركز به محيط مزرعه انجام شود ضمن جلوگيري از انتشار و انتقال بذرهاي علف‌هاي هرز حاشيه به داخل مزرعه، باعث كنترل آن‌ها مي‌شود.
- رعايت تراكم مناسب مزرعه گندم
- استفاده از بذر خالص و عاري از بذرهاي علف‌هاي هرز (بذر مادري – بذر گواهي‌شده)
- هيرم زمين قبل از كاشت با يك يا دو بار آبياري و شخم زمين
- كنترل مكانيكي
- عدم استفاده از كود دامي تازه (به دليل فراواني بذر علف‌هاي هرز زنده در آن) و استفاده از كود دامي كهنه و پوسيده.

2- كنترل شيميايي :
كنترل شيميايي در صورتي انجام مي‌شود كه مزرعه داراي آلودگي بيش از اندازه معين باشد. نكات مورد توجه در اين روش عبارتند از:
- نوع علف‌كش بايد با توجه به شناخت دقيق علف‌هاي هرز استفاده شود.
- ميزان و زمان مناسب سمپاشي مدنظر قرار گيرد.
- نوع سمپاشي و نازل با توجه به امكانات و وسعت مزرعه تعيين شود.
سمپاش پشتي با عرض كار 5/1 متر به ميزان 300 ليتر محلول در هر هكتار با وسعت كم قابل استفاده است. سمپاش پشتي تراكتور بوم‌دار با عرض هشت تا 12 متر و نازل‌هاي تي‌جت با سرعت سه تا شش كيلومتر در ساعت در مزارع بزرگتر كاربرد دارد. بايد دقت شود كه ارتفاع سمپاش از سطح زمين 50 سانتي‌متر براي كنترل شيميايي علف‌هاي هرز باريك برگ مي‌توان از علف‌كش‌هاي ايلوكسان (2/5 ليتر در هكتار) پوماسوپر (1/2– 0/8 ليتر در هكتار)، تاپيك (1 – 0/7 ليتر در هكتار) و آونج (چهار ليتر در هكتار) استفاده كرد.
براي كنترل شيميايي علف‌هاي هرز پهن‌برگ از علف‌كش‌هاي گرانستار (20 – 15 گرم در هكتار) و توفوردي (2 – 1/5 ليتر در هكتار) استفاده مي‌شود.
يكي ديگر از علف كش هاي ديگر كه دو منظوره نيز هست شواليه ( 350 گرم در هكتار ) مي باشد ، كه هم علف هاي پهن برگ و هم نازك برگ را كنترل مي نمايد . آنچه در مورد اين علف كش مهم است اين موضوع است كه در زمينهايي كه از آن استفاده مي شود ، چنانچه قرار باشد پس از برداشت گندم كشت ذرت اجرا گردد ، بايد زمين پس از برداشت حتما شخم بخورد تا بقاياي اين سم كه براي ذرت مناسب نمي باشد در اثر نور آفتاب تجزيه گردد .

عكس 4- سمپاشي مزرعه به وسيله سمپاش پشت تراكتوري



کكاربردكود ازت :
يكي ديگر از مراحل داشت گندم مصرف كود اوره به صورت سرك مي باشد كه در زمينهاي عادي كه به موقع كشت گرديده و زير كشت ذرت نيز نبوده مانند ساير كودها طبق آزمون خاك مصرف مي شود ولي در زمينهايي كه زير كشت ذرت (دانه اي و علوفه اي) بوده است مقداري بيش از حالت عادي مثلا 7 تا 8 كيسه در هكتار كود ازته توصیه مي شود و مراحل مصرف آن به شرح زیر می باشد:
1- 50 کیلوگرم در زمان کاشت (پایه)
2- 100 کیلوگرم در مرحله پنجه زنی (سرک)
3- 150 کیلوگرم در مرحله ساقه رفتن (سرک)
4- 100 کیلوگرم در مرحله گلدهی (سرک)
سرما و کم بارانی در زمستان سال 1386 مسئله مهمی بود که کشاورزان با آن مواجه گردیدند. این عوامل موجب کاهش شدید در رشد در طی ماههای دی و بهمن و اوایل اسفند گردید. توصیه به انجام آبیاری منظم و دادن کود سرک در طی آبیاری های این دوره توانست تا حد بسیار زیادی رشد رویشی گندم را و در نتیجه عملکرد نهایی را بهبود بخشد(به حداقل رساندن خسارت سرما).



برداشت گندم
در زمان برداشت بايد دانه هاي گندم كاملاً رسيده باشند و از برداشت گندم هاي نارس خودداري شود . برداشت غلات قبل از رسيدگي كامل بوته باعث پايين آمدن عملكرد و كيفيت محصول مي گردد . دانه هايي كه رشد كامل نكرده باشند چروكيده و سبك وزن بوده و مقدار نشاسته آنها پايين تر از حد معمول است . تاخير در برداشت نيز باعث خشك شدن بيش از حد دانه ها شده و در نتيجه درصدي از دانه ها طي خرمنكوبي شكسته مي شوند . رها كردن طولاني محصول رسيده در مزرعه باعث ريزش دانه ، خوابيدگي بوته ها و افزايش خسارت پرندگان مي گردد . در حالت رسيدگي كامل كلش گندم زرد و خشك و دانه گندم نيمه سخت يا سخت ميباشد و هنگام پيچيدن ساقه به دور دست ساقه ها شكسته ميشوند . در برداشت با كمباين اگر محصول خيلي زود يا خيلي دير برداشت شود ممكن است به علت صدمه ديدگي يا تلفات دانه ها درآمد حاصله كاهش پيدا كند . رطوبت گندم در زمان برداشت بايد بين 12 تا 14 درصد باشد . چنانچه رطوبت محصول بالا باشد عمل جداسازي بخوبي انجام نشده و در صورتي كه رطوبت دانه كم باشد ، شكستگي دانه ها زياد خواهد بود .
وجود علفهاي هرز در مزرعه نيز مشكلات خاصي را در كار با كمباين ايجاد ميكند . در صورتي كه علفهاي هرز ، سبز و مرطوب باشند ، مقداري از بافتهاي سبزينه اي آنها وارد محصول شده ، و از كيفيت محصول كاسته و رطوبت دانه برداشتي افزايش مي يابد . همچنين كمباين در توزيع بذر علفها نيز نقش بزرگي ايفا ميكند.( در اينجا مي توان به اهميت مرحله داشت و سمپاشي به موقع مزارع اشاره كرد .)
برداشت محصول با كمباين و ميزان افت و ريزش آن به عواملي چون رطوبت دانه ، درجه حرارت هوا ، وضعيت مزرعه (تراكم) ، نوع گياه ، ژنتيك بذر ، خوابيدگي محصول ، وضعيت قسمتهاي مختلف كمباين( نو يا فرسوده بودن آن) و تجربه راننده بستگي دارد .


سن گندم و روشهای کنترل آن





مقدمه
بيماري فوزاريوم خوشه يا بادزدگي خوشه، بيماري قارچي مي­باشد كه مي­تواند در تمام غلات دانه ريز اتفاق بیفتد. در اثر اين بيماري، محصولی نامرغوب با دانه­هاي ريز و چروكيده و وزن هزار دانه كم بوجود می­آید در نتيجه كاهش ارزش اقتصادي محصول را موجب مي­گردد. اين بيماري نه تنها باعث از دست رفتن كيفيت و راندمان محصول مي­گردد بلكه با ايجاد توكسين قارچي عوارض خطرناكي را براي انسان و حيوانات بدنبال دارد.

 

در كشور ما آمار دقيقي در مورد خسارت وارده از ناحيه اين بيماري وجود ندارد. اين بيماري از سالها پيش در مزارع گندم ايران بصورت پراكنده وجود داشته است ولي در سالهاي اخير آلودگي زيادي در مناطق مرطوب و نيمه مرطوب كشور از جمله منطقه مغان استان اردبيل مشاهده شده است.
علايم بيماري
در گندم علائم ممكن است در يك قسمت و يا در كل خوشه ظاهر شود. سفيد شدن و رنگ پريدگي خوشه­ها در مزرعه سبز بوضوح قابل تشخيص مي­باشد. اغلب يك قسمت از خوشـــه (عمدتاً نيمه بالائي) آلوده مي­شود كه اين قسمتها سفيد و ساير قسمتهاي خوشه سبز مي­باشند. عامل بيماري مي­تواند دمگل را نيز آلوده كند و بتدريج پائين خوشه را هم فراگيرد و منجر به تغيير رنگ دمگل به قهوه اي، ارغواني تا زرشكي گردد.
اغلب دانه­هاي آلوده، چروكيده، سبك و متمايل به رنگ خاكستري با ظاهري مات و كدر يا مايل به صورتي مي­باشند. دانه­هاي به ظاهر سالم نيز اغلب داراي آلودگي بوده و رنگ زرد كهـربائي خود را از دسـت داده و به رنگ قهـوه­اي كـدر و مـات مي­گرايند.
بوته­هاي جوان آلوده، در مقايسه با بوته­هاي سالم كمي بلند ولي ضعيف مي­باشند. گياهان جوان حاصل از دانه­هاي آلوده قبل از اينكه به اندازه كافي رشد نمايند پوسيده شده و مي­ميرند که مرگ بوته­هاي جوان بصورت لكه­هاي خطي در روي خاك قابل مشاهده است. آلودگي خوشه­ها مستقل از بيماري گياهان جوان مي­باشد. آلودگي به هيچ وجه از داخل گياه به خوشه­ها انتقال نمي­يابد. زماني­كه دماي خاك به 15 درجه سانتيگراد برسد گياهان سالم حاصل از بذور سالم نيز توسط اندامهاي رشدي عامل بيماري كه در بقاياي گياهي آلوده پخش شده در سطح مزرعه و يا بذور، آلوده مي­شوند.

 

اين بيماري بوسيله گونه­هائي از جنس فوزاريوم ايجاد مي­شود ولي شايعترين گونه در گندم F. graminearum مي­باشد كه فرم جنسي آنGibberella zeae مي­باشد كه عامل بيماريStalk rot عامل پوسيدگي ساقه، بذر و بلال در گياه ذرت مي­باشد.
اين قارچها شرايط نامسـاعدرا در بقاياي گياهي باقيمانـده غلات دانه ريز و ذرت سپـري مي­كنند و در شرايط آب و هوايي مرطوب اسپورهاي خود را در سطح خوشه­ها پخش مي­كنند.
باد و قطرات باران در يك لايه نازك از رطوبت، اسپورها را بطرف سنبلچه­ها پخش مي­كنند، و عامل بيماري ابتدا به گل حمله كرده و علائم توسعه بيماري در داخل خوشه سه روز بعد از آلودگي در شرايط مساعد براي بيماري اتفاق مي­افتد. معمولاً غلات دانه­ريز خصوصاً گندم نان و دوروم از زمان گلدهي و گرده­افشاني به بيماري حساس مي­باشند و تا مرحله خميري شدن امكان توسعه بيماري وجود دارد. در زمان گلدهي اسپورهاي عامل بيماري، گل را آلوده و به دانه­ها، گلومها، و ساير قسمتهاي خوشه رسيده و رشد و توسعه مي­يابند. آلودگي بعد از گلدهي، از راه شكافها و تركهاي خوشه و از محل غلاف برگ ممكن است اتفاق بيافتد.
توسعه بيماري در زمان گلدهي تا آلوده شدن دانه­ها علاوه بر شرايط محيطي، فاكتورهایي نظير نوع رقم مورد كشت و درجه حساسيت به بيماري، ميزان مايع تلقيح اوليه بيماري در خاك و كيفيت بذور نيز دخالت دارند.
در ايران نيز از ميان ارقام متداول گندم مورد كشت، شيرودي، زاگرس، چمران، رسول، البرز نيمه­حساس و ارقام تجن، 15-75–N ،16-75-N ، استورك (دوروم) مقاوم و رقم اترك نيمه مقاوم به فوزاريوم خوشه مي­باشند.
پيش آگاهي و پيش بيني بروز بيماري
شروع و شيوع آلودگي در دو مدل قابل پيش­بيني است:
1- وقتي كه بارندگي نسبتاً طولاني به مدت 7 روز در زمان گلدهي استمرار يابد يا رطوبت بالا و دما در ساعاتي از روز بين 30- 15 درجه سانتيگراد باشد. اين زماني است كه اسپورهاي قارچها پخش شده و توسعه مي­يابند.
2- هنگامي كه بارندگي و رطوبت بالا، 7 روز قبل از گلدهي و 10 روز بعد از گلدهي در حاليكه ساعاتي از روز درجه حرارت بين 30- 15 درجه سانتيگراد و رطوبت بالا تا90 درصد ادامه يابد. اين زماني است كه اسپورهاي قارچها پخش شده و توسعه مي­يابند و آلودگي رخ مي­دهد و بيماري شيوع مي­يابد.
محلولپاشي با قارچكش ممكن است كه خسارت ناشي از بيماري را كاهش دهد در صورتيكه قارچكش در زمان اوائل گلدهي گندم و گندم دوروم و اوائل خوشه­دهي جو صورت گيرد. كنترل بيماري زماني موثر خواهد بود كه سمپاشي هدفدار و در تمام جهات و سطوح خوشه انجام گيرد.

 

مديريت بيماري فوزاريوم خوشه گندم
1- تناوب دانه­ريزها و ذرت با لگومينوزها براي يكسال و فاصله انداختن كشت غلات دانه ريز با ذرت. (فرم جنسي عامل بيماري باعث پوسيدگي ساقه، دانه، و كاكل ذرت شده كه مي­توانند بمدت چند سال در ذرت و بقاياي گياهي باقي بماند)
2- كاشت دانه­هاي سالم و حذف كاشت دانه­هاي لاغر، چروكيده و ضعيف و كم­وزن. (استفاده از بذر مرغوب و ضدعفوني شده به كاستن آلودگي اوليه كمك مي­كند ولي بطور قطعي از آلودگي بعدي و توسعه و گسترش آن جلوگيري نمي­كند. بذور آلوده بايستي از پروسه توليد بذر خارج شوند)
3- ضدعفوني با قارچكشهاي سيستميك كه طيف اثر وسيعي دارند و يا استفاده از مخلوط قارچكشها. (ازجمله سموم مورد توصيه مي­توان به سومي­ايت – كاربندازيم – تيرام اشاره نمود)
4-كشت در زمينهایي كه بطور كامل آماده سازي شده­اند.
5- كاشت در پاييز، زمانيكه دماي هوا 15درجه سانتيگراد يا بالاتر باشد صورت مي­گيرد و در بهار كاشت زودتر صورت مي­گيرد. (جهت فرار از بيماري)
6- شخم عميق و تميز كردن مزرعه از بقاياي گياهي آلوده و تكميل عمليات پوشش بقاياي محصول و بهداشت زراعي موثر مي­باشد.
7- عدم استفاده از كودهاي گياهي حاوي بقاياي گياهي آلوده.

 

8- عدم استفاده از واريته­هاي حساس به بيماري.
9- انباركردن گندم با رطوبت بالاي 14 درصد به جوانه زدن و توسعه قارچها كمك كرده و توليد مايكوتوكسين(سم قارچي) را بالا مي­برد.
10ـ استفاده از ارقام مقاوم جو، گندم، يولاف و چاودار. عکس های زیبا و با کیفیت از مزارع گندم و برنج Great Gold Rice Wallpapers

 



تاريخ : دوشنبه دوم مرداد 1391 | 0:13 | نویسنده : parviz vedadi |


             « مقدمه »      تفاوت زراعی و تنوع نتیکی از دیر باز به عنوان ارکان سیستمهای تولید کشاورزی سنّتی و موفق به شمار می آمده اند. در نیمه اول قرن بیستم، تفاوت زراعی مورد توجه بسیار قرار داشت و تا چند دهه پیش نیز پژوهشهای مربوط به تناوب همچنان ادامه داشت با پایان گرفتن جنگ جهانی دوم، کودها ازته نسبتاً ارزان قیمت به بازار معرفی شدند و بدین ترتیب جاذبه ای اقتصادی موجب جای گزینی کودها با تناوب زراعی گردید و تحقیقات و ترویج نیز بر همین مبنا متمرکز شدند. این امر تا بدین جا پیش رفت که امروزه بسیاری از زراعین، حاصلخیزی خاک را با میزان مصرف کود برابر می دانند.      قبل از معرفی کودهای شیمیایی، استفاده از بقولات در تناوب برای بهبود حاصلخیزی خاک به عنوان یک شیوه مهم و رایج مدیریتی به شمار می آمد. به منظور افزایش ازت و در نتیجه بهبود حاصلخیزی خاک، از دو نوع بقولات استفاده می شد. در بقولات یکساله دانه ای و بقولات علوفه ای چند ساله به عنوان کود سبز.      آنچه که اجرای تناوب زراعی را در حال حاضر پیچیده می سازد وجود برخی عوامل اقتصادی است که مزایای بیولوژیک این شیوه مدیریتی را تحت الشعاع قرار می دهند، یقیناً هیچ کشاورزی راضی به جای گزین کردن محصولات پر بازده خود مثل غلات با دیگر گیاهان به نسبت کم بازده نیست. البته در نظام هایی که تناوب اجرا می شود در مقایسه با نظام های تک کشتی حتّی اگر کود ازت در آن ها به اندازه کافی مصرف شده باشد. عملکرد محصولات غالباً 10 تا 40 درصد بیشتر است.      حاصلخیزی پایدار خاک به مفهوم قابل دسترس بودن دائمی عناصر غذایی برای گیاه است. حاصلخیزی پایدار هنگامی تحقق می یابد که تمامی عناصر غذایی جذب شده توسط گیاهان به خاک برگردد به طوری که این عناصر بتوانند مجدداً مورد استفاده این گیاهان قرار گیرند در چنین وضعیتی است که چرخه عناصر غذایی شکل می گیرد. تناوب اساسی نظام های طبیعی و زراعی در آن است که در نظام های زراعی مقدار نسبتاً زیادی از عناصر غذایی از طریق برداشت محصول از سیستم خارج می شود. بنابراین در صورت استفاده مداوم از نظام های مذکور لازم است. که عناصر غذایی مصرف شده در آن ها به طریقی جای گزین شوند. در سیستمهای فعلی چرخه عناصر غذایی به طور کامل بسته نمی شوند، زیرا این عناصر دائماً به چرخه یاد شده اضافه شده و یا از آن خارج می شوند. به حداقل رساندن تلفات حاصل خیزی خاک در نظام های کشاورزی پایدار است. فرسایش خاک و دامنه گسترش آن      یکی از مشکلاتی که بشر از آغاز زراعت بر روی زمین با آن مواجه بوده، فرسایش سریع خاکها توسط باد و آب است. هر چند امروزه با این مسأله نسبت به روزهای وقوع طوفانهای شن در امریکا ـ که در سالهای 1930 اتفاق افتاد ـ کمتر احساسی برخورد می شود ولی باز هم از اهمیت آن کاسته نشده است. فرسایش خاک هنوز هم در امریکا و بسیاری از مناطق حاره ای و نیمه خشک دنیا از معضلات به شمار می رود و در کشورهایی که آب و هوای معتدل دارند ـ از جمله انگلستان، بلژیک، و آلمان ـ به عنوان یکی از مسائل خطرناک تلقی می شود. این مشکل در ایران که بخش وسیع آن را کویرها در بر گرفته و خاک از پوشش مناسبی برخوردار نیست بسیار بارز و چشمگیر است.      جلوگیری از فرسایش خاک که در واقع معنی آن کاهش میزان تلفات خاک است، به حدی که سرعت فرسایش تقریباً برابر سرعت طبیعی تلفات خاک گردد، بستگی به انتخاب استراتژیهای مناسب در حفاظت خاک دارد. این امر مستلزم شناخت تمامی فرایندهای فرسایش است. عواملی که بر میزان فرسایش مؤثرند عبارتند از: بارندگی، رواناب، باد، خاک، شیب، پوشش گیاهی، وجود یا عدم وجود تمهیدات حفاظتی و چندین عامل دیگر. فرآیندها و مکانیسمهای فرسایش      فرسایش خاک شامل دو مرحله است: یکی جدا شدن ذرات از توده خاک و دیگری انتقال مواد توسط یک عامل فرسایشی مانند جریان آب یا باد. هنگامی که انرژی برای انتقال مواد کافی نباشد مرحله سومی بنام ته نشینی نیز ظاهر می شود.      تصادم قطرات باران با زمین مهمترین عامل جدا کننده ذرات خاک است. در اثر برخورد قطرات باران با یک خاک لخت ذرات خاک از جا کنده و تا شعاع چند سانتی متری در هوا پراکنده می شوند. برخورد مداوم قطرات شدید باران به سطح زمین ـ موجب تضعیف خاکدانه ها می گردد. علاوه بر این، فرایندهای هوازدگی، چه به صورت مکانیکی از راه خشک و مرطوب شدن متناوب یا گرم و سرد شدن و یا یخ زدگی ـ و چه به صورت بیوشیمیایی، موجب تخریب خاک می شود. خاک از یک طرف با عملیات شخم زیرورو و از طرف دیگر توسط انسان و دام فشرده می شود. جریان آب نیز یکی از عوامل جدا کننده ذرات خاک است. کلیه این عوامل باعث شل شدن ذرات خاک می شوند به نحوی که به آسانی توسط عوامل انتقال دهنده به حرکت در می آیند.      عوامل انتقال دهنده خود به دو دسته تقسیم می شوند: یکی عواملی که قبلاً عمل نموده و باعث جدا شدن لایه های یکنواخت ذرات خاک شده اند و دیگری عواملی که نقش خود را در آبراهه ها متمرکز می سازند. از عوامل گروه اول می توان تصادم قطرات باران و یا باد و رواناب سطحی را نام برد. منظور از رواناب لایه بسیار نازک جریان آب در سطح زمین است. عامل دوم جریان آب در آبراهه هاست. آبراهه ها ممکن است شیارهای کوچکی باشند که در اثر هوازدگی یا شخم به وجود آمده اند یا جویهای بزرگ دائمی تر مانند خندقها و رودخانه ها. به این عوامل، که به صورت خارجی عمل نموده و در واقع مواد را از نقطه ای برداشت و در سطح زمین جابجا می کند، باید حرکات توده ای خاک از قبیل جریانهای خاک، زمین لغزه ها و خزشها را نیز اضافه نمود. در فرایندهای مذکور آب در داخل خاک اثر کرده و باعث کم شدن مقاومت آن می گردد. به همین دلیل آن را فرسایش داخلی می نامند. شدت فرسایش به مقدار موادی که از جا کنده می شود و توان عامل فرسایشی در انتقال این مواد بستگی دارد. اگر توان عوامل انتقال دهنده بیش از مقدار ماده ای باشد که از جا کنده می شود در این صورت فرسایش از نظر جدا کردن ذرات در محدودیت خواهد بود و اگر مقدار مواد جدا شده از بستر بیش از مقداری باشد که انتقال داده می شود در این صورت فرسایش از لحاظ انتقال دارای محدودیت خواهد بود.      تشخیص این که کدام یک از این عوامل (جدا شدن یا انتقال) محدود کننده است بسیار حائز اهمیت است زیرا موفقیت یا شکست برنامه های حفاظت خاک متکی بر عملیاتی است که در آن باید یکی از این فاکتورها اصلاح شود. اثرات فرسایش در کاهش حاصلخیزی خاک اصول حفاظت خاک      طبق تخمین متخصصان سازمان خواروبار جهانی بیش از 40 درصد اراضی زیر کشت کشورهای خاور میانه تحت تأثیر عوامل فرسایش آبی و بادی می باشند.      تخریب خاک از دو نظر قابل اهمیت است تخریب از نظر کمی و تخریب از نظر کیفی. تخریب کمی همان کاهش ضخامت خاک و از بین رفتن مواد می باشد. تخریب کیفی عبارت است از شور شدن، کاهش تدریجی حاصلخیزی ـ مدفون شدن خاک توسط شنهای روان و غیره است. فهرست منابع: 1- مورگان، آر، پی، سی. 1368. فرسایش و حفاظت خاک 2- سالار دینی، علی آکبر. 1375. حاصلخیزی خاک 3- هادسون، نورمن. 1364. حفاظت خاک 4- معلوماتی که از کتاب خاک شناسی  عمومی نوسنده دکتر مریم وراروی پور (پرویز ودادی)دانشجوی (اقتصاد کشاورزی)دارم.  



تاريخ : یکشنبه یکم مرداد 1391 | 23:59 | نویسنده : parviz vedadi |
گوجه ‌فرنگي فرآيند پيري را به تأخير مي‌اندازد

 مصرف گوجه فرنگي فرآيند پيري را به تاخير مي‌اندازد.

به نقل از ماهنامه‌ پزشكي و پيراپزشكي، دانشمندان دانشگاه كنتاكي در تحقيقي اعلام كردند كه افرادي كه روزانه از گوجه‌فرنگي بيشتري استفاده مي‌كنند ديرتر پير شده و به احتمال كمتري به سرطان مبتلا مي‌شوند.

دانشمندان با مطالعه‌اي كه بر روي 88 زن بالاي 75 سال به انجام رسانده‌اند دريافته‌اند كه افرادي كه به طور منظم از اين سبزي استفاده كرده‌اند ميزان قابل ملاحظه‌اي ليكوپن در خونشان وجود دارد و به دليل خواص آنتي‌اكسيداني اين ماده افتادگي پوست و بروز چين و چروك كه همگي بر اثر فعاليت هر چه بيشتر راديكال‌هاي آزاد در بدن ايجاد مي‌شود كمتر شده است.

بر اساس اين تحقيق دريافته‌اند كه گوجه فرنگي مي‌تواند 36 درصد از نيازهاي روزانه‌ افراد را به ويتامين C را تامين كند كه اين مقدار ويتامين در گوجه‌فرنگي پخته بسيار كمتر است.



تاريخ : یکشنبه یکم مرداد 1391 | 23:56 | نویسنده : parviz vedadi |

فوائد استفاده از کود

 

کود هرگونه مواد طبیعی و یا غیر طبیعی که عموماً بخاطر مواد مفیدی که در آن وجود دارد در کشاورزی برای تقویت خاک مزرعه از آن استفاده می‌کنند . برای آنکه خاک ...

 

کود هرگونه مواد طبیعی و یا غیر طبیعی که عموماً بخاطر مواد مفیدی که در آن وجود دارد در کشاورزی برای تقویت خاک مزرعه از آن استفاده می‌کنند . برای آنکه خاک از لحاظ مواد غذایی متعدد دچار کمبود نباشد استفاده از کود بسیار مفید خواهد بود .

رشد مطلوب گیاه و حصول حداکثر کیفیت و کمیت محصول مستلزم وجود مقدار کافی و متعادلی از عناصر پرمصرف و کم مصرف در خاک است. در صورتیکه کمبود عنصر یا عناصر غذائی در خاک جود داشته باشد، می بایستی بصورت کود به خاکاضافه گردد. به عبارت دیگر کود ماده ای است که برای تامین متعادل عنصر یا عناصرمورد نیاز گیاه بطور مستقیم به خاک اضافه می شود در مواردی عنصر مورد نظر به مقدارزیادی در خاک یافت می شود، اما به فرم غیر قابل استفاده بوده و یا جذب آن به دلیلوجود مقدار زیادی از یک عنصر دیگر به خوبی انجام نمیشود در این موارد ممکن است ازطریق تغییر در وضعیت شیمیائی خاک به رفع مشکل پرداخت و یا کود را بصورت مایع باغلظت مناسب روی گیاه محلول پاشی کرد. این گونه عملیات را نیز کوددهی گویند.

در دهه‌های گذشته بدلیل مصرف کودهای شیمیایی اثرات زیست محیطی متعددی از جمله انواع آلودگی‌هایآب و خاکو مشکلاتی در خصوص سلامتی انسان و دیگر موجودات زنده به وجود آمد. سیاست کشاورزیپایدار و توسعه پایدار کشاورزی، متخصصین را بر آنداشت که هر چه بیشتر از موجودات زنده در خاک در جهت تأمین نیازهای غذایی گیاه کمک بگیرد و بدین سان بود که تولید کودهای زیستی آغاز شد. نخستین کود زیستی در اواخر قرن نوزدهم مورد استفاده قرار گرفت و از آن تاریخ به بعد سایر کودهای بیولوژیک ساخته شدند. اندامگان(ارگانیزم‌هایی) که در تولید کودهای بیولوژیک مورد استفاده قرار می‌گیرند عمدتاً از محیط زیست جداسازی می‌شوند. در شرایط آزمایشگاه در محیط‌های کشت مخصوص تکثیر و پرورش پیدا می‌کنند، آماده و مصرف می‌شوند.البته مصرف کودهای زیستی دیرینگی زیادی دارد. تولیدکنندگان محصولات برای تقویت زمین‌های کشاورزی، گیاه تیره‌ای به نام لگومینوزرا کشت می‌کردند و بر این باور بودند که با کشت آن باروری خاک افزایش پیدا می‌کند.

هدف

هدف از مصرف کودهای زیستی، تقویت حاصل‌خیزی و باروری خاک، و تأمین نیازهای غذایی سالم و غنی تر، برداشت بیشتر بدور از آلوده سازی زیست بوم است.

کاربرد

امروزه با افزایش تولید کشاورزی به جهت رفع نیازمندی‌های رو به رشد جمعیت در حال گسترش، نگرانی در مورد آینده تأمین غذا برای مردم مطرح گردیده است. آلودگی‌های آب، خاک، هوا و فرسایش خاک، مقاومت آفات به سموم و گسترش کود شیمیایی سبب گردید تا به جهت حفظ منابع به گذشته و کشت‌های صنعتی برگردیم. پس برای تولید محصولات سالم و پاک و در نتیجه انسان‌هایی سالم و با نشاط، هیچ راهی جز کشاورزی زیستی نداریم، کشاورزی زیستی و دامی. استفاده از فرآورده‌های گیاهی زیستی رابطه تنگاتنگ با تندرستی افراد جامعه دارد.

با توجه به تقاضای روزافزون برای مصرف فرآورده‌های کشاورزی زیستی، که بنمایه آن بر مدیریت درست خاک و محیط رشد گیاه و درخت بنیان است، به گونه‌ای عمل می‌شود که در تغذیه گیاهان و درختان، تعادل بین عناصر مورد نیاز در خاک به هم نخورد و در هنگام رشد نیز، نیازی به استفاده از سموم و آفت‌کش‌ها نباشد. و در تغذیه خاک کشاورزی، به جای استفاده از کود شیمیایی ار کودهای طبیعی نظیر خاک برگ، جلبک و کودهای حیوانی و بیولوژیکی استفاده شود. در صورت نیاز به مبارزه با آفت‌ها نیز به جای کاربرد سموم و آفت‌کش‌های شیمیایی، از شیوه‌های زیستی همچون ریزاندامگان کارآ، کفشدوزک، زنبورهاو باکتری‌ها و یا از ارقام مقاوم به آفت ها در کشت و زرع، بهره‌برداری می‌شود و در این نوع کشاورزی از دانه‌های اصلاح شده ژنتیکی و در معرض تابش پرتو قرار گرفته استفاده نمی‌شود.

از اینسو، محصول نهایی که به دست مصرف کننده می‌رسد بدور از باقیمانده‌های سمی و شیمیایی و ماده نگه‌دارنده خواهد بود. از سوی دیگر، فرآورده‌های خوراکی با کیفیت، که محصول کودهای زیستی است نه تنها باعث رضایت مصرف کنندگان می‌شود بلکه تأمین و تضمین سلامت جسمی آنان را نیز در پی دارد.

چرا از فرآورده‌های زیستی استفاده می‌کنیم؟

خوراکزیستی به خورراکهایی گفته می‌شود که بدون استفاده از کودهای شیمیایی، آفت‌کش‌ها و علف‌کش‌های مصنوعی و دگرگونی‌های ژنتیک تولید شده باشند. نیاز به غذای زیستی(غذای عاری از ترکیبات شیمیایی و فرآیند شده بدون افزودنی‌ها) فاقد سموم دفع آفات به سرعت رو به افزایش است. این سموم برای کشتن ارگانیسم‌ها طراحی می‌شوند و بنابراین یک خطر جدی برای سلامت انسان محسوب می‌شود. طبق اعلام انستیتوی ملی سرطان ۳۰درصد حشره‌کش‌ها، ۶۰درصد علف‌کش‌ها و ۹۰درصد قارچ‌ها سرطان‌زا هستند. و این تنها یکی از اثرات جانبی منفی است. این مواد شیمیایی می‌توانند به سیستم و هورمونی آسیب برسانند. کودکان بیش از بزرگسالان در برابر سموم کشاورزی آسیب‌پذیرند. در واقع آن‌ها نسبت به اندام کوچکشان در معرض درصد بالاتری از این مواد قرار دارند.

نتیجه‌گیری

بر اساس نتایج به دست آمده در ایران سرانه مصرف سم در محصولات کشاورزی به ازای هر نفر ۴۰۰گرم و همچنین میزان مصرف کود شیمیایی از ۵/۲به ۵/۳میلیون تن در ۱۰سال گذشته افزایش داشته‌است. در کشاورزی رایج از بیش از ۳۰۰نوع ترکیب شیمیایی خطرناک نظیر آفت‌کش‌ها، علف‌کش‌ها و کودهای شیمیایی به منظور کنترل آفات و حشرات و بارورسازی خاک استفاده می‌گردد که بازمانده‌های این مواد علاوه بر آلوده کردن آب‌های زیرزمینی و هوا، جذب گیاهان و درختان شده و بخشی از آن در محصولات کشاورزی به عنوان نمونه میوه‌ها و سبزی‌ها رسوب کرده و در طی مصرف به بدن انسان منتقل خواهد کرد.

طبق اطلاعات کمیته محصولات زیستی، کل سطح کشت محصولاتی که در ایران بدون استفاده از سموم و کودهای شیمیایی تولید شده‌اند، حدود ۲۳۹هزار و ۳۶۴هکتار که شامل ۱۲۵هزار و ۸۰۲هکتار محصولات باغی و ۱۱۳هزار و ۶۵۹هکتار محصولات زراعی است و به طورکلی میزان سطح کشت محصولات کشاورزی و باغی که تولید آن‌ها بدون استفاده از کود و سم انجام می‌گیرد، به ترتیب یک و ۲/۷درصد از کل سطوح زیر کشت محصولات زراعی و باغی ایران را تشکیل می‌دهد.

با توجه به اینکه ۲/۱درصد اراضی کشاورزی جهان در ایران قرار دارد و فقط ۳/۰درصد سموم مصرفی جهان در ایران مصرف می‌شود در وضعیت بهتری نسبت به میانگین جهان قرار دارد، بنابراین توصیه می‌شود برای پایه‌گذاری سیستم کشاورزی زیستی در ایران همزمان با توسعه تولید این محصولات در مورد ایجاد زمینه‌های عرضه مطمئن در شبکه توزیع نیز برنامه‌ریزی لازم صورت گیرد زیرا اقتصادی کردن کشاورزی زیستی برای توسعه و گسترش آن ضروری است.

منبع :بر گزیده از کتاب های خاک شناسی و زراعت عمومی  و معلومات خودم میباشد(پرویز ودادی)

 

 



تاريخ : یکشنبه یکم مرداد 1391 | 23:54 | نویسنده : parviz vedadi |

یکی از موثرترین روشهای موفق در رشد کشاورزی و تامین غذایی بشر حفظ و نگهداری و تقویت خاک است.در تقویت حاصلخیزی زمینهای کشاورزی کودهای شیمیایی ،عوامل بیولوژیک نیز خیلی موثرند.با توسعه و پیشرفت صنعت کشاورزی ،کودها و سموم شیمیایی بطور چشم گیری مورد استفاده قرار گرفته اند اما تحقیقات بعدی در مورد اثرات نا مطلوب انهادر حفظ تعادل محیط زیست و اکوسیستمهای طبیعی ،بسیاری از دانشمندان محیط زیست را در مورد وضعیت آینده جهان نگران کرده است .کودهای شیمیایی اهمیت زیادی در ازدیاد محصول وتقویت حاصلخیزی خاکها دارند اما سبب آلودگی محیط زیست نیز میشوندکه پیامدهای بسیار مضری در بر خواهد داشت.تأثیرات نامطلوب این کودها منجر به توجه بیشتر و استفاده از روشهایی گردیده که در ان نیازی به مواد شیمیایی نبوده یا کم باشد و این هدف موجب پایداری در کشاورزی خواهد شد. یکی از راهکارهای عملی برای رسیدن به این هدف ،زراعت گیاهانی با عنوان کود سبز میباشد که میتواند جایگزین مناسبی برای کودهای شیمیایی باشد.

 

کود سبز

به گیاهانی (ترجیحأ از خانواده بقولات)که به منظور بهبود رشد گیاهانزراعی بعدی ،از طریق اصلاح و حاصلخیز نمودن خاک،که برای مدت زمان محدود کاشته شده وبعد از رشد لازم و در حالی که هنوز سبز هستند،به زمین برگردانده میشوند،کود سبز گویند.نتیجه این عمل افزایش ماده ارگانیک خاک است که کیفیت خاک کشاورزی را بهبود می بخشد.کشت مداوم محصولات زراعی باعث کاهش تدریجی عناصر غذایی خاک خواهد شد.حاصلخیزی خاک زمانی حفظ میشود که ماده آلی پوسیده ای مانند کود حیوانی ،کمپوست،کنجاله،تفاله ویا کود سبز به خاک اضافه شود.اثرات مفید کودهای آلی و سبز در درجه اول بر روند اصلاحی خاک بوده و تأمین نیازهای غذایی گیاه توسط کودهای سبز و مواد آلی در درجه دوم اهمیت می باشد.

اگر چه تقریبا هر گیاه زراعی می تواند بعنوان کود سبز مورد استفاده قرار گیرد،اما لگوم ها به دلیل توانایی شان در تثبیت نیتروژن جو،برای این منظور ترجیح داده می شوند.

دادن کود سبز جایگزین عملی و موفق برای ایش تابستانه سنتی است و می تواند مقدار مصرف کود نیتروژنه مورد نیاز را کاهش دهد.استفاده از کود شیمیایی به همراه کود سبز قسمتی از عناصر غذایی مورد نیاز محصولا ت زراعی را جبران کرده و باعث خواهد شد که خاک در وضعیت زراعی مناسبی باقی بماند.

با توجه به نتایج تحقیقات در محصول گندم که در ان اگر در یک فصل زراعی 5/2 تن محصول دانه و5 تن کاه در هکتاربرداشت شده باشد،مقادیر عناصر Ca,K,P,N برداشت شده در محصول دانه و کاه به ترتیب 70، 60 ،30 و 30 کیلوگرم در هکتار بوده است ،یعنی این عناصر توسط گیاه در یک فصل زراعی از زمین جذب شده است و بایستی به گونه ای جبران شود.

در حدود 85 تا 90 درصد اراضی بایر و دایر ایران با کمبود مواد آلی مواجهند.دلایل کمبود مواد الی در خاک های ایران حرارت زیاد و کمی بارندگی و در نتیجه کمبود رشد گیاهی است.

کود سبز در کشور ما تنها در بعضی مناطق ودر حد بسیار محدود و ناچیز اعمال می شود.کودهای حیوانی نیز بطور صحیحی نگهداری نمی شوند.

 اهمیت و فواید کود های سبز به شرح زیر می باشد:

1-    تامین عناصر غذایی مورد نیاز گیاه زراعی:

کودهای سبز چهار عنصر اصلی مورد نیاز گیاهان را از هواو اب جمع اوری می کنند:

الف - کربن :از دی اکسید کربن موجود در هوا

ب – اکسیژن : از دی اکسید کربن موجود در هوا و آب موجود در خاک

ج – هیدروژن :از آب موجود در خاک

د – نیتروزن :از نیتروژن ملکولی موجود در هوا

2 – افزایش نیتروژن خاک :

لگوم ها ارتباط همزیستی با باکتری های ویژه در خاک که ریزوبیوم نامیده میشوند ،تشکیل میدهند. این باکتری ها در ریشه موئین لگوم ها ساکن شده و تکثیر پیدا میکنند که منجر به ایجاد بر آمدگیهایی در ریشه های موئین می شوند و این بر آمدگی ها در نهایت به گره تبدیل میشود.لگوم های در حال رشد از نیتروژنی که توسط گره ها از جو گرفته شده و به آمونیوم تبدیل می شود،استفاده می کنند.

3 – اصلاح ساختمان و بافت خاک :

مواد الی حاصل از افزودن کود سبز به خاک ،در زمین های دارای بافت سبک (شنی ) باعث ایجاد چسبندگی بین ذرات خاک شده و پایداری خاکدانه ها را افزایش می دهد.در زمین هایی با باف سنگین (رسی) نیز از طریق افزایش تخلخل ،خاک را پوک و سبک میکند ،به بیان دیگر ضمن افزایش قابلیت نگهداری آب ،نسبت حجم هوا،آب و مواد جامد خاک را به بهترین وضعیت(1 :1 : 2 )در می آورد.

     4 – استفاده از خاصیت آللوپاتیک کودهای سبز

     5 – کنترل علف های هرز توسط کود سبز

 

مدیریت کود های سبز

لگوم های چند ساله ،دوساله و یک ساله همگی با موفقیت بعنوان کود سبز بکار برده شده اند.گزینش و انتخاب لگوم ،بستگی به نوع خاک ، اقلیم و مخصوصا مقدار بارندگی دارد.در مناطقی با بارندگی کافی ،کشت یک لگوم چند ساله با این هدف که در سال دوم ویا حتی سوم به شکل کود سبز مورد استفاده قرار گیرد،یک اقدام معمول در این مناطق است.

در مناطق خشک تر لگوم های یکساله قبل از مرحله گلدهی کامل گیاه اصلی کاشته شده و به مدت 6 تا 7 هفته در زمین نگه داشته می شوند تا منابع رطوبتی خاک مورد نیاز محصول زراعی بعد را بش از حد کاهش ندهد.

لگوم های چند ساله و دو ساله که به عنوان کود سبز بکار میروند ،عمدتا شامل : شبدر سفید ،یونجه و شبدر شیرین هستند.لگوم های یکساله ای که در حال حاضر بعنوان کود سبز کاربرد دارند،عمدتا شامل انواع جنس Cicer مثل نخود ، نخود فرنگی و ماشک هستند.

مقدار ماده خشک تولید شده و نیتروژن تثبیت شده توسط کود سبز لگومه به گونه لگوم، مدیریت برداشت و سایر عوامل موثر بر رشد و نمو گیاه بستگی دارد.

کودهای  آلی

کمپوست یا کود آلی بقایای تخمیر شده زباله های شهری و یا ضایعات زراعی و کشاورزی است و بی آنکه زیانی برای خاک های کشاورزی داشته باشد ،باعث حاصلخیزی و توان بیشتر آن میشود.جنبش اکولوژیکی عصر حاضرو هراس از آلودگی خاک وآب بوسیله مواد شیمیایی ساخت بشر تقاضای بیشتر فراورده های طبیعی را طلب میکند .

باز گرداندن گیاهان بعنوان کود سبز موجب افزایش میزان ماده آلی در خاک میشود.بخشی از این ماده آلی مثل کربو هیدراتها و پروتئین ها سریعا قابل تجزیه هستندو در شرایط مساعد محیطی توسط میکرو ارگانیسم های خاک به مواد ساده ای تبدیل میشوند که برای گیاه قابل استفاده اند.بخشی از ماده آلی مزبور که در برابر تجزیه مقاومند(لیگنین ها،موم ها،برخی از پروتئین ها) در خاک تجمع پیدا میکنند. از سوی دیگر در شرایط نامساعد محیطی مانند کمبود اکسیژن رطوبت بیش از حد تجزیه هوازی مواد آلی متوقف شده ، مواد الی در محیط انباشته می شوند.

تجزیه ناقص مواد آلی موجب پیدایش ترکیبات مختلفی چون کینون ها،فنل ها،ملانین هاو.... میشود.و ترکیبات حاصل از مواد الی مقاوم به تجزیه ،باعث تولید هوموس در خاک می شود.

بنابر این هوموس به آن دسته از مواد آلی گفته میشود که تا حد امکان تجزیه شده و بیش از آن تغییر پذیر نمی باشند . هوموس حدود 58 درصد کربن آلی و 5 درصد نیتروژن آلی دارد. نسبت کربن به نیتروزن در هوموس حدود12 است

از نظر مقدار ماده آلی (هوموس )در خاک،خاک هایی که کمتر از 2 درصد هوموس داشته باشند،از نظر هوموس فقیر و خاکهایی که بیش از 4 درصد هوموس داشته باشند،خاک های غنی محسوب میشوند.

اثرات مواد آلی یا هوموس در خاک :

الف )تاثیرات فیزیکی:

 

1-    تاثیر بر رنگ خاک

2-    اصلاح بافت و ساختمان خاک

3-  کاهش حالت کوهژن و کمک به زهکشی :قطر ذرات هوموس کمتر از ذرات رس بوده و با اتصال خاکدانه هایی که حالت شکری دارند،موجب پایداری و ثبات این خاکدانه میشود.

4-  افزایش ظرفیت نگهداری آب در خاک:در بین کلوئیدهای خاک (هوموس ،رس و هیدروکسیدهای فلزات)،هوموس دارای بیشترین قدرت جذبی آب بوده و بعد از آن به ترتیب رس هاو هیدروکسیدها قرار میکیرند.

5-    قابلیت دسترسی رطوبت در خاک

6-  حرکت آب:ماده آلی دارای تاثیر مثبت قوی روی نفوذ آب به داخل خاک است.این اثر عمدتا به دلیل کاهش چگالی ظاهری خاک و بهبود ساختار و تراکم خاک صورت میگیرد.

 

7-  چگالی ظاهری :ماده الی چگالی ظاهری خاک را کاهش میدهد.این تاثیر از طریق افزایش حجم خاک توسط یک ماده با تراکم کمتر(ماده آلی)ویا بطور غیر مستقیم از طریق ایجاد پایداری در خاکدانه های بزرگتر صورت میگیرد.

8-    افزایش مقدار ماده ارگانیک یا کربن خاک.

9 - حفاظت خاک    

 

 ب)اثرات شیمیایی :

     1 – افزایش ظرفیت تبادل کاتیونی

     2 – در اختیار گذاشتن کاتیون های جذبی برای گیاه

     3 – نگهداری N.P.K به فرم ترکیبات آلی

     4 – کمک به حلالیت مواد معدنی

     5 – افزایش خاصیت بافری خاک

     ج)اثرات بیولوژیکی :

      تاثیر بر میکرو ارگانیسم های مفید

·         مهمترین کودهای آلی عبارتند از:  

1 – کود های حیوانی

2 – کود های سبز

3 – انواع کمپوست ها

4 – لجن و فاضلاب شهری

5 – زباله های شهری

 

کمپوست

کمپوست یکی از مهمترین موضوعات تحقیقات اخیر بوده است . منابع متفاوتی از مواد آلی از کودهای حیوانی گرفته تا تولیدات جنبی کشاورزی و بقایای چمن برداشت شده از طریق فرایند کمپوست به ماده اصلاحی مفید خاک تبدیل می شوند.استفاده از کمپوست حاصل از فعالیت کرم ها به عنوان منبع ماده الی خاک بخصوص در مقیاس های کوچک در باغها و مزارع رواج زیادی پیدا کرده است.مواد آلی تازه و مرطوب بخصوص ضایعات غذا بوسیله کرم های خاصی که به دلیل توانایی آنها در کمپوست سازی مصرف میشوند.محققین کوبایی اخیرا سیستمهای تولید کمپوست کرم را در مقیاس مزرعه به منظور جایگزینی کودهای شیمیایی که با مشکلات زیادی وارد میشوند،طراحی کرده اند.پیشرفت این سیستمها در مقیاس وسیع می تواند بطور جدی در بهبود مدیریت خاک کمک کند.

 

·        اثرات کمپوست در خاک های مختلف :

1       . قابلیت نگهداری آب در قشر بالایی خاک افزایش می یابد.

2       . مواد اصلی غذایی گیاه و عناصر کنیاب در خاک بهتر نگهداری میشوند.

3       . افزایش فعالیت میکرو ارگانیسم ها

4        . تبدیل خاک های سنگین به سبک وافزایش قدرت نگهداری آب در خاک شنی

 

چرا و در کجا می بایستی از کمپوست استفاده نمود؟

یکی از عمده ترین خصوصیا ت کمپوست ویژگی هوموس آن است.وجود این ماده در خاک کشاورزی بسیار حائز اهمیت است . مواد الی خاک با برداشت مکررمحصول کم میشودو تنها کمپوست کمبود این مواد را در ساختار خاک جبران میکند و خاک کشاورزی را از بافت مناسبی بر خوردار می نماید. خاکهای فرسوده و نامطلوب راکه به خاکهای مرده و لم یزرع تبدیل شده مجددا زنده و فعال میسازدو بافت خاک را تردو پوک میسازد.

کمپوست با حجیم بودن،دارای وزن مخصوص کم می باشدو استفاده از آن در خاکها باعث پائین آمدن ورپزن مخصوص خاک و سبک شدن آن می شود.

در خاکهایی که شنی هستند باعث نگهداری و ذخیره آب شده از تشنگی زود رس جلوگیری میکند. بافت زمین های سنگین را عوض کرده ،باعث پوکی خاک وتسهیل نفوذ ریشه های گیاهان و درختان می شود.

·   در مناطقی که هوا بسیار سرد می باشد ،بهتر است در مواقعی که هوا تقریبا به گرمی می گرایداز کمپوست استفاده شود.

·   در مناطق گرمسیری به منظور جلوگیری از خشک شدن کمپوست ،آنرا روی سطح مورد نظر پاشیده بلافاصله با شیارهایی به زیر لایه 15 تا 20 سانتی خاک قرار میدهند.در این مناطق اگر بارندگی کم و حرارت بالا باشد کمپوست بلافاصله رطوبت خود را از دست داده و فعالیت میکرو ارگانیسم ها کم میشود.

·        زمان و فصل استفاده از کمپوست

برای استفاده از کمپوست بایستی قبلا زمین را شخم زد(عمق 15-20) .کمپوست جوان که دائما در حال فعل و انفعالات بیولوژیکی است،بایستی چند هفته قبل از دانه پاشی به زمین داده شود. حرارت و برخی ترکیبات کمپوست که در یک فاز شیمیایی عمل میکنند،ممکن است باعث سوزاندن جوانه هایی که از دانه بیرون می آیند،شود.از این رو بهتر است که چند هفته قبل از دانه پاشی به زمین داده شودودر صورت امکان به روی سطح کمپوست آبپاشی شودتا از رطوبت مطلوب برخوردار شده وتخمیر ثانویه در زمین بخوبی انجام پذیرد.

 فاضلاب و پسماند های آلی

در گذشته طی عملیات عمل اوری ،مواد جامد از فاضلاب جدا شد ه و به صورت لجن در روی زمین پخش می شده است.لجن فاضلاب به صورت خشک می تواند حاوی 6– 9 % ازت،3 -7 % فسفر،و تا 1 % پتاسیم باشد.لجن فاضلاب بصورت وسیعی در چمن هاو مراتع و حتی درختان میوه استفاده می شود.بخش مایع فاضلاب تیمار شده که شیره فاضلاب نامیده میشودبرای مدتها در اروپا و بعضی مناطق امریکا استفاده شده است.

با این حال چگونگی عمل آوری فاضلاب جهت دفع عوامل بیماری زا موجود در آن مهم می باشد. نکته ای که در بسیاری از سیستمهای فاضلاب در سرتا سر جهان وجود دارد عدم جداسازی فاضلاب های انسانی از فاضلاب های صنعتی است که باعث آلوده شدن لجن حاصله با مقادیری از فلزات سنگنین شده که فرایند را به شدت پیچیده میکند.

استعمال پسماندهای آلی بدلیل محدود بودن ،هزینه حمل ونقل ،احتمال وجود مواد خارجی در آن نظیر خرده شیشه ،فلز و سنگ و نیز غیر بهداشتی بودن،ممکن است مشکلاتی را بدنبال داشته باشد.بعنوان مثال کمپوست و لجن فاضلاب بسته به نوع منبع آنها،اغلب دارای مقادیر قابل ملاحظه ای از عناصر سنگین مانند سرب ،نیکل و کادمیوم می باشند.وقتی این مواد به زمین اضافه شوند ف گیاه این عناصر را به همراه عناصر غذایی مورد نیاز خود از زمین جذب می کند.که عناصر جذب شده وارد زنجیره غذایی انسان و حیوان گشته و خطراتی برای آنها بوجود میاورند.تحقیقا ت نشان داده است که استفاده دراز مدت از لجن فاضلاب و کمپوست حاوی غلظت های زیاد فلزات سنگین ، موجب تجمع عناصر سمی مذکور در خاک میشود.

 گیاهان پوششی

گیاهان پوششی ، گیاهانی هستند سریع الرشد و کوتاه که حداکثر رشد طولی آنها یک متر میباشد.هر چه گیاه کوتاهتر باشد بعنوان پوشش استفاده بیشتری دارد. اکثر آنه در مدت زما ن بسیار کوتاهی ، سطح خاک را فرا میگیرند و زمین را بخوبی می پوشانند. این گیاهان نسبت به مواد غذایی پر توقع نبوده و آب زیادی لازم ندارند.در عین حال به توجه و مراقبت کمی نیاز دارند. عده ای از آنها به شوری مقاومند و برخی دیگر در خاکهای شنی و ضعیف بخوبی رشد میکنند.از طرف دیگر زمانی که ای گیاهان بصور ت پوشش متراکم و انبوه درآیند،مانع از رشد علف های هرز میشوند و با آنها رقابت میکنند.

اکثر گیاهان پوششی در طول دورا ن رشد ،گلهای رنگارنگ و زیبایی ایجاد میکنند. بسیاری از آنها دائمی بوده و یا با بذر افشانی طبیعی همه ساله رویش می یابند.از گیاهان پوششی برای طراحی باغ و پارک و غیره می توان استفاده کرد و در انتخاب گیاهان به این منظور باید با خصوصیاتی از قبیل فرم و شکل ،رنگ ،نوع سازگاری با آب و هوای محیط و هماهنگی با دیگر گیاهان توجه بسیار نمود.

این گیاهان بر حسب خصوصیاتشان برای مقاصد خاصی بکار میروند.بعضی از آنها که همیشه سبز می باشند در طول زمستان زمین را کاملا می پوشانند و از فرسایش خاک جلوگیری میکنند. در هنگام کاشت در حاشیه های شیب دار بهتر است از آن دسته استفاده شود که در برابر فرسایش خاک مقام می باشند . در هنگام کاشت باید به نیاز گیاهان از نظر شرایط نور و نوع خاک و همچنین قدرت پاخوری آنها توجه کرد.

 ·       مزایای استفاده از گیاهان پوششی

گیاها ن پوششی علاوه بر ایجاد پوشش روی سطح زمین ،در مورد گیاهان لگوم، تولید نیتروژن، جلوگیری از رشد علف های هرز و کاهش آفات و بیماریها و به کاهش آبشویی عناصر غذایی نیز کمک میکند.از این گیاهان بین دو کاشت متوالی میتوان جهت کاهش فرسایش آبی و بادی  استفاده نمود.و در بهار بعنوان علوفه برداشت کرد ویا بصورت کودسبز مصرف گردد. گیاهان پوششی غیر لگوم با جلوگیری از آبشویی نیترات بدلیل سیستم ریشه ای گسترده و توان جذب 70 % نیترات، آلودگی آبهای زیر زمینی را کاهش میدهد.

 

·       محافظت زمستانی

بدون محافظت زمستانی بسیاری از گیاهان پوششی بخصوص در مناطق سرد سیر از بین میروند.در درجه اول بهتراست از گیاهانی استفاد ه شود که نیاز به پوشش زمستانی نداشته باشند. پوشش زمستانی به این معنی نیست که گیاهان را گرم نگه داریم چرا که خود برف از بهترین پوششهای زمستانی است.آفتاب سوزان و بادهای خشک باعث میشوند آب گیاهان همیشه سبز در اثر تبخیر از برگها خارج شود ودر این حالت اگر خاک یخ زده باشد ریشه ها دیگر نمی توانند کمبود رطوبت خود را از خاک تامین کنند ودر نتیجه منجر به صدمه دیدن بافتهای گیاه و مرگ گیاه می شود.بنابراین باید وسیله حفاظت از برخی گیاهان در زمستان فراهم شود.

محافظت زمستانی تنها باید بعد از یخ زدن زمین انجام شود و از مالچ سبک بدین منظور می توان استفاده کرد.به این ترتیب زمین در تمام مدت زمستان یخ بسته باقی می ماند و از تکرار عمل ذوب و یخ زدن آب جلوگیری می شود.همچنین شاخ و برگ گیاهان دائم و حساس بخصوص همیشه سبز ها از آسیب بادهای خشک و نیز آفتاب زمستانی در امان می ماند

 

 ·   مراقبت های کلی

انتخاب صحیح گیاه در آغاز کاشت بسیار مهم است.بهتر است بیشتر از گیاهانی استفاده کنیم که احتیاج به مراقبت کمتری دارند.بطور مثال بعضی از گیاهان پوششی مثل سرو های کوهی اگر در خاک مناسبی که هرگز خشک نمی شوند کاشته شوند به هیچ گونه مراقبتی نیاز نخواهند داشت .

مقدار رطوبت خاک از اهمیت خاصی بر خوردار است.طبیعتا بسیاری از گیاهان جوان باید به محض کاشته شدن آبیاری شوند.در زمان آبیاری اگر زمین تماما در آب فرو رود ، باعث میشود ریشه در اعماق خاک گسترش یابد،در حالیکه اگر ابیاری به ندرت صورت گیرد،ریشه ها در سطح خاک گسترش می یابند ودر زما ن خشکسالی صدمات غیر قابل جبران به گیاه وارد می شود.

برای کمک به رشد گیاهان پوششی لازم است به خاک آنها کود داده شود. در مورد آن دسته از گیاهان پوششی که در سایه درختان و یا بوته ها زندگی می کنند بهتر است از کود استفاد ه شود.چرا که ریشه ا ین گیاهان همواره در آب و غذا با ریشه گیاهان سایه گستر در رقابت است .

 

کاشت مجدد : در برخی از فصول ،در زمان های خاصی ممکن است تعدادی از گیاهان پوششی از بین بروند و در نتیجه زمین خالی بماند.مثلا یکی از گونه های Veronica چندان مقاوم نیستند و سریع از بین میروند .در این حالت قبل از اینکه علف های هرز ظاهر شوند و مشکلاتی در زمینه رقابت با انها پیش اید،جای خالی آنها را در زمین پر کنیم .

 

هرس : عمل هرس در مورد گیاهان پوششی باید با دقت فراوان انجام شود تا رشد بیش از اندازه گیاه محدود شود.میزان هرس بستگی به نوع پوشش گیاهی دارد.مثلا پیچ امین الدوله  گیاهی است رونده در شیب ها که اگر هرس نشودبه سرعت به صورت علف هرز در می اید.

در مورد گیاهان پوششی ،هر چه گیاه بیشتر هرس شود،شاخه های قاعده ای انبوه تر می شوند و زمین بهتر پوشانیده میشود.

مالچ

مالچ سابقا به پوشش سطح خاک به وسیله مواد آلی از قبیل کاه و کلش ، برگ گیاهان و گاهی کودهای حیوانی و مواد مشابه اطلاق می شد ولی اخیرا به مواد طبیعی یا مصنوعی دیگری نیز که بتوانند پوشش محافظتی بصورت یک لایه مجزا و گسترده روی زمین ایجاد نموده و سطح رویی خاک را از گزند عوامل مختلف باد و باران مصون دارند گفته می شود. با پیشرفت هایی که در قرن اخیر صورت گرفت و بدلیل عدم کار امدی کافی استفاده از مالچ های طبیعی ،استفاده از مالچ های پلاستیکی (شفاف یا تیره )رواج یافت .و هر ساله با گسترش این فرهنگ کشاورزان و باغبانان بسیاری روی به سمت استفاده از مالچ های پلاستیکی می آورند.

 

·       انواع مالچ های نفتی

الف. مالچ های نفتی تثبیت شن :

این مالچ ها به منظور حفاظت خاک های حساس به فرسایش بادی و تثبیت شن های روان بکار میرود. دارای ویژگی های زیر می باشند:

1 . ارزان تر بوده و به وفور در تمام پالایشگاههای کشور تولید می شوند.

2 . مانند یک اسفنج ،آب و نزولات آسمانی را به زمین هدایت کرده و از تبخیر آن جلوگیری می کنند.

3 . انواع مختلف تیره و روشن این مالچ ها ،بسته به نیاز  حرارتی محیط ،موجود می باشد.

 

4.به علت غلظت بالا،از خاصیت چسبندگی خوبی بر خوردارند.

ب. مالچ های نفتی امولسیونه (امولسیون قیر)

 

 

·   یکی دیگر از انواع مالچ،مالچ خاکی است. مالچ خاکی در حقیقت نوعی شخم پاک است.این نوع مالچ متشکل از دانه هایی نرم و ریز در سطح خاک است و معمولا از طریق خاکورزی کم عمق حاصل میشود.مطالعات آزمایشگاهی حاکی از آنست که مالچ خاک از طریق کاهش تبخیر،رطوبت موجود در خاک را حفظ میکند.

·   مالچ کلش از طریق کاهش سرعت رواناب ،روی نفوذ آب اثر گذاشته و به این ترتیب باعث می شودکه نفوذ آب برای مدت زمان بیشتری انجام گیردو سطح خاک دارای تخلخل بیشتری گردد.در نقاط مرطوب نیز مالچ کلش در کاهش رواناب موثر بوده است،در منطقه بلاک لند تگزاس،مالچ کلش رواناب را به میزان 61 % مهار نمود.

                  

 

اثرات مالچ ها روی عملکرد گیاهان

مالچ ها از طریق تاثیر بر آب خاک ،درجه حرارت ،ساختمان ، شوری و فرسایش خاک بر روی گیاهان نیز تاثیر گذار هستند.

یکی از بحرانی ترین مراحل رشدی گیاه ،مرحله جوانه زنی و سبز شدن و استقرار گیاهچه است.برای جوانه زدن ، بایستی بذر در محیط مناسب از نظر میزان آب ، درجه حرارت و تهویه قرار گیرد. محتوای آب بیشتر در خاک و کاهش تبخیر ، که توسط مالچ ها حاصل می شود ، از دلایل عمده افزایش جوانه زنی است

افزایش درجه حرارت خاک که به علت استفاده از مالچ حاصل می شود،جوانه زدن، سبز شدن و رشد گیاهچه را نیز افزایش میدهد .درجه حرارت بالاتر به تنهایی یا توام با محتوای آب بیشتر ،نیز جهت رشد گیاه در مراحل بعدی و زود رسی آن موثر می باشد.

 



تاريخ : یکشنبه یکم مرداد 1391 | 23:52 | نویسنده : parviz vedadi |

مقدمه        گیاهان زراعی ودرختان موجودات زنده ای هستندکه مثل هر موجود زنده دیگری برای رشد خود احتیاج به غذا دارند. بنابراین کشاورزان ناچار میشوند با اضافه کردن مواد تقویت کننده مواد غذایی خاکهای زراعی را افزایش داده وآنها را حاصلخیز کنند که این مواد حاصلخیزکننده ومقوی را کود می نامیم . انواع کودها: 1)کودهای  شیمیایی 2)کودهای آلی   کودهای آلی      كودهاي طبيعي يا آلي كودهايي هستند كه به وسيله موجودات زنده  توليد مي شوند و می توانند برای پایداری کشاورزی مناسب باشند . مانند فضولات انواع چهار پايان و پرندگان ، كود انساني و پودر استخوان و تفاله انواع گياهان صنعتي و روغني.   هر ماده آلی که بوسیله میکروبها قابل تجزیه باشد می تواند بعنوان کود آلی به کار رود. اما کودهای آلی مختلف از نظر کیفیت و دوام در خاک و قیمت بسیار متفاوتند.   مواد آلی در خاک دو نقش اساسی دارند: 1)مقداری از عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان وموجودات زنده خاک را تامین میکنند. 2)خاصیت فیزیکی وشیمیایی وزیستی خاک را اصلاح میکنند.    کودهای آلی را می توان به سه گروه  تقسیم نمود:      کودحیوانی، کود سبز و کمپوست.   کود دامی     کودهای دامی که همان فضولات حیوانات می باشنداین کودها از دو بخش جامد ومایع تشکیل شده اند از لحاظ وزنی قسمت جامد 3 برابر قسمت مایع آن است تمام فسفر وحدود نیمی از ازت وپتاسیم کود دامی در قست جامد آن قرار دارد . مقدار نیتروژن و فسفر وپتاسیم موجود در کودهای دامی بستگی به نوع دام وحتی نوع خوراک دام دارد.  کودهای دامی بر چند نوع زیر میباشند: الف) كود اسبي : نسبتاً خشك است ، از نیتروزن غني بوده ، به سرعت تخمير شده و حرارت زياد توليد مي كند به آن كود گرم نيز مي گويند. در اراضي سرد و مرطوب مصرف كود اسبي بر ساير كودها ترجيح دارد و براي سبزي هايي كه رشد سريع و عمر كوتاه دارند ، كود اسبي توصيه مي شود. ب) كود گاوي : ميزان آب آن بيشتر از كود اسبي است و به كندي تجزيه مي شود و حرارت آن به سرعت بالا نمي رود و به نام كود سرد معروف است. ج) كود گوسفندي : بسيار خشك است و نسبتاً زود تجزيه شده و مورد استفاده قرار مي گيرد و از لحاظ حرارت توليدي نسبتاًگرم است. د) كود پرندگان : از نظر مواد غذايي بسيار غني است و مقدار مصرف آن بايستي به مقدار كم و با احتياط صورت گيرد. بهتر است براي جلوگيري از سوختگي گياه آن را با ساير كودها مخلوط كرد. درصد مواد غذایی در کود های دامی:  کود اسبی خشک: درصد نیتروژن ۲  درصد فسفر ۱.۵ درصد پتاس ۱.۵ کود گاوی خشک : درصد نیتروژن۲  درصد فسفر ۱.۵  درصد پتاس ۲ کود گوسفندی خشک: درصد نیتروژن۲  درصد فسفر ۱.۵ درصد پتاس ۳ کود مرغی:  درصد نیتروژن۵ درصد فسفر ۳  درصد پتاس ۱.    کودهای سبز:       یکی دیگر از راههای افزایش ماده آلی خاک استفاده از کود سبز در تناوب زراعی می باشد. منظور از کود سبز شخم زدن گیاه درخاک پس از رشد کافی و بدون برداشت محصول است تا در اثرپوسيدن مقدار هوموس خاك را بالا برده و مواد غذايي آنراافزايش دهد و براي اصلاح خاك هاي رسي و همچنين خاك هاي شني بسيار مناسب است.   اثر کود سبز بر خصوصیات فیزیکی خاک همانند کود حیوانی می باشد. این روش که برای کودهی به زمین ، باغ و باغچه و یا مزرعه می تواند مورد استفاده قرار گیرد، عمدتاً از گیاهان تیره لوبیاسانان برای این منظور استفاده می شود، زیرا گیاهان این تیره توسط برخی از باکتریها،  N هوا را تثبیت می کنند و خاک را حاصلخیز میگردانند.       در انتخاب یک گیاه به عنوان کود سبز باید به نکات زیر توجه داشت:                                                  گیاه مورد استفاده بعنوان کود سبز می بایستی اثرات فیتوتوکسینی بر رشد محصول بعدی نداشته باشد، فصل رشد کوتاهی داشته، تراکم بوته بالا را تحمل کند و رشد سبزینه ای زیادی داشته باشد تا علاوه بر این که مقدار زیادی ماده آلی به خاک اضافه می کند، پوشش کامل خاک را تامین نماید
 -   انتخاب کند رشد بودن یا تند رشد بودن گیاه با توجه به مدت زمانی که زمین بلا  استفاده است   - فصل مناسب : زیرا همه رقم ها قادر به رشد و یا زنده ماندن در زمستان نیستند        -   وضعیت خاک از لحاظ مقدار N و اینکه به N نیاز دارد یا نه      -   نوع خاک و میزان زهکشی آن       -  در دسترس بودن بذر گیاه و به صرفه بودن قیمت آن       -  مقدار رطوبت خاک یا مقدار آبی را که می توانیم تامین کنیم .       -   اثر آللوپاتی گیاه کود سبز بر روی محصول بعدی        مهمترین گیاهانی که بعنوان کود سبز در کشت آبی  مورد استفاده قرارمی گیرند عبارتند از :       خلر، لوبیا روغنی، انواع لوبیا، چاودار، شبدر، جو و گندم سیاه. یونجه بعنوان کود سبز کاشته نمی شود، اما در صورتی که پس از حصول رشد کافی سبزینه ای به خاک برگردانده شود، بعضی از هدفهای کود سبز را تامین می کند. گیاهانی مثل گندم سیاه چاودار و شبدر ایرانی به خوب در خاکهای فقیر رشد می کنند و در بهبود باروری و ساختمان خاکها موثر می باشند گیاهان مختلفی را می توان به عنوان کود سبز انتخاب کرد ولی استفاده از لگوم ها بهتر است زیرا توانایی تثبیت ازت جو را دارند در صورتی که گیاهان غیر گلوم تنها مواد آلی خاک را زیاد کرده و از این را برای بهبود خاک استفاده می کنند . آزولا به طور متوسط ۳ كيلوگرم ازت در روز در هكتار تثبيت مي كند و همين امر باعث شده كه از آن به عنوان يك كود سبز بسيار خوب ياد كنند. همچنين از اين سرخس مي شود به عنوان غذاي دام و طيور استفاده كرد. آزولا از طريق كاهش تبادلات گازي، كاهش نفوذ نور خورشيد و دماي آب باعث پايين آمدن رشد علفهاي هرز مي شود به ترتيبي كه ۴۰ تا ۶۰ درصد از وزن خشك كل علفهاي هرز مزرعه را كم مي كند.  چند گیاه کود سبزی که مورد استفاده قرار می گیرند و مقدار ازتی که به خاک می دهند:  از لگوم ها  شبدر شیرین با 233 ، باقلا 267 ، سویا با 134 ، خلر با 178 ، نخود با 108 ، عدس با 134 ، یونجه با 221 ، و شبدر قرمز با 167 lbw/ac و همچنین لگوم های دیگر مثل شبدر دو رگ ، ماشک ، یونجه سیاه یا رازکی (Medicago lupulina) ، ماشک گل خوشه ای و شبدر مریمسون (lupinus ongustifolius ) ، chickling vatch و از غیر لگوم ها گندم سیاه ، خردل ، چاودار ، جو و شنبلیله .   خصوصیات برخی از این ارقام : خلر :  دارای ماده خشک خوبی است ولی تثبیت نیتروژن آن محدود است و هزینه قابل توجهی دارد .   عدس : بذر کوچکی دارد ولی معمولا بذر آنها در دسترس نیست و یا به مقدار زیاد موجود نمی باشد . رشد گیاه و نیتروژن تثبیت شده توسط عدس ها معمولا کمتر از دیگر لگوم است اما برای خاکهای خشک مناسب است یکی دیگر از مزایای این گیاهان این است که بقایای آن به سرعت خرد شده و به خاک بر می گردد . Chickling vatch : یک گیاه تازه وارد و جدید در سری گیاهان مورد استفاده در کود سبز در جهان است که در نوار باختری کانادا کشت می شود . این گیاه قدرت نسبت نیتروژن خوبی دارد همچنین تقریبا زودتر از عدس نیز به خاک برگردانده می شود . در زمینهای خشک مقدار کافی ازت را برای کشت بعدی که معمولا غلات است فراهم می کند ولی بذر آن به آسانی به دست نمی آید .    باقلا : برخلاٿ دیگر لگوم ها نیتروژن را در تمام فصل رویش می تواند تثبیت کند در شرایط خوب باقلا می تواند مقدار ماده خشک زیادی تولید کند و همچنین نیتروژن را با سرعت بالایی تثبیت کند ولی در رطوبت کمتر از 8 اینچ نمی تواند نیتروژن را به خوبی تثبیت کند مشکل عمده دیگر این گیاه اینست که بذر آن بزرگ و پر هزینه است و به آسانی نیز در دسترس نمی باشد .   شبدر شیرین : بذر آن در دسترس است و هزینه کمی دارد . با وجود بذر کوچک ، این گیاه قادر است مقدار ماده خشک خوبی تولید کند و تقریبا مقدار خوبی ازت را نیز تثبیت می کند تنها زمان برگرداندن آن به خاک حساسیت زیادی دارد . زیرا از رطوبت خاک نسبت به دیگر کودهای سبز بیشتر استفاده می کنند . به طور کلی شبدرها و یونجه ها با توجه به مقدار نیتروزنی که تولید می کنند و توانایی تحمل سرما را نیز دارند و همچنین بذر آنها ارزان و در دسترس است معمولا بهتر از سایر لگوم ها هستند در بین گیاهان کود سبز یونجه ، چاودار و خردل اثر آللوپاتی خوبی بر علفهای هرز دارند در یک تحقیق انجام شده تعداد علفهای هرز بعد از این گیاهان به میزان قابل توجهی کاهش یافت . با توجه به مطالب ذکر شده کود سبزی خوب است که مقدار مصرف آب آن کمینه و تولید نیتروزن آن بیشینه باشد و از لحاظ اقتصادی نیز به صرفه می باشد. روشهای کشت کودهای سبز: الف)کشت اصلی : در این روش گیاه کود سبز مانند گیاه اصلی در فصل معین وبصورت یک زراعت اصلی یا تنها کاشته می شود بجز ذرت و ذرت خوشه ای ویونجه که دربهار کشت میشود کشت اکثر کودهای سبز در پاییز انجام میگیرد ب)کشت فی ما بین : در فاصله زمانی بین برداشت و کاشت دو گیاه زراعی متوالی کشت میشود وبه دو صورت زمستانه وتابستانه است .گیاهانی مثل شبدر - یونجه -ذرت -سورگوم -سویا(زمستانه)- جو –ماشک-چاودار ج) کاشت مخلوط زیر : کاشت گیاه کودی در داخل زراعت گیاه اصلی میباشد وباید گیاه اصلی سریع الرشد بوده وشاخ وبرگ زیادی تولید نماید مانندجو چاودار گندو پاییزه وگیاه کودی بایستی به سایه مقاوم بوده و رشدلولیه کند ورشد ثانویه سریع داشته باشد مثل انواع شبدرها .زمانی که ارتفاع گیاه اصلی به 20 سانتی متررسیدبه کشت گیاه مخلوط میپردازند. د) کاشت در کلش : پس از برداشت محصول غلات یا گیاهان دیگر در داخل بقایای گیاهی اقدام به کاشت گیاه کودی مینمایند .مانند: انواع شبدرها باقلای مصری_ نخود فرنگی_ سورگوم_ خردل _چغندر علوفه ای     تاثیر کود سبز بر مواد غذایی خاک: ـ گیاهان غیر لگومنیوز معمولاً 40 -50 کیلو ازنیتروزن از خاک جذب می کنند که حدود 15 کیلوگرم آن با زیر خاک نمودن بقایای گیاهی آن به خاک اضافه می شود و اگر تمام اندام های گیاهی آن بعنوان کود سبز بخاک داده شود تمام این مقدار نیتروزن به خاک بر می گردد.   دادن کود سبز به خاک فعالیت میکروبهای مفید خاک را تشدید نموده و باعث تصفیه گاز کربنیک، آمونیاک، نیترات و ترکیبات غذایی می شود.فعالیت میکروبهای چون ازت باکتر که نیتروزن خاک را زیاد می کند حساسیت فوق العاده ای بمقدار مواد کربن خاک دارند بنحویکه هرچه کربن خاک بیشتر باشد فعالیت آنها بیشتر خواهد بود.  مواد آلی که از طریق گیاهان کود سبز به خاک وارد می شوند تأثیر چندانی بر روی مقدار، فسفر، پتاس و آهک خاک ندارند و مستقیماً قادر به اضافه نمودن این گونه مواد معدنی به خاک نمی باشند و به همین جهت توصیه می شود به گیاهان کود سبز خانوادة لگومنیوزها فسفر و پتاس و به غیر لیگومنیوزها علاوه بر آن کود نیتروزن داده  می شود.  بقولات به خاطر رشد ریشه ای زیادی که دارند می توانند مواد غذایی شسته شده که عمدتا کلسیم و ازت است را که در لایه های پایین تر خاک هستند جذب کرده در خود نگهداری کنند و بعد از برگرداندن آنها به خاک آنها را در لایه های سطحی رها سازند و آنها را مجددا به جریان می اندازند. کاشت گیاهان کودسبز بویژه آنهایی که ریشة عمیق دارند مواد معدنی از جمله فسفر و پتاسیم اعماق خاک را جذب کرده و به طبقات بالا انتقال می دهند. بدین ترتیب در خاکهای سبک که مواد غذایی به اعماق خاک منتقل می شوند گیاهان کود سبز این خانواده با ریشه عمیق که دارند آنها را به سطح دوباره بر می گردانند و از شسته شدن آنها تا اندازه ای جلوگیری می کنند.  دادن کود سبز به خاک فعالیت میکروبهای مفید خاک را تشدید نموده و باعث تصفیه گاز کربنیک، آمونیاک، نیترات و ترکیبات غذایی می شود.- کود سبز علاوه بر اینکه تولید هوموس کرده و مقدار قابل توجهی نیتروزن به زمین می‌دهد همچنین در فصل تابستان که تابش و حرارت آفتاب زیاد است برگ بوته‌های چای را از سوختن در مقابل آفتاب حفظ می‌کند. - کود دامی اثر سریع‌تر ندارد ولی در زمینهایی که از حیث حاصلخیزی ضعیف هستند و مخصوصا برای اصلاح خواص فیزیکی خاک لازم است و درصورتی که بهای کود دامی زیاد باشد و از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نباشد باید حتما از کود سبز برای تامین مواد آلی زمین یعنی هوموس استفاده کرد. ولی کود سبز عملاً مواد غذایی به خاک اضافه نمی کند، بلکه آن چه را که طی رشد خود از خاک جذب کرده و در خود ذخیره نموده است به خاک بر می گرداند اما در صورتی که از گیاهان تیره بقولات بعنوان کود سبز استفاده شود تمام نیتروزن تثبیت شده را به خاک بر می گرداند. از طرف دیگر کود سبز با جذب و ذخیره مواد غذایی در خود از شسته شدن آنها جلوگیری می نماید.  متوسط مقدار نیتروزنی که گیاهان کود سبز خانوادة لگومنیوزها در کاشت فی مابین بخاک اضافه می نمایند حدود صد کیلوگرم در هکتار برآورد نموده اند و مقدار آن در یونجه به عنوان گیاه اصلی تا 200 کیلوگرم و شبدر100 تا 150 کیلوگرم در هکتار می باشد.    مقدار ازتی که با کاشت لگومینوزها بخاک وارد می شود از گیاهی به گیاه دیگر بر طبق شرایط محیطی کشت متفاوب است و میزان آن به عوامل زیربستگی دارد: تکامل گیاه، زمان برگردانیدن آن به خاک و طول دوره رشد.   در هر حال  تثبیت ازت به عوامل زیربستگی دارد:  گونه گیاه ـ تراکم بوته ـ رقابت علف های هرز ـ محیط و وضعیت عناصر غذایی خاک بخصوص مقدار ازتی که خاک در اختیار باکتری ها می گذارد کود سبز با دوره رویشی کوتاه بطور متوسط 70ـ50 کیلوگرم نیتروزن تولید می نماید و این مقدار در شرایط مساعد 120-80 کیلوگرم می باشد ـ بطور کلی گیاه اصلی فقط 40-15 کیلوگرم نیتروزن از خاک می توانند جذب کنند.  اهداف کود سبز:      اهداف کودسبز را می توان در افزایش ماده آلی خاک، حفظ مواد غذائی خاک (و در صورت استفاده از گیاهان تیره بقولات افزایش نیتروزن خاک) جلوگیری از فرسایش خاک و مبارزه با علفهای هرز خلاصه نمود. توجه به اهداف فوق روشن می سازد که کود سبز قبل از گیاهان وجینی در تناوب قرار می گیرد. . فواید کود سبزدر بهبود خواص فیزیکی خاک: کود سبز یک روش دیرینه کشاورزی است که استفاده از آن فواید زیادی را به همراه دارد . یک هکتار کود سبز معمولا بین 25 تا 50 تن شاخه ، برگ و انساج گیاهی تازه تولید می کند این مقادیر حدود 1تا 2 تن هوموس به خاک می افزاید. بالا رفتن هوموس باعث تشکیل خاک دانه ها می شود و لوله های مویین خاک بیشتر شده و تهویه و نفوذ پذیری خاک را افزایش می دهند .   -         پوشش کامل خاک برای جلوگیری از فرسایش خاک و بازداری رشد علفهای هرز ضرورت دارد. کود سبز از دو طریق بر میزان تلفات ناشی از آب شویی تاثیر می گذارد یکی از طریق انتقال آب از خاک به اتمسفر بر اثر تعرق ، و دیگری از طریق جذب عناصر غذایی از محلول خاک و جلوگیری از انتقال آن به زه آبها - از برخورد مستقیم قطرات باران با خاک جلوگیری کرده و مانع از دیس پرس خاک توسط قطرات باران می شوند واین گیاهان از فرسایش بادی نیز به وسیله پوششی که در روی خاک دارند جلوگیری کرده و همچنین به وسیله این پوشش مانع از تشکیل روا ناب شده و آب جذب شده توسط خاک را افزایش می دهند.   در نتیجه کود سبز چند مزیت دیگر نیز دارد از جمله: -   در مقایسه با کود دامی ارزانتر و مصرف آن آسانتر است . -      زمان خاصی از فصل کشت را اشغال نمی کند -  ازرشد علف هرز جلوگیری می کند از 2 طریق یکی از طریق اثر آللوپاتی و دیگری سایه اندازی و رقابت با علف های هرز   -  کاهش جمعیت بیماری ها و تعدادی از آفات گیاهی. - افزایش جمعیت میکروبی خاک و تولید دی اکسید کربن توسط این میکروارگانیسم ها و در نتیجه افزایش فتوسنتز گیاهان. روش استفاده از کود سبز     بهترین زمان برای برگرداندن کود سبز به زمین زمانی است که تثبیت ازت و رشد گیاه در پیشینه و تخلیه آب زمین توسط گیاه در کمترین وضعیت باشد و همچنین با توجه به شرایط محیطی و رطوبت و دمای خاک زمان کافی برای تجزیه آن تا قبل از کشت بعدی وجود داشته باشد . لازم به ذکر است که اگر کود سبز در شرایط آبی کشت می شود باید آنرا به نحوی آبیاری کنیم که تنش خشکی متعادلی در اوایل رشد داشته باشد تا وادار به ریشه دهی بیشتر شود و در نتیجه از این روش می توانیم جهت بالا بردن جمعیت ریزوبیوم ها استفاده کنیم . البته این تنش نباید طوری باشد که رشد سبزینه ای را مختل کند . مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیع ورامین به نتایج زیر دست یافتند که : استفاده از ماش به عنوان کود سبز به منظور بالا بردن مواد آلی خاک بعد از برداشت گندم توسط کشاورزان ضروریست . امکان کاشت ماش بعد از برداشت گندم در کاه و کلش گندم با کمترین عملیات خاک ورزی فراهم می شود. تثبیت نیتروژن به وسیله گیاه ماش باعث افزایش نیتروژن آلی خاک و کاهش مصرف نیتروزن برای محصول بعدی می شود.   گیاهان پوششی:      استفاده از گياهان پوششي كه اغلب آن‌ها از گروه گياهان يكساله مي‌باشند يكي از روش‌هاي توصيه شده در كنترل زراعي است، به نحوي كه در دوره‌هاي آيش، اين گياهان كه بيشتر از خانواده‌ي لگوم‌ها هستند در زمين كشت شده و پس از آن‌كه رشد گياهان به ميزان قابل قبولي رسيد آن‌ها را قطع كرده و به خاك اضافه مي‌كنند. از اين كودها به‌عنوان كود آلي نيز ياد مي‌شود كه علاوه بر بهبود ساختارخاك موجب جايگزين شدن ازت مي‌شود، لازم به يادآوري‌ست كه گياهان پوششي به‌عنوان مالچ (پوششي كه در دوره‌ي آيش براي پيشگيري از ظهور علف‌هاي هرز و نابودي آفات و بيماري‌هاي گياهي مورد استفاده قرار مي‌گيرد)نيز استفاده مي‌شوند به نحوي كه با پوشش فضاهاي خالي مانع از رشد علف‌هاي هرز در مزارع مي‌شود و از سويي با برگرداندن اين گياهان درخاك موجب افزايش دماي خاك و نابودي ميكروارگانيزم‌هاي باقيمانده در خاك مي‌شود درحالي‌كه به‌عنوان محصول دوم نيز مي‌تواند مورد استفاده‌ي دامداري‌ها يا صنايع داروسازي گياهي قرار گيردگیاهان پوششی گاهی اوقات در ماههایی از سال که خطر فرسایش آبی وبادی وجوددارد برای اینکه خاک سخت وبی حفاظ نباشد از گیاهان پوششی استفاده میشود.گیاهان پوششی، گیاهانی هستند کوتاه و سریع الرشد که حداکثر رشد طولی آنها یک متر می باشد. هرچه گیاه کوتاهتر باشد بعنوان پوشش استفاده بیشتری دارد. اکثر آنها در زمان بسیار کوتاهی، سطح خاک را فرا گرفته و زمین را به خوبی می پوشانند. این گیاهان نسبت به مواد غذایی پر توقع نبوده و آب زیادی لازم ندارند. درعین حال به توجه و مراقبت کمی نیاز دارند0عده ای از آنها نسبت به شوری خاک مقاوم می باشند و برخی دیگر در خاک های شنی و ضعیف بخوبی رشد و نمو می کنند. از طرفی دیگر زمانیکه گیاهان پوششی بخوبی رشد کنند و بصورت متراکم و انبوه دربیایند، مانع از رشد علفهای هرز می شوند و به این ترتیب با آنها رقابت می کنند. بنابراین بعد از کاشت گیاهان پوششی مشکل علفهای هرز وجود نخواهد داشت. اکثر گیاهان پوششی در طول دوران رشد، گلهای رنگارنگ و زیبایی ایجاد می کنند. بسیاری از آنها دائمی بوده و یا با بذرافشانی طبیعی همه ساله رویش می یابند. از گیاهان پوششی برای طراحی باغ و پارک و غیره می توان استفاده کرد و در انتخاب گیاهان بدین منظور باید خصوصیاتی از قبیل فرم و شکل، رنگ، نوع سازگاری با آب و هوای محیط و هماهنگی با دیگر گیاهان توجه بسیارنمود .       تکثیر: تکثیر گیاهان پوششی کاری بسیار آسان است. چرا که به سرعت رشد می کنند، در طول ساقه های خوابیده خود ریشه می دهند و یا ساقه های هوایی یا رونده از ریزومهای زیرزمینی آنها حاصل می شود. بسیاری از آنها بوسیله قلمه و یا خوابانیدن ریشه می دهند. برخی نیز با دانه تکثیر می شوند.  کود دهی : در بعضی از مواقع لازم است برای کمک به رشد گیاهان پوششی به خاک کود اضافه شود. می توان از کمپوست و یا کود حیوانی استفاده کرد به شرطی که با شاخ و برگ ها تماس نداشته باشند. بعضی از گیاهان پوششی مثل آجوگا کوتاه می باشند و برگ هایشان روی زمین پخش می شوند و بسیار مشکل است که در مورد آنها از کود حیوانی استفادهشود.اتخاب صحیح گیاه در آغاز کاشت بسیار مهم است. بهتر است بیشتر از گیاهانی استفاده شود که احتیاج به مراقبت کمتری دارند. بطورمثال بعضی از گیاهان پوششی مثل سروهای کوهی (ژونی پروسها) اگر در خاک مناسبی که هرگز خشک نمی شوند کاشته شوند به هیچگونه مراقبتی نیاز نخواهند داشت ومقاومت گیاهان در هر منطقه بستگی به عوامل مختلفی از جمله نور، درجه حرارت، رطوبت، نوع خاک و غیره دارد. برای انتخاب گیاهان به منظور کاشت در هر منطقه باید به واکنش گیاهان نسبت به این عوامل توجه کافی داشت. مهمترین فاکتور قابل بررسی درجه حرارت است.به این معنی که حداقل درجه حرارتی که گیاه در زمستان می تواند تحمل کند بایددر گیاه مشخص شود .     كمپوست:       كمپوست كه اين روزها نامش بر سر زبان‌هاست، كودي است كه از بازيافت مواد ارگانيك (مواد زائدي كه ازگياهان و حيوانات برجاي مي‌مانند) به دست مي‌آيد. از كمپوست (Compost) در باغباني و كشاورزي به عنوان تقويت‌كننده خاك استفاده مي‌شود. كارشناسان شهري معتقدند ۷۰ درصد زباله‌هاي شهر تهران زباله تر هستند و در نتيجه مي‌توان آنها را به كود كمپوست تبديل كرد. كم ترين مزيت اين كار جلوگيرى از توليد هزاران متر مكعب شيرابه و ميليون‌ها تن گاز متان و آلوده شدن بخش عظيمى از محيط زيست است.  كمپوست يكي از بهترين كودهاي گياهي و تقويت‌كننده‌هاي طبيعي خاك است و مي‌تواند جايگزين خوبي براي كودهاي تجاري شود. مهمترين حسن اين كود، ارزان بودن آن است. استفاده از كمپوست ساختار خاك را ارتقا مي‌دهد، محتواي خاك را تقويت مي‌كنند و سبب مي‌شود خاك مدت زمان بيشتري بتواند آب را در خود نگه دارد. كمپوست قدرت باروري خاك را افزايش مي‌دهد و كمك مي‌كنند ريشه‌هاي سالم در گياه رشد كند. اين كود همچنين براي كنترل فرسايش، احيا و ساخت زمين‌هاي مرطوب به عنوان پوشش به كار مي‌رود. كمپوست همچنين با ماسه مخلوط مي‌شود و براي زه‌كشي زمين به كار مي‌رود. مواد ارگانيك موجود در كمپوست در حقيقت مواد غذايي ميكروارگانيسم‌هايي هستند كه خاك را در وضعيتي سالم و متعادل نگه مي‌دارند. نيتروژن، پتاسيم و فسفر موادي هستند كه در نتيجه تغذيه ميكروارگانيسم‌ها از مواد آلي توليد مي‌شوند و در نتيجه تنها تعداد اندكي از مواد مغذي مي‌ماند كه بايد به خاك افزوده شود. اغلب باغبان‌ها و كشاورزان مدت‌هاست كه به حسن‌هاي اين كود سياه، غني و طبيعي پي برده‌اند. نكته مهم اين است كه با طي زمان كافي تمام زباله‌هاي ارگانيك در طبيعت به كمپوست تبديل مي‌شوند. البته همه زباله‌ها براي توليد كمپوست در خانه مناسب نيستند. در اغلب سيستم‌هاي توليد كمپوست كه در خانه‌ها به كار مي‌روند، سيستم به دماي مناسب براي كشتن عوامل بيماري‌زا نمي‌رسد، در نتيجه بايد در نوع مواد اوليه‌اي كه براي توليد كمپوست به كار مي‌رود دقت كرد. دستشويي‌هاي كمپوستي توليد كمپوست در كشورهاي غربي اين روزها سرعت و‌ تنوع بيشتري گرفته است و حتي فاضلاب دستشويي‌ها را هم به كمپوست تبديل مي‌كنند. اين دستشويي‌ها در حقيقت سيستمي هستند كه فاضلابها را  با روش‌هايي طبيعي و بدون دخالت مواد شيميايي به مواد معدني تبديل مي‌كنند. اين تبديل از طريق باكتري‌هاي هوازي انجام مي‌شود. نکاتی در مورد کمپوست طبیعی ومصنوعی :       كيفيت كمپوست مصنوعي مانند طبيعي است. حتي گاهي اوقات محصول بيشتري ميدهد (شايد بعلت تهويه بهتر باشد.) با گسترش توليد قارچ و كمبود كود اسبي براي توليد كمپوست بر اهميت كمپوست مصنوعي اضافه شده و در بسياري كشورها بويژه خاورميانه و خاور دور رواج يافته است. كمپوست مصنوعي از لحاظ كيفيت و بافت تا حدود زيادي يكنواخت بوده و شرايط مطلوبي را براي توسعه ميسليوم قارچ ايجاد ميكند كه اين هم مربوط به تهويه خوب بستر است. در صورت كاهش رطوبت كمپوست مصنوعي سريعتر خشك ميشود.مدت زمان لازم  براي تهيه كمپوست مصنوعي به روش طولاني مدت حدود يك هفته بيشتر از زمان تهيه كمپوست طبيعي به همين روش است. كمپوست طبيعي تهيه شده از كود اسبي بعلت ارزاني هنوز در كشورهاي امريكا و اروپا طرفدار زيادي دارد.چنانچه در مراحل تهيه كمپوست طبيعي دقت لازم صورت نگرفته يا به حد كافي پاستوريزه نشود، كمپوست مطلوبي بدست نمي آيد و موجب افزايش حرارت درون بستر قارچ شده و بر روي ميسليوم قارچ در مرحله پنجه دواني تاثيرات نامطلوبي برجا ميگذارد و نيز در چنين كمپوستي فعاليت آفات و بيماريها افزايش پيدا ميكند.                          روشهاي تهيه كمپوست : دو روش عمده براي توليد كمپوست وجود دارد: كوتاه مدت و دراز مدت  .روش طولاني مدت اين روش داراي مراحل ذيل است: اولين گام در تهيه كمپوست ، خيس كردن كلش مصرفي است. كلش خشك در ابتدا به سختي آب جذب ميكند. لذا بايد به طريقي آن را وادار به جذب آب نمو دكه به اين ترتيب نرم شده و ظرفيت جذب آن افزايش مي يابد.  بعد از خيس كردن كلش تمام مكملهاي غذايي بجز پودر سنگ گچ يا بطور يكنواخت در سطح آن بخش شده (به صورت لايه لايه) بعد از مخلوط كردن مكملهاي غذايي در كمپوست، مخلوط حاصل را به صورت يك توده روي هم انباشته مي كنند. هر قالب كمپوست داراي 1m ارتفاع 1m عرض و طول دلخواه دارد. اين عمل را قالب زني گويند. در ايران طي فصول بهار، پاييز و تابستان قالب زني با اين ابعاد انجام ميشود  قالب كمپوست بايد محكم باشد ولي زياد هم فشرده نباشد (بدليل تهويه). اندازه قالب كمپوست بستگي به اندازه قطعات كلش و درجه حرارت هوا دارد.اطمينان از تامين حرارتهاي بالا به منظور بدست آوردن كمپوست مناسب ضروري است. طي مراحل تهيه كمپوست بايد چندين مرتبه عمل بهم زدن قالبها و قالب زني مجدد بصورت ذيل انجام گيرد: روز اول: انباشتن كمپوست روز چهارم: اولين قالب زني روز هشتم: دومين قالب زني روز دوازدهم: سومين قالب زني روز شانزدهم: چهارمين قالب زني روز بيستم: پنجمين قالب زني زير و رو كردن كمپوست و پر كردن بستر از كمپوست مكملهاي نیتروزنه و كربوهيدراتها در اولين روز تهيه كمپوست به مخلوط اضافه ميشوند ولي پودر سنگ گچ را معمولا در سومين وچهارمين مرحله زير و رو كردن كمپوست به مقدار كافي به آن اضافه ميكنند. همچنين در آخرين مرحله قالب زني 20lit محلول آب حاوي 40cc (مالاتيون) يا (لينيدين) و يا (ديازينون) اضافه ميشود. از روز اول به تدريج دما افزايش مي يابد. ابتدا حدود 25 درجه است ولي بعدا به 60 درجه هم مي رسد. وقتي دما به يك ثبات رسيد نشانه اينست كه موقع برگرداندن كمپوست است (معمولا روز چهارم).   ورمی کمپوست چیست ؟ Worm      یک کلمه لاتین به معنی کرم است و ورمی کمپوست به کودی اطلاق می شودکه از مدفوع گونه ای خاص از کرمهای خاکی بدست می آید. در طبیعت بیش از 2500 گونه مختلف از کرمهای خاکی زندگی می کنند، اقسام این کرمها از نوع مستقر در سطح زمین تا کرمهای مستقر در سوراخهای عمیق متفاوت است. بیولوژی ، الگوهای رفتاری ، عادات تغذیه ای و احتیاجات زیست محیطی این گونه ها بسیار متنوع می باشد.  برای تهیه ورمی کمپوست از گونه ای خاص از کرمهای قرمز رنگ مناطق گرم و مرطوب بنام   Eisenia Foetida که به کرم ببری یا کرم کمپوستر نیز معروف میباشند استفاده می شود                فرآیند تولید ورمی کمپوست عبارت است از عبور آرام و پیوسته مواد آلی از درون دستگاه گوارش کرم و تغییر حالت این مواد به مدفوع کرم فضولات کرمها شامل مواد مغذی برای گیاهان بوده و دارای حالتی است که به موقع برای تغذیه گیاه آزاد می شود، ورمی کمپوست ماده ای است که بخوبی تغییر فرم یافته و ساختار، تخلخل، تهویه، زهکشی و ظرفیت نگهداری رطوبت در آن در حد عالی بوده و از لحاظ کیفی سرشار از مواد هومیک و عناصر قابل جذب برای گیاهان است .                                            ورمی کمپوست باعث میشود که تمامی زباله های ارگانیکی به طورکامل از بین بروند زباله های ارگانیکی مانندنان خشک _ میوه وتره بار _ تفاله چای _ کاغذ _ مدفوع دام وطیور وسایر پس مانده های غذایی د زباله های ارگانیکی مانند نان خشک – میوه و تره و سایر پس مانده های غذایی                                                            ورمی کمپوست دارای عناصری از قبیل :      کربن ، نیتروژن ، فسفر ، پتاسیم ، سدیم ، کلسیم ، آهن ، روی ، منگز وسایر عناصر میکرو و ماکرو میباشد. علاوه بر اين با داشتن موادي مانند ويتامين B12 و اكسين عوامل محرك رشد گياه را فراهم مي‌آورند.  . معمولآ نسبت كربن به نیتروزن (C/N) ورمي كمپوست20-15بوده و طول دانه‌هاي خشك آن  بين 1-5mm متغير است. هوموس آن نيز 20%  وزن خشك مي‌باشد   این ویژگیهای منحصر بفرد توجه علاقمندان محیط زیست را نیز در سراسر جهان به خود جلب کرده و آینده روبه رشدی برای استفاده وسیع از ورمی کمپوست در کشاورزی ارگانیک را رقم خواهد زد.    تبديل پسماند‌هاي آلي به روش ورمي‌كمپوست در فضايي به وسعت چهار هكتار به‌وسيله كرم‌هاي زباله‌خوار موسوم به Eisenia fotida و با ظرفيت 3000 تن ورمي‌كمپوست در سال در حال اجرا مي‌باشد.  میزان مصرف درانواع  گیاهان : 1- 3 کیلوگرم برای هر درخت درختان میوه بسته به سن  100 گرم برای هر نهال جنگلداری و نهال کاری  500 گرم برای هرمتر مربع درختچه های زینتی و چمن  400 گرم برای هرمتر مربع گیاهان زینتی (انواع گل)  80 گرم برای هرگلدان گلدانهای متوسط  150 گرم برای هر گلدان گلدانهای بزرگ  با توجه به نیاز گیاهان خود می توانید دفعات کود دهی را بین 2 تا 6 ماه تکرار کنید .   بيولوژي كرم خاكي:            كرم‌هاي‌خاكي داراي بدني كشيده، بندبند، فاقد استخوان داراي كوتيكول حامل تارها و دستگاه گوارش لوله‌مانند كه به مجراي دفعي ختم مي‌شود، هستند. طول اين جانور برحسب گونه از يك سانتي‌متر تا بيش از 2 متر بالغ مي‌گردد. اين جانور اغلب دوجنسي  يا هرمافروديت هستند و هنگام بلوغ بر روي اپيدرم آنها يك منطقة متورم ظاهر مي‌شود كه آنرا كمربند تناسلي گويند. اين قسمت پيله‌اي ترشح مي‌كند كه تخم‌ها را دربر‌ مي‌گيرد. كرم‌هاي‌خاكي فاقد مرحلة مشخص لاروي بوده و نوزادان آنها پس از خروج از تخم و پيله، رفته‌رفته بالغ مي‌شوند.        نتایج تحقیقاتی که برای بستر مناسب جهت تولید کود بیولوژیک توسط کرم خاکی (Red worm).به عمل آمده بدین صورت میباشد:  درکود گاوی چند ساله که کمی سیاه تیره شده بود کرمها بخوبی رشد نمودند و خیلی سریع تکثیر یافتند . کود اسبی از میان بسترهای مورد آزمایش بهترین بستر تهیه ورمی کمپوست شناخته شد و کرمها بخوبی در آن رشد نمودند و تکثیر یافتند که این سرعت رشد نشانه مطلوبیت بستر است. با گذشت زمان برتعداد کرمها افزوده شده است . مزایای ورمی کمپوست  بدون بو- کم وزن-  قابلیت نگهداری آب با حجم بالا اصلاح کننده خصوصیات فیزیکی و شیمیایی و بیولوژیک خاک  تامین کننده کلیه عناصر مورد نیاز برای رشد گیاهان بيوكمپوست از روش‌هاي بسيار مؤثر در مبارزه و خنثي سازي اثرات نامطلوب زباله‌ها تبديل آن‌ها به كود است تكنيك تبديل كود از زباله بطور علمي و عملي در سال‌هاي اخير آغاز شده‌است . كمپوستينگ، تجزيه‌ي مواد زايد قابل تجزيه‌ي بيولوژيك توسط جانداران ذره‌بيني است كه توانايي شكست ملكول‌هاي بزرگ مواد آلي را دارا مي‌باشند. روشي است كه چنين ارگانيسم‌هايي را در جهت افزايش ميزان تجزيه‌ي بقاياي آلي تحت كنترل مورد استفاده قرار مي‌دهد. اين فرايند طبيعي، مواد آلي را به ماده‌اي غني مبدل كرده مكملي بسيار سودمند براي خاك ايجاد مي‌نمايد. تركيبات هوموسي توليد‌شده به‌راحتي توسط گياهان قابل جذب است. به اين ترتيب باعث بهبود وضعيت خاك‌هاي اراضي زير كشت و در نتيجه كاهش استفاده از كود‌هاي شيميايي مي‌شود. اهم خواص فيزيكي و شيميايي بيوكمپوست عبارتند از: 1ـ تسريع‌كننده‌ي رشد گياه 2ـ غني از تركيبات هوموسي 3ـ قابليت نگهداري آب با حجم بالا 4ـ عاري از ميكروارگانيسم‌هاي پاتوژن 5ـ وزن مخصوص كم و فاقد هر گونه بو 6ـ اصلاح‌كنده‌ي خصوصيات فيزيكوشيميايي و بيولوژيكي خاك 7ـ تأمين كننده‌ي كليه‌ي عناصر غذايي مورد نياز براي رشد گياهان    8- به‌جاي كود، در چمن‌كاري، گياهان زينتي، باغداري، تاكستان، كشت قارچ، سبزيكاري، صيفي‌كاري   عناصر موجود در بيوكمپوست: كمپوست به‌دست آمده از زباله‌ي آلي، حاوي مقدار فراواني عناصر معدني بوده كه پاره‌اي از آن‌ها براي رشد گياهان ضروريست. مهمترين اين عناصر كه obligo elements ناميده مي‌شوند، عبارتند از بر، روي، مس، منگنز، موليبدن، كبالت بعلاوه‌ي عناصر عمده‌ي ديگر كه عبارتند از: نيتروژن، پتاسيم، گوگرد، كلسيم، منيزيم. 

تاريخ : یکشنبه یکم مرداد 1391 | 23:47 | نویسنده : parviz vedadi |

t   

تاريخ : یکشنبه یکم مرداد 1391 | 23:33 | نویسنده : parviz vedadi |

 

گل بخشی زایشی در گیاه است که فقط در نهاندانگان دیده میشود . پس از

عمل گرد افشانی و تشکیل سلول تخم باتقسیم و تمایز بعدی سلول تخم دانه

ایجاد میشود. کلا به اشکال مختلف و به اندازه های مختلف دیده می

شود . اگر گل دارائی بخش نازا و بخش زایا ( پرچم و مادگی) باشد گل

را دو جنسی می گویند (دو جنسه) .

اگر یکی از اندامهای زایا در گل وجود داشته باشد گل را تک جنسه می

گویند (گل نر ؛ گل ماده ) ممکن است گل های نر در روی یک پایه

گیاه و گل های ماده روی پایه دیگر وجود داشته باشد که در این صورت

گیاه را دو پایه میگویند . اگر هر دو گل نر و ماده روی یک پایه گیاه

باشد گیاه تک پایه می گویم

گل : به طور کلی عنوان گل به عضوی از گاه اطلاق می شود که حداقل دارائی عناصر زیر است :
اول پرچم ها یا اتامین : که شامل کیسه گرده یا بساک که محتوی دانه
گرده میباشد کیسه های گرده معمولا در انتهای میله یا رشته باریکی بتام
فیله قرار دارند

دوم تخمدان یا اوایر : که در نهاندانگان محفظه بسته ای است که از قطعات
برچه ها یا کاپرل تشکیل شده است برچه ها تخمک ساز بوده و منشا برگی دارند

به طور کلی اجتماع بساکها یا پرچم ها در گل آندروسه گویند که آندروسه ممکن است در گل از عناصر بی شماری تشکیل شده باشد

اجتماع پرچم ها را در اصطلاح ژینه سه گویند ژینه سه ها نیز مانند آندروسه
ها ممکن است از یک واحد تشکیل شود و یا به یک برچه تقلیل یابد مانند
گیاهان تیره نخود

در نهاندانگان معمولا دو قسمت اصلی گل یعنی آندروسه و ژینه سه با قطعات
پوششی دیگری که منشا برگی دارند و غالبا رنگین هستند به نام پوشش گل یا
پریانت همراه می باشند که پر یانت خود از دو ردیف یا دو چرخه قطعات پیوسته
یا جدا از هم تشکیل می گردد

ــ به طور کلی ساختمان عمومی گل در نهاندانگان به قرار زیر است
?) محور گل : محور کوتاهی است که بر روی آن قسمتهای مختلف گل به طور فشرده
قرار گرفته است در برخی از گیاهان دو لپه ای مانند مناگنولیا و آلاله محور
گل کم و بیش کشیده و دراز است . در گیاهان تیره میخک مانند سیلن مادگی و
نافه به واسطه محور گل از کاسه دور میگردد که در اصطلاح گیاهشناسی محور
طویا مذبور را ژینو فور گویند و در گیاهان تیره نیلوفر آبی مانند نلوبیوم
( ثعله یاقلی ) برچه ها در راس محور نسبتا پهن و مخروطی شکل به نام ژینو
فور یا کاریو فور قرار دارند .
?) نهنج : مهمولا انتهای محور گل را که قطعات گل روی آنذ قرار دارند نهنج
می گویند نمو نهنج در زمان پیدایش قطعات گل به صورت های مختلف انجام می
گیرد

مثلا : درراسته آلاله نهنج گل همیشه محدب است و به چنین نهنج ها تالاموس گویند

[

 

منبع:برگزیده از کتاب گیاه شناسی عمومی و از معلوماتی که از ان دارم (پرویز ودادی)



تاريخ : یکشنبه یکم مرداد 1391 | 23:12 | نویسنده : parviz vedadi |

·     کلزا (Brassica napus) یکی از گیاهان روغنی است که دانه آن حاوی 45-40  درصد روغن و 35-25  درصد پروتئین می باشد. روغن کلزا بدلیل ترکیب مناسب اسیدهای چرب غیر اشباع و درصد پایین اسیدهای چرب اشباع همانند زیتون جزء با کیفیت ترین روغن‌های خوراکی است. پروتئین موجود در کنجاله نیز در تغذیه دام و طیور استفاده می شود. این گیاه دارای دو تیپ رشد بهاره (Spring type)  و زمستانه   (Winter type) است که تیپ‌های زمستانه جهت بروز گلدهی نیاز به زمستان گذرانی دارند. در اقالیم معتدل سرد و سرد، ارقام با تیپ رشد زمستانه و در اقالیم گرم و مرطوب شمال، گرم جنوب و معتدل گرم، ارقام با تیپ رشد بهاره کشت می شوند. کشت کلزا تقریباً در تمام اقالیم کشور به صورت پاییزه انجام می‌گیرد و تحقیقات داخلی و خارجی و همچنین تجربه های شخصی کشاورزان نشان داده است که کشت کلزا در تناوب با گندم و جو علاوه بر مزایایی نظیر کاهش جمعیت علفهای هرز و کاهش آفات و بیماریهای گندم باعث افزایش و پایداری عملکرد دانه گندم می شود.  رعایت دستورالعمل تولید کلزا که نتیجه کارهای تحقیقاتی در طی سالیان گذشته می باشد باعث استحصال  پتانسیل عملکرد دانه  ارقام توصیه شده کلزا در هر منطقه خواهد شد.



تاريخ : یکشنبه یکم مرداد 1391 | 23:11 | نویسنده : parviz vedadi |


          مقدمه:   تهيه و گواهي و مصرف بذر گواهي شده نقش اساسي در افزايش محصولات كشاورزي و غذاي روزمره مردم داشته و يكي از جنبه هاي مهم علوم كشاورزي محسوب مي شود و ده ها سال است كه در كشورهاي توسعه يافته، از نظر كشاورزي متداول گشته و هدف تهيه و توليد ارقام مطلوبي از گياهان است كه از نظر مقدار محصول،مقاومت به آفات و امراض،ارزش غذايي،بازارپسندي و غيره نسبت به ساير واريته ها ارجحيت داشته باشد. اصول تهيه بذر گواهي شده از نظر علم كشاورزي كه هدف بالا بردن ارزش كيفي و كمي محصولات كشاورزي است از اهميت بسزايي برخوردار است زيرا بذر زماني ارزش دارد كه داراي صفات ارزشمند زراعي بوده و ارزش يك محصول گياهي نيز به ميزان قابل ملاحظه اي به كيفيت بذر آن نبات بستگي دارد بذر با آن همه اهميت متاسفانه بسيار آسيب پذير بوده و تحت تاثير عوامل متعددي قرار گرفته و در معرض خطر فرسايش ژنتيكي قرار ميگيرد چنانكه بذور اصلاح شده پس از توزيع و انتشار بين زارعين در مراحل مختلف تهيه و كنترل بذر در مزارع،انبار،كارخانجات و آزمايشگاهها به طور دقيق و صحيح كنترل و نظارت نشود اين ارقام با ساير ارقام و محصولات ديگر مخلوط شده و زحمات چندين ساله محققان و كارشناسان و هزينه هاي صرف شده  به هدر رفته و خواص ارثي گياه به تدريج از بين رفته و ضرر و زيان فراواني متوجه كشاورزان و مملكت خواهد شد.پس با بهره گيري از اصول ومقررات كنترل و گواهي بذر و استفاده از علوم متعددي نظير آمار،طرح آزمايشات، اصلاح نباتات... به منظور حفظ خلوص ژنتيكي و مكانيكي ارقام اصلاح شده كوشا باشيم.           تاريخچه تهيه بذر اصلاح شده در ايران:   از سال 1309عمليات اصلاح غلات در كرج شروع شد و نمونه هاي غلات مختلف كشور مورد بررسي قرار گرفت در آن راستا تحقيقات،اصلاح و تهيۀ نهال و بذر در جوار ساير بخشهاي تحقيقاتي نقش بسيار مهم به عهده داشت كه شروع آن توسط پيشگامان اين علم شادروانان آقايان عدل،عطايي و قره باغي با جمع آوري گندم هاي بومي ايراني و سلكسيون آنها آغاز شد در سال 1310مهندس عدل رييس دانشكده كشاورزي وقت گندمي به نام كوسه حنايي به طريق سلكسيون تهيه كرد مهندس عطايي كلكسيون نسبتا مجهزي از بذور غلات در گروه زراعت و اصلاح نباتات به وجود آورد مهندس قره باغي براي اولين باردر ايران بر اثر عمل هيبريداسيون ارقام جديدي از گندم به دست آورد از سال 1312اصلاح غلات در ايستگاه تحقيقاتي ورامين شروع شد و رقم طبسي كه مبدا آن از زابل بود،اصلاح و معرفي گرديد.در سال 1314 اولين بنگاه اصلاح و تهيه بذر اليت پنبه ايجاد  گرديد بالاخره از سال 1315 به بعد بررسي غلات به طور منظم شروع شد و مهندس عطايي مجددا به وسيله سلكسيون نوعي از تيپ كوسه حنايي را تهيه و انتخاب كرد كه بر ساير لينه هاي كوسه حنايي برتري كامل داشت ودر سال 1322 گندم شاه پسند نامگذاري شد. موسسه تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر از سال 1338 فعاليت خود را با امكانات بسيار محدود آنزمان آغاز و اينك مطالعات خود را در بيش از 70 ايستگاه در سطح كشور انجام میدهد.    تاريخچه تجزيه و كنترل بذردر ايران:   مقدمات تهيه بذر گواهي شده در ايران نيز از سال 1330شروع شد.در آن سال وزارت كشاورزي اقدام به تهيه و توزيع بذور گندم ريحاني شاه پسند،ايتاليا وجو كاليفرني نمود، در سال 1338 با تاسيس موسسه اصلاح و تهيه نهال وبذر مسئوليت  تهيه و توزيع بذور محصولاتي مانند گندم،جو،حبوبات،پنبه،برنج،سبزيجات،دانه هاي روغني، وهمچنين توليد نهالهاي اصلاح شده و غيره(به استثناي بذور چغندر قند كه بعهده بنگاه اصلاح و تهيه بذر چغند قند است)را بعهده گرفت.     طبقات بذرseed category))     1-بذر پرورده يك(breeder 1) يا بذر نوكلئوس(nucleus)   نوكلئوس يا هسته عبارت است از هزار خوشه انتخابي از يك رقم كه انتخاب آنها با توجه به مشخصات ظاهري آن رقم صورت ميگيرد.هزار خوشه را در مزارع به طول و عرض 60سانتي متر وبدون خرد شدن ميكارند .با علفهاي هرز كاملا مبارزه شده و درجه خلوص بذرهاي حاصل صد درصد است.   2-بذور پرورده دو (breeder 2) يا بذر مادر   محصول حاصل از پرورده يك يا به عبارت ديگر محصول هزار خوشه را پرورش دوم و يا بذور مادر ميگويند.در اين طبقه از بذر ، خوشه ها كوبيده شده و بذور خالص حاصل از آن در روي خطوطي كه فواصل آنها از هم 50 سانتي متر است كشت ميشود با توجه به كمي مساحت مزرعه براحتي كنترل و مخلوط كشي انجام ميگيرد.   3-بذور پرورده3breeder 3)   )يا سوپر اليت  (super Elite)   محصول حاصل از پرورش دوم را سوپر اليت مي گويند مساحت مزرعه نسبت به حالت قبل بزرگ بوده ، مخلوط كشي با دقت زياد انجام ميگيرد فواصل خطوط كاشت 40-30 سانتي متر بوده و درجه خلوص بذر تا 99 درصد است.       4-بذر اليت (Elite)   محصول حاصل از سوپر اليت را بذر اليت مي گويند طبق نرم استاندارد بذر درجه خلوصي براي اين طبقه از بذر قايل شده اند وسعت مزرعه ممكن است تا 40هكتار نيز برسد.   5-بذر ا صيل يا مادري  (registered seed)   محصول حالصل از بذر اليت را بذر مادري ميگويند درجه خلوص آن از اليت كمتر است و براي اين بذر نيز درجه خلوصي قايل شده اند.   6-بذر گواهي شده (certified seed)   محصول حاصل از بذر مادري را بذر گواهي شده ميگويند براي توليد اين بذور از كشاورزان و بخش خصوصي استفاده ميشود از مزارع ودر مراحل كاشت ،داشت و برداشت بازرسي شده ،تجزيه بذر صورت ميگيرد و سپس گواهي صادر ميشود.   7-بذر مرغوب يا بذر تجاري ( commercial)   محصول حاصل از بذور گواهي شده را بذر مرغوب مي گويند و در تجارت بر حسب مورد استفاده مي شود.   طبقه بندي بذر از نظر زراعي   1-بذر هيبريد (Hybrid seed )   هيبريد عبارت است از نتايج نسل اول آميختگي دو اينبرد لاين كه از لحاظ يك يا چند ژن اختلاف دارند هيبريد داراي انواع زير است       1-1)هيبريد ساده ( single cross)   آميختگي دو لينه يا اينبرد (  A x B) را هيبريد ساده يا سينگل كراس مي نامند.   1-2)هيبريد دوبل (Double Cross)   آميختگي يك هيبريد ساده با يك هيبريد ساده ديگر و يا به عبارت ديگر،آميختگي دو سينگل كراس را باهم هيبريد دوبل يا دابل كراس مي گويند ِAxB)x(CxD))   1-3)هيبريد سه جانبه ( Three Way Cross)     دو رگ حاصل از آميختگي يك هيبريد ساده با يك لينه اينبرد AxB)xC) را هيبريد سه جانبه ميگويند.   1-4)هيبريد تلاقي برگشتي ( Back cross)   عبارت است از آميختگي يك هيبريد ساده با يكي از اينبردهاي تشكيل دهنده جهت تثبيت و اضافه نمودن صفت مخصوص يكي از اجداد كه صفت مخصوص يكي از اجداد كه توسط يك يا چند صفت ژني كنترل ميشود (AxB)xBياAxB)xA)   1-5)هيبريد تاپ كراس (Top Cross)   عبارت است از آميختگي يك گياه با چند اينبرد   2-بذر كمپوزيت  (Composite seeds )   مخلوطي از ژنوتيپها (آرايش ژنتيكي و مجموعه ژنهاي موجود زنده اعم از ژنهاي غالب و مغلوب )كه از طريق گرده افشاني باز نگهداري ميشوند بذور كمپوزيت ناميده ميشود.     3-بذر (واريته)مصنوعي يا سنتتيك ( Synthetic variety)   عبارت است از نسل پيشرفته حاصل از مخلوط كردن بذرهايي كه از طريق گرده افشاني باز گروهي از واريته ها ،كلون؛ لينه اينبرد با هيبريد به دست مي آيد.   4-بذر (واريته) محلي ( Local variety ) : واريته يا بذر محلي واريته اي است كه بومي منطقه بوده و قدمت آن به صدها سال پيش مي رسد مخلوطي از لينه هاي متفاوت مي باشد و بالاخره سازگاري و قدرت سازش آن با محيط بسيار خوب است.   مراحل و نحوه توليد بذر گواهي شده در ايران   بذور پرورده يك تا سه معمولا در ايستگاههاي تحقيقاتي و زير نظر مستقيم كارشناسان و محققان در هر منطقه توليد ميگردد ولي براي توليد بذر مادري و بذر گواهي شده و بذور مرغوب كه نياز فراواني براي امكانات وسايل و زمين هست بناچار از بخش خصوصي و زارعان استفاده شده و با عقد قراردادهايي مطابق با ضوابط مخصوصي نسبت به تهيه و توليد بذر به شرح زير اقدام ميشود         1-انتخاب پيمانكار   زارعاني كه به عنوان پيمانكار تكثير بذر داوطلب مي شوند وسايل،امكانات، زمين و تجهيزات آنها توسط كارشناسان كنترل بذر مورد بازديد و بازرسي قرار گرفته و در صورت تاييد صلاحيت آنها جهت عقد قرارداد به اداره كشاورزي معرفي ميشوند.   2-انعقاد قرارداد   پس از تعيين و تاييد پيمانكار توسط كارشناسان مربوط ؛قرارداد لازم بين پيمانكار و اداره كشاورزي منعقد و در سه نسخه تنظيم ميشود كه يك نسخه آن به پيمانكار؛ نسخه دوم به اداره كشاورزي و نسخه سوم نيز به موسسه اصلاح و تهيه نهال و بذر فرستاده ميشود پيمانكار تعهد ميكند كه كليه ضوابط و مقررات مندرج در متن قرارداد را كاملا رعايت كرده وبذور را مطابق با استانداردهاي مصوبه تهيه كند در صورت استاندارد بودن، قيمت تعيين شده آن توسط اداره كشاورزي به پيمانكار پرداخت ميشود.   3-توزيع بذر:  قبل از پايان فصل كشت بذر مناسب ولازم به پيمانكار طرف قرارداد تحويل ميگردد جهت جلوگيري از اختلاط ارقام مختلف سعي ميشود به هر زارع فقط يك رقم بذر داده شود   4-كنترل زمان كاشت   در موقع كاشت بذر كارشناسان مربوط در محل حضور يافته ودر مورد انتخاب از نظر نوع محصول سال قبل ،تميز بودن بذر كار،رعايت ايزولاسيون نظارت كامل نموده و سفارش لازم را در نحوه آبياري،كود پاشي و وجين و غيره به پيمانكار متذكر مي شود 5-كنترل مزارع قبل از برداشت   مزارع پيمانكاران بذر بسته به تيپ بذر و يا نوع محصول دو تا سه مرتبه توسط كارشناسان دستگاه گواهي و كنترل بذر مورد بازرسي قرار ميگيرد قبل از بازديد زمان آن به پيمانكار اطلاع داده ميشود تا خود و نماينده او جهت كسب اطلاعات لازم در محل حضور يابد شرايط نامناسب مزرعه از قبيل علفهاي هرز ،عدم يكنواختي ،وجود امراض و غيره ممكن است موجبات حذف مزرعه را فراهم نموده و مزرعه مورد گواهي و تاييد قرار نگيرد.   ايزولاسيون مزارع غلات گواهي شده     غلات دانه ريز (به جز چاودار)معمولا خودگشن بوده و احتياج چنداني براي جدايي يا ايزولاسيون ندارند لذا رها كردن يك فاصله چند متري به صورت كشت نشده و يا كشت يك گياه در بين دو واريته جو و يا گندم از يكديگر كافي است ولي در مورد چاودار كه يك گياه دگر بارور است كه حداقل بين مزارع چاودار حدود 400متر فاصله  در نظر گرفته شود تا از اختلاط ژنتيكي و تلاقي هاي نا خواسته جلوگيري شود. طبق ماده 9 آيين نامه مصوبه تهيه بذر گواهي شده براي غلات در ايران جهت ايزولاسيون زراعت در واريته هاي مختلف گندم حداقل ده متر و در كشورهاي ايالات متحده آمريكا در حدود 400متر ايزولاسيون در نظر گرفته ميشود.   كنترل مزرعه:   كنترل مزرعه يكي از امور حساس و بسيارمهم تهيه بذر گواهي شده است چنانكه بذر تهيه و سلكسيون شده در صحرا و مزارع كنترل نشده و گواهي بذر صادر نشود مشخص است كه محصول به تدريج مخلوط شده و نتيجه مطلوب به دست نخواهد آمد. تاريخ كنترل مزارع در گياهان مختلف متفاوت است ودر مزارع گندم و جو معمو لا سه هفته مانده به زمان برداشت و قبل از رسيدگي كامل انجام ميشود و حداقل مساحت كشت شده جهت تقاضاي كنترل مزرعه در غلات و پنبه حدود سه هكتار ولي در زراعتهاي گياهان دانه ريز مي توان براي سطح يك هكتار نيز تقاضاي كنترل كرد. تهيه كنندگان بذر بايد تقاضا هاي خود را براي كنترل مزرعه خود حدود يك ماه قبل از زمان كنترل به دفتر سازمان كنترل بذر ارسال نمايند و متخصصان مربوط معمولا مزارع و محصول طرف قرارداد را در دو نوبت كه يك مرتبه در زمان رشد و نمو و مرتبه دوم در زمان برداشت بازرسي مي كنند بايد يادآوري كرد كه بعضي از نباتات مانند پنبه و ذرت هيبريد در دوره رشد و نمو خود معمولا در سه نوبت مورد بازرسي و كنترل قرار ميگيرد.     كنترل مزرعه غلات   در كنترل مزرعه غلات بايد به نكات زير توجه شود 1-تشخيص مزرعه مورد نظر باتوجه به مشخصات بذر 2-تشخيص و تعيين ساير ارقام و مشخص نمودن آن در سطح معين(25متر مربع) 3-تعيين درصد آلودگي مزرعه به امراض قارچي مانند سياهك 4-تعيين ساير گياهان زراعي 5-تعيين درصد علفهاي هرز مطابق با قانون و آيين نامه بذر 6-تعيين مقدار محصول در واحد سطح 7-تعيين درجه رسيدگي بذر(كامل،متوسط،نارس) 8-ياداشت عوامل از قبيل ايزولاسيون ،خسارت آفات،يكنواختي و خوابيدگي   طريقه كنترل مزرعه غلات     براي كنترل مزرعه غلات قطعاتي چند به طور تصادفي انتخاب مي شود.مساحت هر قطعه انتخابي كه معمولا عمود بر خطوط زراعت مي باشد 25 مترمربع خواهد بود كه عرض آن يك متر و طول آن 25 متر ميشود حداقل قطعات انتخابي ده قطعه خواهد بود كه براي يك مزرعه ده هكتاري كافي است بازديد كننده پس از باز ديد،تمام مشاهدات خود را (درجه خلوص ،سلامت ،ميزان علفهاي هرز و... غيره ) را روي كارتي يادداشت مينمايد و عوامل مورد نظر در هر نوبت را جمع بندي و معدل گيري كرده و معدل را در400ضرب ميكند تا در يك هكتار مشخص شود چنانكه نتيجه با استانداردهاي مصوبه مطابقت داشته باشد براي آن مزرعه گواهي صادر مي نمايد و در غير اينصورت مزرعه حذف ميگردد   كنترل انبار   با توجه به اينكه اغلب بذور به مدت يك و يا چندين سال در انبار نگهداري ميشوند بايد آنها را به طور مرتب و همه ساله بازرسي و كنترل كرده و از بذرها نمونه برداري نمود و از نقطه نظر قابليت جوانه زني ،قدرت رويش،آفات انباري و طرز نگهداري كنترل و مراقبت نمود.   كنترل كارخانجات تهيه بذر   كنترل مزرعه و كنترل بذر در انبارها جهت نگهداشتن بذر كافي نخواهد بود بلكه بايد كارخانجات تهيه كننده بذر نيز توسط سازمان اصلاح بذر مورد بازرسي و نظارت قرار گيرد كارخانجاتي كه مايل به تهيه بذر گواهي شده هستند همه ساله تقاضاي صدور گواهي براي كارخانه خود مينمايند و قبل از صدور گواهي بازرسان سازمان اصلاح بذر از محل و امكانات كارخانه بازديد ودر صورت دريافت مجوز، بذور كشاورزان را بصورت خريداري شده و يا بطور مزدي بوجاري و تصفيه مي نمايند پس از الصاق برچسب كارخانه و اتيكت و پلمپ، عوامل مربوط تحويل ميدهند بديهي است كه كليه مسئوليت به عهده كارخانه بوده و اين گونه كارخانجات به طور مرتب از طرف بازرسان صلاحيتدار سازمان اصلاح بذر بازديد و نظارت مي شوند.   نمونه برداري   نمونه برداري بذر گندم در كيسه هاي يك كيلو گرمي  انجام ميگيرد و چهار بسته يك كيلو گرمي به عنوان يك نمونه از يك پارت گندم ميباشد است پس از تهيه نمونه  اطلاعات لازم از قبيل تيپ بذر ،نوع واريته،محل توليد، نام پيمانكار شماره قرارداد  را روي آن نوشته كيسه هاي محتوي بذر را پلمپ كرده و سپس به آزمايشگاه مركزي تجزيه بذر فرستاده ميشود. وزن نمونه هاي مختلف براي محصولات مختلف متفاوت بوده و براي بذر گندم 1000گرم ميباشد.   گواهي بذر:   پس از انجام كليۀ كنترلهاي ضروري،يعني كنترل مزرعه،كنترل بذر در صحرا،كنترل بذر در كارخانه و كنترل بذر در آزمايشگاه، در صورت واجد شرايط بودن به محصول ،گواهي بذر صادر مينمايند   هدف از گواهي بذر   منظور از گواهي بذر تهيه و ارائه واريته هاي برجسته اي است كه از نظر خلوص و هويت ژنتيكي ثابت و اطمينان بخش بوده و از نظر خلوص،مقاومت به امراض،كيفيت و كميت محصول نسبت به ساير ارقام ارجحيت داشته ؛ چنانكه بذر مصرفي تحت كنترل و گواهي قرار نگيرد؛به تدريج با بذور محلي مخلوط شده ارزش غذايي خود را از دست خواهد داد.       عواملي كه در تهيه بذر گواهي شده شركت دارند   الف-دستگاه سلكسيون بذر:   كه ممكن است يك دستگاه دولتي و ويا يك سازمان ملي بوده باشد كه زير نظر دولت انجام وظيفه مي نمايد.   ب-دستگاه نظارت و كنترل بذر:   كه طبق مقررات و استانداردهاي موجود نظارت و كنترل ميكنند.   ج-تهيه كننده و عمل آورندۀ بذر:   كه توسط كشاورزان و زارعان تحصيل كرده و علاقه مند به اينكار و زير نظر متخصصان دستگاه كنترل و نظارت بذر صورت ميگيرد.   اتيكت و پلمپ زدن:   جهت تفكيك و مجزا ساختن طبقات مختلف بذر از همديگر ،طبق قراردادهاي مصوبه، براي هر طبقه اي از بذر رنگ مخصوص به شرح زير انتخاب و تعيين شده است: *رنگ بذر اصلاح كننده و پايه :سفيد *رنگ بذر ثبت شده:ارغواني *رنگ بذر گواهي شده:آبي *رنگ بذر گواه شدۀ درجه 2:قرمز   دفترچه بذور شناخته شده: سازمان اصلاح و تهيه بذر،دو ماه قبل از شروع فصل كشت ،دفترچه اي را كه حاوي نكات زير خواهد بود،منتشر مي كند و در اختيار كشاورزان قرار ميدهد.     فاكتورهاي رد و يا قبول مزرعه:   1-ساير ارقام موجود در مزرعه 2-ساير گياهان زراعي. 3-علفها ي هرز(علفهاي هرز مجاز و يا غير مجاز) 4-جدايي با ايزولاسيون مزارع. 5-ساير علل مشهود.   فاكتورهاي رد و يا قبول بذر :   1-درجه خلوص بذر    2-مواد خارجي      3-بذور ساير گياهان زراعي 4-بذور علفهاي هرز     5-بذور ساير ارقام         6-قوه ناميۀ   7-رطوبت بذر     استانداردهاي بين المللي گواهي بذر   نرم استاندارد بذر:   نرم بذر،حداقل صفات ظاهري و باطني بذر بوده و هدف تعيين و تشخيص عواملي مانند درصد جوانه زني،قدرت رويش،رطوبت بذر،تعيين درجه خلوص،بذر علفهاي هرز،بذور ساير ارقام ،بذور ساير محصولات زراعي،سلامت بذر،وزن هزار دانه ،درجه بندي بذر و غيره است. نرم بذر ممكن است محلي بوده باشد،يعني در هر كشور براي هر نوع نبات يك استاندارد معيني وضع مي نمايد و يا ممكن است بين المللي بوده باشد كه در اين حالت كشورهاييكه اين نرم را تاييد كرده اند ،موظف هستند در مورد گواهي بذور موردنظراين نرم را رعايت كنند استاندارد در علم اصلاح نبات در مورد بذر و هم در مورد مزرعه اي كه بذر اصلاح شده در آن كشت ميشود اطلاق مي گردد.   هدف از تدوين استانداردهاي مزرعه و بذر:   1-تعيين حاقل استاندارد جهت حفظ و نگهداري كيفيت و خلوص ژنتيكي طبقات مختلف بذر. 2-هماهنگ و تطبيق مقررات كنترل و گواهي بذر در ايران مطابق با استانداردهاي بين المللي تجزيه بذر. 3-ترغيب و تشويق كشاورزان و بخش خصوصي. 4-كمك و همكاري با كشاورزان جهت توليد و توزيع بذور اصلاح شده. 5-جلب اعتماد و آگاه ساختن كشاورزان در استفاده از بذرهاي اصلاح شده.   استاندارد بذر:   1-نام رقم كه صلاحيت آن توسط قسمت كنترل و گواهي موسسه اصلاح و تهيۀ نهال و بذر مورد گواهي و تاييد قرار گرفته باشد 2-منشاء و محل انتخاب بذر مشخص شود 3-خصوصيات ظاهري و فيزيولوژيكي آن را از ساير ارقام مشخص مي كند،معين شود. 4-مناطقي كه كشت اين رقم مناسب است،تعيين و مشخص مي گردد. 5-صفات برجسته اي كه در مقايسه با ساير ارقام از قبيل مقدار محصول،مقاومت در برابر آفات و بيماريها دارد مشخص شود. 6-مراحل اصلاح و طبقۀ آن مشخص شود.           استانداردهاي بين المللي نرم بذر:   چنانكه گفته شد،نرم بذر ممكن است محلي و يا بين المللي بوده باشد.كشورهاي كه نرم بين المللي را تاييد كرده اند،موظف هستند در كنترل و گواهي بذرهاي مورد نظر اين نرم را كاملا مراعات نمايند .   جدول استاندارد نرم بذر گندم عوامل                                                              حداكثر مقدار عوامل   F.S R.S C.S خلوص بذر 98/0 98/0 89/0 نباتات ديگر صفر صفر 20 دانه در يك گياه واريته هاي ديگر بذر صفر صفر 20دانه در يك گياه حداكثر تخم علفهاي هرز صفر صفر 10دانه در يك گياه تخم علفهاي رسمي صفر صفر صفر قوه ناميه بذر 85/0 80/0 80/0 مواد خارجي 2/0 2/0 2/0   استاندارد مصوبه بذر گندم             عوامل                      C.S                       R.S                    F.S خلوص بذر 99% 95% 95% ساير ارقام 2 بذر در كيلو 5 بذر در كيلو 40بذر در كيلو بذر ساير غلات 5 بذر در كيلو 10 بذر در كيلو 30 بذر در كيلو مواد خارجي 1% 5% 5% بذر علفهاي هرز صفر 25 بذر در كيلو 50 بذر در كيلو قوه ناميه 100% 80% 80%                SEED                       FOUNDATION    بذر پايه                                                                                                                        REGISTERED SEED             بذر مادري     CERTIFIED SEED                 بذر گواهي شده منابع 1-دكتر مهدي تاجبخش؛بذر شناخت-گواهي و كنترل آن؛اتشارات احرار تبريز 2-نشريه ترويجي بخش تحقيقات كنترل و گواهي بذر؛1382؛موسسه تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر بخش تحقيقات غلات.شماره 5 3-برگزیده از کتاب زراعت عمومی و از معلوماتی که از ان دارم (پرویز ودادی) دانشجوی اقتصاد کشاورزی.  



تاريخ : یکشنبه یکم مرداد 1391 | 23:5 | نویسنده : parviz vedadi |

(

 1) فرسایش خاک:عوامل متفاوتی میتوانند میزان فرسایش خاک را تحت تاثیر قرار دهند که شدت و مدت وزش باد یکی از عوامل موثر در فرسایش بادی است درمحل جابجاشدن خاک ریشه گیاهان از خاک بیرون وباعث بوجود آمدن خسارت ویا تلف شدن گیاهان میشود و در محلی که خاک در تجمع پیدا میکند پوشش گیاهی از بین میرود   2 ) انتقال گرما  در طول رو: اکثر بادهایی که در اراضی دیم ایران در حرکت هستند به دلیل اینکه از بیابانهای گرم وخشک عبور میکنند باد های گرم وداغ بوده که حرارت محیط رابه 25 تا 46 درجه سانتیگراد افزایش میدهندورطوبت نسبی محیط راتا مرز 5الی 10 درصد کاهش میدهندکه این افزایش دما در تحمل خشکی گیاه خلل ایجاد کرده ، تلفات آب را افزایش وعملکرد راشدیدا کاهش میدهد ، در مواردی وزش باد از سمت دریا به خشکی،از سمت کوهها به دشتها واز سمت جنگلها به اراضی کشاورزی دارای مزایایی بوده یعنی رطوبت وهوای خنک به بیابانهای گرم وخشک منتقل شده باعث خنک شدن بوته، کاهش تعرق وافزایش مقدار شبنم میگردد .3)اثرات فیزیکی ومکانیکی باد: درمناطق بادخیز ریزش گندم وجو دیم افزایش میابد وحتی ریزش برگ حبوبات در اثر وزش باد زیاد است بیرون ماندن ریشه از خاک در اثر باد جزء صدمات مکانیکی است  .  4 ) اثرات فیزیولوژیک باد: از اثرات فیزیولوژیک باد میتوان به افزایش شدید تعرق یعنی تحت تاثیر قرار دادن تمام فرایندهای درونی گیاه اشاره کرد. در اثر باد شدت تعرق زیاد میشود وتا حد ی روزنه بسته میشود واین یعنی کاهش فتوسنتز چون گاز کربنیک کمتر وارد میشود هر چقدر باد خنک تر باشد اثر آن در افزایش فتوسنتز بیشتر است واگر گرم باشد اثر آن در کاهش فتوسنتز بیشتر است.باد میتواند به گرده افشانی کمک کند گیاهان آنموفیل گلهای خوش رنگ ندارند که حشرات جذب آنها شود بنابراین بوسیله باد تلقیح میشوند مثل ذرت.وزش باد در زمان گلدهی بخصوص اگر گرم وخشک باشد باعث پوک شدن وعدم دانه بندی گیاه می شود. دانه گرده وقتی روی کلاله می نشیند، زمانی میتواند خود را به تخمدان برساند که بوسیله ماده چسبناکی جذب شود ودر این زمان بادهای گرم وخشک سطح کلاله را خشک میکنند ودانه گرده نمیتواند وارد تخمدان شود . زمانی که گندم به مرحله دانه بندی میرسد وزش باد خصوصا بادهای گرم مانع از تشکیل دانه میشود  و اگر دانه تشکیل شده باشد مانع از انتقال مواد غذایی به آن میشود که دانه گندم لاغر وچروکیده میشود که بهترین راه مبارزه با آن یکی آبیاری بلافاصله بعد از بعد از باد است ودیگری کاشت درخت بعنوان باد شکن است. درختان بادشکن(درختان بادشکن باید ارتفاع بیش از 3متر داشته باشد) تا 9برابر طول خودشان را در اطراف از انتشار قارچها وخطر باد محافظت میکند کاشت گز درمناطق خشک وکم آب وچنار درمناطق پرآب بعنوان باد شکن توصیه میشود. از دیگر اثرات باد وادار کردن گیاه به خواب اجباری است یعنی فعالیت بسیاری از آنزیمها را مختل میکند معمولا در اثربادهای گرم وخشک رنگ گیاه تیره میشود(سبز تیره).به طور کلی بادها میتوانند عامل انتقال امراض،آفات،بذور علفهای هرز وغیره شوند. در شرایط دیم بادهای گرم دو اثر مشخص وشناخته شده روی محصولات دارد یکی باد زدگی وسفید شدن خوشه ها ودر نتیجه عدم دانه بندی ولاغر شدن دانه (در صورتیکه وزش باد بعد از خوشه دهی باشد).واز طرفی خوشه ها سبز خشک میشوند که کشاورزان سر سفید شدن میگویند .تاثیر دیگر باد از بین بردن زنگ زرد غلات است یعنی اسپور قارچ در اثر باد از بین میرود که یک حسن است با بررسی های انجام گرفته درآمار موجود درایستگاه روانسر یکی از بادهای غالب دربعضی ازفصول سال باد شمال شرقی است که در اصطلاح عامیانه به آن باد« زلان» می گویند جهت وزش این باد شمال شرقی است  و معمولا سرعت وزش آن نیز  ورطوبت نسبی میباشد . یعنی به محض وزش باد زلان دما افزایش یافته ورطوبت نسبی بطور قابل ملاحظه ای کاهش میابد به نحوی که روزهایی که این باد درروانسر وجود دارد دمای ایستگاه روانسر از ایستگاههای مجاور بیشتر میباشد.  در این ایستگاه این افزایش دما فقط مخصوص باد زلان(شمال شرقی)نیست بلکه با انحراف جریان باد از شمال  غربی به سمت شمال نیزاین افزایش دما فورا اتفاق می افتد.درطول جریان وزش این باد تغییرات دما ورطوبت خیلی ناچیز بوده ودر اکثر موارد ثابت می باشد نکته قابل ملاحظه دیگر اینکه با بررسی گلبادهای این ایستگاه  به وضوح دیده میشودکه بیشترین سرعت ثبت شده متعلق به این باد است به نحوی که بیشترین سرعت ثبت شده  درجهت 30 درجه وبا سرعت 25 متر بر ثانیه میباشد. بررسی گلبادهای بلند مدت این ایستگاه نشان میدهد که باد غالب بلند مدت در فصل دی ماه ،باد زلان میباشد . در فصل آبان ماه دومین باد غالب را باد زلان به خود  اختصاص داده است کمترین وزش باد زلان در آمار بلند مدت در ماه فروردین مشاهده میشود. ازنظر طول مدت وزش ، با بررسی های انجام گرفته، این باد حداقل 1روز وحداکثر تا 1هفته نیز جریان دارد با توجه به نمودار بلند مدت گلباد دراین ایستگاه در حالت کلی اولین باد غلب ایستگاه شمال غربی به میزان 13 درصد ،دومین باد غالب غربی وحدودا 9درصد وسومین باد غالب باد زلان که تقریبا 7درصدکل بادها میباشد همانطورکه اشاره شد این باد،باد خشکی است ورطوبت رابطور قابل ملاحظه ای کاهش می دهد .



تاريخ : یکشنبه یکم مرداد 1391 | 22:59 | نویسنده : parviz vedadi |

اقلیم شناسی علمی است که در جستجوی بیان و شرح طبیعت اقلیم و نیز اینکه به چه ترتیب از محلی به محل دیگر عوض گشته و همچنین اینکه چگونه وابسته به فعالیتهای بشری است، می‌باشد. این علم کاملا و بطور پیوسته وابسته به هواشناسی بوده و خود در مورد تغییرات روزانه جوی و نتایج آن بحث می‌کند. آشنایی ممکن است بسیاری از رشته‌های مطالعاتی مربوط به سیاره زمین را در سه گروه وسیع و اصلی گنجانید. این سه گروه عبارتند از: لیتوسفر یا قسمت خشکی زمین ، هیدروسفر یا قسمت آبی سیاره و بالاخره اتمسفر یا جز گازی زمین. اگر در مطالعه و بررسی چگونگی هوا و اقلیم ، لایه گازی شکل زمین پراهمیت‌ترین می‌باشد، ولی نباید از نظر دور داشت که گرما و رطوبت بطور پیوسته و همیشه میان سطوح خشکی و آبی و جو مبادله گشته و تمام آنها اجزا مکملی را بدست می‌دهند. مراحل مبادله گرما و رطوبت میان زمین و جو در طی مدت زمانی طولانی باعث بروز وضعی می‌گردد که اقلیم نامیده می‌شود. براستی ، اقلیم بیش از فقط یک میانگین آماری بوده و باید آنرا مجموعه چگونگی‌های جوی درگیر با گرما ، رطوبت و حرکت هوا دانست. اقلیم فاکتور بسیار مهمی از محیط زیست طبیعی بشر می‌باشد، زیرا اگرچه معمولا انسان خود را مخلوقی می‌پندارد که بر روی زمین زندگی می‌نماید، ولی او در واقع ، در قعر اقیانوس عمیق هوائی هم که کره زمین را دربر گرفته است، قرار دارد. تاریخچه هواشناسی و اقلیم شناسی اقلیم شناسی را می‌توان در عین حال علمی قدیمی و جدید دانست. قدمت این علم تا به اندازه کنجکاوی بشر در مورد محیط زیستش می‌رسد. از سوی دیگر ، تازگی این علم با پیدایش هواپیما ، رادیو و رادار همزمان می‌گردد. بشر اولیه تا حد زیادی تحت تاثیر پدیده‌های هوا و اقلیم قرارداشت. مذاهب خرافاتی که بر پایه شرک و بت پرستی قرار داشتند، به تفسیر رازهای جوی نظیر بارش ، باد یا رعد و برق پرداختند. از زمان باستان تاکنون ، به موازات توسعه علوم ، شناخت هر چه بیشتر هوا و اقلیم هم به جلو می‌رود. فیلسوفان یونانی علاقه زیادی به هواشناسی و اقلیم نشان می‌دادند. در واقع این دو لغت هر دو ریشه یونانی دارند. تقسیم بندی جهان به پنج منطقه اقلیمی ، یعنی مناطق سرد و منجمد شمال و جنوب ، مناطق معتدل شمال و جنوب و منطقه گرم (مناطق اقلیمی جهان) ، به پارومنیدس (‌Parmenides) یونانی نسبت داده می‌شود که ، در پنج قرن پیش از میلاد مسیح می‌زیسته است. زمانی که مشاهده و حدس و گمان و خرافات در توسعه و پیشرفت هواشناسی و اقلیم شناسی نقش بازی می‌نمودند، تا به آغاز قرن هفدهم طول کشید. در این هنگام اختراع ادوات هواشناسی و ثبت دیدبانی‌ها به یاری این علوم آمده و توضیحات دقیق‌تر اقلیمی را در دسترس قرار داده و آنالیز علمی پدیده‌های هوا را ممکن ساختند. طبقه‌بندی اقلیمی تغییرات اقلیمی فراوانی که از محلی به محل دیگر روی می‌‌دهند، همانطور که بوسیله ترکیبهای مختلف مراحل جوی تعیین می‌گردند، سبب تولید انواع متعدد اقلیمهای مربوطه هم می‌شوند. منطقه‌ای از سطح زمین که اثرات ترکیب شده فاکتورهای اقلیمی بر آن ، موجب برقراری شرایط اقلیمی نسبتا همگنی می‌گردند، یعنی یک نوع اقلیم ، اصطلاحا منطقه اقلیمی نامیده می‌شود. برای آنکه بتوان توضیحات مربوطه را تسهیل نموده و مناطق اقلیمی را بر روی نقشه آورد، لازم است که انواع اقلیم را تشخیص داده و طبقه‌‌بندی کرد. مناطق اقلیمی جهان از آنجا که توزیع جهانی انواع اقلیم بطور اصلی نتیجه رژیم‌های گرما و رطوبت می‌باشد، ممکن است که اقلیم را در گروههای وسیعی طبقه‌بندی نمود که بر پایه اثرات هم بستگی داخلی گرما و رطوبت بر توده‌های هوا که آنها هم به نوبه خود بر اقلیمهای نواحی مختلف حکومت می‌نمایند، تقسیم کرد. انواع اقلیمی که بدین ترتیب معرفی می‌شوند، به ترتیب عبارتند از: اقلیمهائی که تحت نفوذ توده‌های هوای استوائی و حاره‌ای هستند. اقلیمهائی که تحت نفوذ توده‌های هوای حاره‌ای و قطبی قرار دارند. اقلیمهائی که تحت تسلط توده‌های هوای قطبی و منجمده واقع شده‌اند. اقلیمهای سرزمینهای مرتفع که دارای خصوصیات مشخصی ناشی از اثرات ارتفاع از سطح دریا می‌باشند. زیرتقسیمات این چهار گروه اصلی انواع اقلیمی را تعیین می‌کنند که بر پایه توزیع منطقه‌ای عناصر اقلیمی ، بویژه درجه حرارت و نزولات جوی و تغییرات فصلی آنها قرار دارند.

                  

 

 



تاريخ : یکشنبه یکم مرداد 1391 | 22:54 | نویسنده : parviz vedadi |


تاريخ : یکشنبه یکم مرداد 1391 | 22:52 | نویسنده : parviz vedadi |

 باارزش ترین منبع محیط زیست در ایران و تقریبا جهان به غیر از دو سه نقطه، خاک است. خاک سرمنشاء حیات است. حدود ۳۰ سانتیمتر از خاک که به آن خاک زنده و جاندار می گویند دارای عناصر، ترکیبات، موادغذایی و موجودات زنده است .هر سانتیمتر مکعب ازخاک ۴۰۰ سال طول می کشد به طور متوسط از سنگ خارا تبدیل به خاک کشاورزی شود. ازطرفی ما سالا نه در ایران ۴۸ تن از این خاک باارزش را در هر هکتار از دست می دهیم. این رقم در اروپا ۱۲ تن در هکتار و در آمریکا ۴ تن درهکتار است.
جنگلها و مراتع با پوشش گیاهی خود نقش زیادی در حفظ خاک و نگهداری آن دارند و هرجا که این پوشش گیاهی مطلوب باشد فرسایش خاک به وسیله باد و آب کمتر اتفاق می افتد و از طرف دیگر گیاهان باعث می¬شوند به مرور زمان سنگها تجزیه شده و به خاک تبدیل شوند و خود نیز حاصلخیزی خاک را افزایش دهند.بزرگ ترین عامل از بین رفتن و فرسایش خاک در ایران جنگل زدایی، یعنی از بین رفتن جنگل ها است. سالا نه چهار درصد از سطح جنگل های شمال (جنگل های هیرکانی) از بین می رود. به این ترتیب در طول ۳۰ سال گذشته نیمی از جنگل های شمال را که قدمتی حدود ۳٫۵ میلیون سال دارند و به دوران چهارم زمین شناسی بازمی گردند از دست داده ایم .
خاک یکی از عناصر مهم تشکیل دهنده اکوسیستم های مرتعی است که منبع غذایی و رطوبت برای گیاهان مرتعی می باشد.معمولا برداشت پوشش گیاهی توسط دام باعث کاهش ورود بقایای گیاهی به خاک و نتیجتا عناصر غذایی آن می شود.علف خواران یک جزء جدایی ناپذیر در مراتع هستند که از راه های گوناگون (لگد کوبی – مصرف-دفع فضولات – توزیع مجدد – خروج) روی جریان مواد غذایی اثر می گذارد. چرای مفرط مراتع از جمله فعالیتهایی است که باعث کاهش تولید گیاهی و تخریب و بیابانی شدن خاک میگردد. . با افزایش شدت چرا از کربن، نیتروژن و ماده آلی خاک کاسته می شود.چرای بیش از حد با ایجاد تغییرات منفی در عناصر غذایی خاک، پایداری اکوسیستم مرتعی را به خطر می اندازد. وقتی پوشش گیاهی یک ناحیه در اثر چرای تعداد زیادی دام از بین می رود ، ذرات خاک به آسانی به وسیله باد و آب پراکنده می شود و خاک کافی و مناسب برای رشد گیاهان مختلف وجود نخواهد داشت.

جنگل زدایی و خاک:
اثرات جنگل زدایی بر اقلیم اساساً به دلیل تغییر کاربری اراضی، تغییر پوشش گیاهی زمین، سوزاندن و قطع یکسره جنگلهاست که منجر به انتشارات جوی، عدم تعادل کربن در جو و خاک، فرسایش آبی و بادی می شود.. فعالیتهای کشاورزی و دامپروری بر پوشش گیاهی سطح زمین استرس وارد می کند بنابراین ممکن است عامل افزایش آلبدو در سطح باشد. کاهش پوشش گیاهی دراثر آتشسوزی و قطع یکسره باعث قرار گرفتن خاک در معرض بلایای طبیعی شده و افزایش دما و فشردگی خاک و در نهایت منجر به کاهش محتوای آب در خاک و کاهش قابلیت نفوذپذیری خاک می گردد و خاک به شدت ضعیف شده و نسبت به فرسایش آبی و بادی حساس می شود. معمولاً دمای بالا و بارندگی کم در مناطق خشک منجر به فقر موادآلی در خاک و سرعت بخشیدن به اکسیداسیون می گردد. کم بودن مواد آلی منجر به دانه بندی ضعیف خاک و عدم پایداری دانه بندی خاک می شود به این ترتیب خاک در مقابل فرسایش آبی و بادی مقاومت نخواهد داشت.. میزان جنگل زدایی ۶/۱۴ میلیون هکتار درسال با میزان توسعه جنگلهای طبیعی و جنگلکاریها به اندازه ۲/۵ میلیون هکتار در سال قابل مقایسه نیست.
جنگل از دیدگاه عامیانه فضایی سبز و خرم برای گشت و گذار درطبیعت و از نظر اقتصادی منبعی برای تامین فراورده های چوبی است.
تعریف جنگل:
فائو جدیدترین تعریفی که در سال ۲۰۰۰ برای جنگل ارائه کرده است به شرح زیر است:
• هر ناحیه ای که دارای جنگلهای طبیعی و مصنوعی با شرایط زیر باشد در تعریف جنگل قرار می گیرد.
• میزان تاج پوشش آن در واحد سطح بیشتر از ۱۰ درصد و مساحت آن بیشتر از نیم هکتار باشد.
• درختان قادر باشند به ارتفاع حداقل ۵ متر برسند.طبق این تعریف درختانی که هنوز به رشد نهایی خود نرسیده و می توانند رشد کنند به طوری که به ۱۰% تاج پوشش و ۵ متر ارتفاع برسند جزو جنگل محسوب می شوند.
• جنگل های احداث شده در اراضی کشاورزی و جنگل کاری های ایجاد شده برای تولید الوار و جنگل های بلوط چوب پنبه ای نیزجزو جنگل می باشند.جنگل های ایجاد شده به روش اگروفارستری در این تعریف قرار نمی گیرند.
تعریف جنگل زدایی: تبد یل جنگل به سایر کاربری ها یا کاهش تاج پوشش درختان به زیر آستانه ۱۰% در واحد سطح را جنگل زدایی می گویند.

اهمیت جنگل ها و مراتع:
۱-کنترل آبهای سطحی و تغذیه آبهای زیرزمینی
۲-مبارزه با آلودگی هوا
۳- تاثیر جنگل ها و مراتع در مبارزه با فرسایش و حفظ و تولید خاک:عمل فرسایش بیشتر به وسیله آب و باد صورت می گیرد.جنگل به کمک شاخ و برگ درختان از سرعت باد می کاهد و با ریشه گیاهان خاک را حفظ می کند و مانع ایجاد فرسایش می شود. جنگل به دلایل زیر از فرسایش خاک یعنی شسته شدن خاک بویژه در دامنههای تند جلوگیری میکند:

۱-سرعت جریان آب در سطح خاک جنگل کمتر است.
۲-چون مقدار آبی که در خاک جنگل نفوذ میکند بیشتر است، پس مقدار آبی که در سطح خاک جریان مییابد،کمتراست.
۳-ریشه های درختان ، بوتهها و گیاهان کوچک بویژه ریشههای سطحی ، ذرات خاک را به یکدیگر پیوستگی داده و از لغزش آنها جلوگیری میکند.
۴- جلوگیری از سر و صدای محیط
۵ به عنوان تفرجگاه برای انسان
۶- تعدیل آب و هوای یک منطقه
۷- تلطیف هوا
۸- جلوگیری از وقوع بهمن
۹- جلوگیری از رانش زمین
۱۰- نقش اقتصادی جنگل
۱۱- استفاده از محصولات جنگل ها در تولید مواد دارویی و صنعتی

تاثیر جنگل ها و مراتع در مبارزه با فرسایش و حفظ و تولید خاک:
عمل فرسایش بیشتر بوسیله آب و باد صورت می گیرد. بادهای مداوم در اثر ایجاد اختلالاتی در زندگی گیاه و تبخیر رطوبت زمین که منجر به خشکی بیش از حد خاک می گردند، سبب می شوند که تجدید حیات نباتات متوقف و یا به کندی صورت گیرد و با کم شدن پوشش گیاهی عمل فرسایش آغاز شود. اگر انسان هم با بهره برداری بی رویه از بین رفتن گیاهان را ناخواسته تسریع نماید آنگاه مراکز مهم کشاورزی و صنعتی و مسکونی در معرض تهدید قرار می‌گیرند.
جنگل به کمک شاخ و برگ درختان، از سرعت باد می کاهد و با ریشه گیاهان، خاک را حفظ می کند و مانع ایجاد فرسایش می شود. بعلت آرام بودن هوای داخل جنگل تبخیر بسیار ناچیز بوده و خطر خشک شدن خاک که از شرایط مهم آغاز فرسایش است از بین می‌رود. نزولات آسمانی در مناطق فاقد گیاه در روی زمین به صورت هرز آبهای سیل آسا جاری می شوند و چون مقاومتی در برآبر خود نمی بینند ذرات ریز و درشت خاک را حمل می کنند و بتدریج در مسیر خود و یا در پشت سدها و دریاچه‌ها رسوب می دهند، گاهی سبب طغیان رودخانه‌ها می گردند و خسارات جانبی و مالی زیادی بار می‌آوردند. در مناطقی که پوشش گیاهی وجود دارد، هنگام بارندگی قطرات باران به علت انرژی که در مسیر خود و همچنین تاثیر قوه جاذبه زمین کسب می کنند و می توانند موجب متلاشی شدن ذرات خاک و جآبجایی آن شوند در اثر برخورد به شاخ و برگ گیاهان به ذرات بسیار ریز تبدیل گشته و به آهستگی روی خاک می رسند. از طرفی بقایای نباتی کف جنگل و مراتع همچون اسفنجی آب حاصل از بارندگی را د رخود جذب نموده و به آهستگی روی خاک رها می کند و بدینوسیله خطر شتشوی خاک از بین رفته و خاک حفظ می شود. در مورد نقش‌ پوشش‌ سطح‌ خاک‌ در کاهش‌ ضربه‌ قطرات‌ باران‌ آزمایشی‌ توسط‌ یکی‌ ازمتخصصین‌ مربوطه‌ (
Hadson) در دو قطعه‌ زمین‌ انجام‌ گرفته‌ است‌. در این‌ آزمایش‌ آبتدا علفهای‌موجود زمین‌ با دست‌ کنده‌ شده‌ و سپس‌ زمین‌ به‌ دو قطعه‌ مساوی‌ تقسیم‌ شده‌ است‌. روی‌ یکی‌ ازقطعات‌ دو لایه‌ تور سیمی‌ ریز بافت‌ قرار داده‌ شد قطرات‌ باران‌ در اثر برخورد با آن‌ شکسته‌ شده‌ وبه‌ صورت‌ قطرات‌ بسیار ریزی‌ درآمد (شکسته‌ شدن‌ قطرات‌ عیناً توسط‌ شاخه‌ و برگ‌ پوشش‌گیاهی‌ هم‌ صورت‌ می‌گیرد) خاک‌ از دست‌ رفته‌ از این‌ دو قطعه‌ (قطعه‌ پوشیده‌ شده‌ با تور سیمی‌ وقطعه‌ لخت‌) در طول‌ ۱۰ سال‌ اندازه‌گیری‌ شد. نتایج‌ بدست‌ آمده‌ از ۱۰ سال‌ آزمایش‌ نشان‌ دادکه‌ خاک‌ از بین‌ رفته‌ از قطعه‌ لخت‌ بیش‌ از ۱۰۰ برآبر خاک‌ فرسایش یافته از قطعه‌ پوشش‌دار می‌باشد.
گذشته‌ از این‌ فرسایش‌ خاک‌ در منطقه‌ جنگلی‌ با فرسایش‌ خاک‌ در مناطق‌ دیگر تفاوت‌ دارد اگرچه‌ هر دو بلایی‌ است‌ که‌ بر خاک‌ وارد می‌شود ولی‌ خاکهای‌ مناطق‌ جنگلی‌ بسیار حاصلخیزتر ازمناطق‌ دیگر است‌ با فرسایش‌ خاک‌ مواد حاصلخیزی‌ که‌ طی‌ سالیان‌ متمادی‌ در خاک‌ ذخیره‌شده‌اند از دست‌ می‌رود. در تحقیقات‌ انجام‌ شده‌ در یکی‌ از ایالت‌های‌ آمریکا (
New Hampshire) ثآبت‌ شده‌ است‌ که‌ پس‌ از بریدن‌ درختان‌ یک‌ جنگل‌، جریان‌ آب‌ حاصل‌از بارندگی‌ در عرض‌ دو سال‌ در هر هکتار ۹۵ کیلوگرم‌ ازت‌ نیتراتی‌ و ۸۹ کیلوگرم‌ کلسیم‌ را از بین‌برده‌ است‌ در حالیکه‌ در یک‌ جنگل‌ دست‌ نخورده‌ میزان‌ ازت‌ نه‌ تنها از بین‌ نرفته‌ بلکه‌ در هر هکتار۲ کیلوگرم‌ نیز به‌ میزان‌ آن‌ افزوده‌ شده‌ است‌. این‌ مقدار ازت‌ از باران‌ دریافت‌ شده‌ است‌. همچنین‌کلسیم‌ از بین‌ رفته‌ بسیار کم‌ بوده‌ و مقدار آن‌ ۷ کیلوگرم‌ در هکتار بوده‌ است‌.

اثرات اقتصادی جنگل زدایی:
ما درختان جنگلی را قطع و آنها را به مرتع تبدیل می کنیم و بعد به خصوص در مناطق شیبدار که همه جنگل های ما هم در مناطق شیبدار هستند بعد از مدتی این مرتع را به زمین کشاورزی تبدیل می کنیم و طبیعی است که زمین کشاورزی کود لا زم دارد، بنابراین بعد از گذشت دو سه سال هزینه تهیه کود به حدی زیاد است که محصول از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نیست و بعد در نهایت زمین به شنزار تبدیل می شود. به عنوان مثال منطقه ارسباران جنگل ها در ظرف چهار، پنج سال تبدیل به شنزار شده و به کل از بین رفته و به علت بارش، خاکش هم شسته شده است. به همین دلیل است که در تبریز در فصل بارندگی در داخل جوی ها آب قهوه ای رنگی راه می افتد. آب قهوه ای رنگ یعنی آبی که خاک در آن است و پر واضح است که جای این خاک با ارزش که آن بالا بایستی تولید محصولا ت کشاورزی و تولید جنگل کند، داخل جوی نیست.

چرای دام و اثرات آن بر جنگل ها:
زیانهای وارده به جنگلها از راه چرای دام سابقه طولانی دارد. از روزگاری که اقتصاد شبانی زیر بنای تکاملی جامعه را تشکیل می‌داد و اشتغال به امور دامداری و نگاهداری دام از معتبرترین و سودآورترین رشته‌های سرمایه گذاری عصر فئودالیسم شناخته می‌شد، زمینه‌های تخریب جنگلها از طریق چرای دام فراهم گردید و چراگاههای جنگلی ایران به عنوان غنی‌ترین منابع علوفه‌ای در دسترس دامها گذارده شد. زیانهای ناشی از چرای دام در جنگلها شامل موارد زیر است:
الف)رفت و آمد مدام دام در جنگلها ، باعث فشردگی خاک و خرابی وضع فیزیکی خاک می‌شود. به این ترتیب آب باران به جای آنکه در خاک فرو رود در سطح زمین جریان پیدا می‌کند در چنین اراضی رویش دانه‌هایی که بر روی زمین ریخته شده دشوار و در بعضی حالات غیر ممکن می‌شود.
ب)چرای دام باعث می‌شود که تبدیل مواد آلی زنده به لاش برگ صورت نگیرد و افراط در چرای دام ، پوشش گیاهی را از عرصه جنگل حذف می‌کند و خاک جنگل عریان و بدون محافظ می‌ماند و به تدریج دچار فرسایش می‌شود.
ج)در دامنه‌های کوهستانها که خاک عملا در معرض ریزش قرار دارد، تردد دامها سبب تشدید ریزش خاک و قطعات سنگی می‌گردد و فشار وارده از تصادم این ریزشها به درختان موجب زخمی شدن پوست آنها می‌شود.
د)دامها با جویدن پوست و ساقه‌های درخت ، آنها را زخمی کرده و زمینه تسهیل نفوذ و رخنه آفات و بیماریهای گیاهی را تدارک می‌بینند.

تعاریف متعددی برای مرتع عنوان شده است:
۱-مرتع، زمینی است که حداقل مدتی از سال دارای پوششی از گیاهان مرتعی خودرو باشد.(تعریف مرتع در قانون جنگلها و مراتع.)
۲-مرتع به اراضی دایر یا بایر اطلاق می شود که رستنیها در آن به حالت طبیعی رشد کرده میزان بارندگی آن منطقه نسبتاً کم باشد و به وسیله ی حیوانات اهلی و وحشی مورد چرا واقع گردد و هیچ عاملی آن را محدود ننماید.(هادی کریمی،مرتعداری،انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۶۹٫)
۳-جنگل یا مرتع یا بیشه طبیعی عبارت از جنگل یا مرتع یا بیشه ای است که به وسیله ی اشخاص ایجاد نشده باشد.( قانون حفاظت و بهربرداری از جنگل ها و مراتع با اصلاحات بعدی، مصوب ۳۰/۵/۱۳۴۶٫)
۴-مراتع، زمین هایی است اعم از کوه و دامنه یا زمین مسطح که در فصل چرا دارای پوششی از نباتات علوفه ای خودرو بوده و با توجه به سابقه ی چرا عرفاً، مرتع شناخته شود. اراضی آیش گر چه پوشش نباتات و علوفه ای داشته باشند مشمول تعریف نیستند. چنانچه مرتع دارای درختان جنگلی خودرو باشد مرتع مشجر نامیده می شود.( آئین نامه ی اجرایی لایحه قانونی واگذاری و احیاء اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران مصوب شورای انقلاب اسلامی ۳۱/۲/۱۳۵۹)
۵- مرتع: همه ی اراضی دارای پوشش طبیعی به نحوی که خوراک دام از آن حاصل می شود و تجدید حیات آن بطور طبیعی انجام می پذیرد و همچنین آن قسمت از اراضی که برای کمک به تجدید حیات پوشش گیاهی طبیعی آن بشر دخالت نموده است و پس از این دخالت آن را همانند سایر مراتع اداره می نماید.(تعریف جامعه ی مرتعداران ،
Society for Rang management.)
6-مراتع شامل همه ی مناطقی است با پوشش بوته، گراس، جنگلهای غیرانبوه و همچنین مناطقی که به علت وجود املاح، شن، صخره و سرانجام خشکی محیط، امکان تولید جنگل تجارتی و یا زراعت میسر نباشد.
۷-در تعریفی دیگر اراضی غیر محصور با پوشش طبیعی و بارندگی کم را که مورد چرای دامهای اهلی و حیات وحش قرار می گیرد، مرتع می نامند.(هدی ؛
Heady, 1975)
8-مرتع شامل اراضی است با پوشش طبیعی یا بذرکاری شده با گونه های بومی و یا غیربومی که علوفه ی مورد مصرف دام را تأمین می نماید.(والنتاین)
۹-مرتع: زمینی است غیرقابل کشت که از آن عمدتاً برای تولید علوفه استفاده می شود.( گری، ۱۹۶۸)

خاک، گیاه و دام از اجزاء اصلی و فعال در مراتع بوده و ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند به طوری که تغییر در خصوصیات و ترکیب هر کدام به صورت مستقیم و غیر مستقیم اجزاء دیگر را تحت تأثیر قرار می دهد . خواص فیزیکی و شیمیائی خاک از مهمترین عوامل مؤثر در حاصلخیزی و به طبع آن تراکم و نوع پوشش گیاهی اکوسیستم های مرتعی هستند . تحقیقات انجام شده نشان میدهند که معمولاٌ چرای دام در دراز مدت باعث کاهش مقدار کربن و ازت کل خاک گردیده و می تواند سرعت تجزیه مواد گیاهی را افزایش دهد بعلاوه میزان کربن و ازت خاک در طول فصل چرا نیز متغیر است همچنین چرای مرتع از طریق افزایش فضولات دامی باعث افزایش تجزیه و چرخش سریع کربن و ازت خاک می شود. اگر چه گیاهخواران پستاندار به طور مؤثر سرعت چرخه عناصر خاک را تحت تأ ثیر قرار می دهند، سمت و سوی این تغییرات در بین اکوسیستم های مختلف می تواند متفاوت باشد، گیاهخواران اثرات مختلف و معکوسی بر سرعت چرخه عناصر در اکوسیستم های مختلف داشته و بنابراین هم می توانند حاصلخیزی مراتع را افزایش داده و هم باعث کاهش باروری در این اراضی گردند خصوصیات خاک از جمله pH ، بافت، آهک، هدایت الکتریکی وموادآلی با نوع و تراکم پوشش گیاهی مرتع در ارتباط است . گزارشاتی در مورد تاثیر روند چرا در pH خاک، خروج نیترات و کاتیونهای قلیایی از خاک و تغییرات پتاسیم و فسفر قابل جذب در خاکهای مرتعی تحت تاثیر شدت چرا ووابستگی تفاوتهای موجود با عمق خاک وجود دارد اثر چرا بر تجزیه مواد آلی خاک در اکوسیستم های مختلف مرتعی یکسان نیست و نتایج ضد و نقیضی در این باره منتشر گردیده است . لذا به نظر می رسد که هنوز اثر چرا بر پویایی مواد آلی و برخی دیگر از خصوصیات خاک، بویژه در مراتع مناطق خشک و نیمه خشک، به طور کامل شناخته نشده و بخصوص در زمینه ارتباط خاک با پوشش گیاهی و اثرات متقابل دام بر پوشش گیاهی و محتوای عناصر غذایی خاک، مطالعات گسترده ای مورد نیاز است .
ویژگی های فیزیک خاک یکی از عوامل موثر در رشد گیاهان در مراتع است. این ویژگی خاک روی رشد ریشه و توسعه گیاهان مرتعی نقش مهمی را ایفا می نماید. بررسی اثر لگدکوبی و چرای دام بر روی ویژگی های فیزیکی خاک مرتع در سه شرایط مرتعی (مرجع، کلیدی و بحرانی) ویژگی های فیزیکی خاک شامل رطوبت، وزن مخصوص ظاهری، درصد تخلخل، نفوذپذیری و مقاومت مکانیکی در فصل چرا (خرداد تا مهر) در سال های ۷۹ و ۸۰ در منطقه لار اندازه گیری شده و نتایج حاصل نشان داد که میانگین درصد رطوبت از منطقه مرجع به منطقه بحرانی روند کاهشی برخوردار بود و نسبت به فصل چرای دام سیرنزولی داشت و در تمام طول فصل چرا رطوبت در عمق ۱۵-۰ سانتی متر کمتر از عمق ۳۰-۱۵ سانتی متر بود. وزن مخصوص ظاهری منطقه مرجع کمترین و منطقه بحرانی بیشترین مقدار را داشت و مقدار آن در طول دوره فصل چرا افزایش یافت. مقدار وزن مخصوص ظاهری در عمق ۱۵-۰ سانتی متر بیشتر از عمق ۳۰-۱۵ سانتی متر بود. میزان تخلخل در منطقه مرجع بیشترین و در منطقه بحرانی کمترین بوده است و مقدار آن در هر دو عمق نمونه گیری در طول چرا سیر کاهشی داشت. میزان نفوذپذیری در ابتدای چرای دام بیشتر از پایان دوره چرا بود و مقدار آن در منطقه مرجع در بالاترین حد و در منطقه بحرانی در پایین ترین حد قرار داشت. مقدار مقاومت مکانیکی خاک در منطقه بحرانی در بالاترین حد و در منطقه مرجع بیشتر از دو منطقه دیگر بود به طوری که در منطقه بحرانی به ۱ درصد کاهش یافت. کاهش پوشش گیاهی به کمتر از ۷ درصد در پایان فصل چرا در منطقه بحرانی، خاک این منطقه را به شدت در معرض فرسایش قرار داده است.

اثر مدیریت های مختلف چرای دام بر میزان رطوبت و نفوذپذیری خاک منطقه
یکی از مهمترین خصوصیات فیزیکی خاک میزان نفوذ پذیری آن بوده که اثر مهمی در کیفیت خاک، تغذیه گیاهان ومیزان رواناب و فرسایش خاک دارد. عواملی نظیر بافت خاک، ساختمان خاک، میزان مواد آلی، مدیریت و نوع لایه های خاک بر میزا ن نفوذ پذیری تاثیر دارند. یکی از عوامل مدیریتی مهم درمراتع چرای دامها بوده که با ایجاد به هم خوردگی سطح خاک و اثر بر میزان پوشش گیاهی تاثیر زیادی بر نفوذپذیری، رطوبت خاک، میزان رواناب، فرسایش و کیفیت پوشش گیاهی و خاک درمراتع دارد.به عنوان مثال مقایسه و بررسی روند تغییرات رطوبت ونفوذپذیری خاک در سه روش مدیریت چرا در منطقه سمیرم استان اصفهان انجام گرفت.طرح در قالب ، طرح آماری کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمارها شامل ۳ روش مدیرتی چرا شامل چرای مفرط در اراضی شخم خورده، چرای کنترل شده وقرق (عدم چرا) بوده و برای تغیین نفوذپذیری از روش استوانه مضاعف (دبل رینگ) و به منظور اندازه گیری رطوبت خاک از دستگاه
TDR (Time Domain Reflectometry) استفاده شد. به منظور مقایسه اثرات تیمارهای مختلف دو تیمار زمانی فصل بهار و فصل پاییز به ترتیب به عنوان زمان قبل از ورود دام و بعد از خروج دام از مرتع در نظر گرفته شده است.
نتایج حاصل از این تحقیق نشان می دهد که بیشترین مقدار رطوبت حجمی خاک ۱۳/۱ درصد مربوط به تیمار چرای کنترل شده در فصل بهار و کمترین مقدار، ۳/۸ درصد مربوط به تیمار چرای مفرط در فصل پاییز بوده است. در فصل بهار، بیشترین مقدار رطوبت خاک مربوط به تیمار چرای کنترل شده بوده و تیمارهای قرق و چرای مفرط تفاوتی از نظر میزان رطوبت خاک نداشته اند که علت آن وجود مقدار زیاد آب در خاک مرتع در این فصل در تیمارهای مختلف و نیر یکسا ن بودن وضعیت پوشش گیاهی جدید باشد . در فصل پاییز، رطوبت خاک سطحی در تیمارهای چرای مفرط، چرای کنترل شده و بدون چرا (قرق) به ترتیب ۳/۸، ۶ و ۴/۵ درصد بوده است. کاهش زیاد درپوشش گیاهی، لخت شدن سطح زمین، تاثیر ممستقیم تابش خورشید و تبخیر از سطح خاک باعث کمترین مقدار رطوبت خاک سطحی در تیمار چرای مفرط در فصل پاییز می باشد. میزان نفوذپذیری خاک نیز در تیمارهای چرای مفرط، چرای کنترلی و بدون چرا (قرق) به ترتیب ۱۲/۸، ۴/۸ و ۷/۱ سانتی متر در ساعت بوده که بیشترین مقدار مربوط به تیمار چرای مفرط در اراضی شخم خو.رده و کمترین آن مربوط به تیمار چرای کنترلی می باشد. تردد دام بر سطح خاک مرتع در شرایطی مانند فصل بهار در منطقه که خاک نسبتا مربوط می باشد . باعث متراکم شدن خاک می گردد.

تاثیر شدت‌‌های چرای دام بر ترکیب پوشش گیاهی، رطوبت، مقاومت مکانیکی و نفوذپذیری خاک
در این تحقیق اثر شدت‌‌های چرا در شرایط مختلف مرجع (بدون چرا)، کلید (چرای متوسط) و بحرانی (چرای شدید) بر ترکیب گیاهی، مقاومت مکانیکی، نفوذپذیری و رطوبت خاک طی دو سال متوالی ۱۳۸۳ و ۱۳۸۴ در منطقه ساوجبلاغ اندازه‌گیری شد. اطلاعات حاصل از طرح به صورت کرت‌‌های دو بار خردشده در قالب بلوک کامل تصادفی در چهار تکرار انجام شد، که در آن مناطق مورد مطالعه به کرت‌‌های اصلی، زمان نمونه‌گیری به کرت‌‌های خردشده و عمق نمونه‌گیری به کرت‌های دو بار خردشده اختصاص یافتند. در قالب طرح آماری تجزیه و تحلیل داده‌‌ها با نرم‌افزار
Spss (نسخه ۱۲) انجام شد و در صورت معنی‌دار بودن اختلاف بین تیمار‌ها، برای مقایسه میانگین‌ها و گروه‌بندی از آزمون دانکن استفاده شد. نتایج نشان داد که مقاومت مکانیکی درعمق۳۰-۱۵ سانتیمتر نسبت به ۱۵-۰ به‌طور معنی‌داری افزایش یافت. مقاومت مکانیکی در انتهای دوره چرا نسبت به ابتدای دوره چرایی افزایش یافت. رطوبت خاک از منطقه مرجع به منطقه بحرانی کاهش یافت و این کاهش با گذشت زمان ادامه یافت و رطوبت خاک در عمق دوم به‌طور معنی‌داری نسبت به عمق اول بیشتر بود. نفوذپذیری در ابتدای دوره چرا بیشتر از انتهای دوره چرا و مقدار آن در منطقه بحرانی کمتر و بین سه منطقه دارای اختلاف معنی‌داری بود. مقادیر نفوذپذیری به ترتیب در مناطق مرجع، کلید و بحرانی ۷/۳،۲/۳ و۳/۲ میلیمتر در دقیقه تعیین شد. ترکیب پوشش گیاهی با افزایش شدت چرا تغییر عمده‌ای کرد، به‌طوری‌که با افزایش شدت چرا گندمیان و بوته‌ای‌ها به ترتیب ۷/۴۳ و۸/۵۱ درصد کاهش و پهن‌برگان علفی ۵/۲۶ درصد افزایش یافتند. در منطقه بحرانی بیشترین پوشش گیاهی مربوط به پهن‌برگان علفی شامل گیا‌هان مهاجم و سمی‌Peganum harmala و persica Rosa، Ceratocarpus sp. بود، که نشان‌دهنده سیر قهقرایی در اثر چرای مداوم و بیش از ظرفیت مرتع است



تاريخ : یکشنبه یکم مرداد 1391 | 22:48 | نویسنده : parviz vedadi |

دانستنيها

انسان موجودي است كه حكم بشررادارد.

مزاياي ميوه هاي تابستاني

خربزه نیز علاوه بر تامین ویتامین C، منبع غنی از پتاسیم است که به کاهش فشارخون کمک می کند؛ همچنین دارای خاصیت ادرار آوری است. هندوانه با ٩٢ درصد آب علاوه بر رفع نیاز بدن به آب، دارای رنگدانه گیاهی به نام لیکوپن است که یک آنتی اکسیدان است که موجب محافظت بدن در برابر سرطان می شود. همچنین قند موجود در آن می تواند بخشی از انرژی مورد نیاز بدن را تامین کند.

گیلاس:

گیلاس این میوه آب دار و خوش طعم و متنوع در رنگ های زرد، قرمز یا سیاه است. انواع گیلاس منبع خوبی از ویتامین
C و پیش ساز ویتامین A (کاروتن) هستند به ویژه گیلاس های ترش نسبت به انواع شیرین، از این نظر غنی ترند.

همچنین گیلاس های حاوی مواد شیمیایی گیاهی به نام ترین ها هستند که احتمالا به پیشگیری از سرطان کمک خواهد کرد.

خرید و نگهداری: در انتخاب گیلاس ها، آنهایی را که سفت، روشن و براق هستند انتخاب کنید، میوه های نرم یا چروکیده یا چرب تیره نشان از کهنگی یا شرایط نگهداری نادرست دارد بعد از خرید چنانچه گیلاس ها فورا مصرف نمی شوند، به دلیل خاصیت جذب باید در ظرف سربسته در یخچال نگهداری شوند. گیلاس های تازه را می توان تا یک هفته در یخچال تا یکسال در فریز نگهداری کرد.

هلو:

هلوها میوه های نارنجی رنگی هستند که با داشتن رنگدانه های گیاهی از انواع کاروتن های آنتی اکسیدان در پیشگیری از سرطان موثرند.

فوائد مصرف هلو

هلوی تازه با داشتن مقدار قابل توجهی پتاسیم می تواند به کاهش فشار خون کمک کند.

هلوها مقدار قابل توجهی کاروتن های آنتی اکسیدان، فلاونوئیدر و ویتامین
C دارند و نقش مهمی در مقابله با بیماریهای مزمن نظیر بیماریهای قلبی و انواع سرطان دارند.

شواهد علمی بیان می کند که بیماری خونریزی از لثه ها و شل شدن و افتادن دندانها در افرادی که سطوح ویتامین
C پایین تری دارند، ٥/٣ برابر افرادی است که ویتامین C آنها نرمال است. بنابراین مصرف هلو که منبع غنی از ویتامین C است (هر یک هلوی متوسط، ٣٤ میلی گرم ویتامین C دارد) به پیشگیری از این بیماری کمک شایانی می کند.

مطالعات نشان داده است رژیم غذایی شامل دریافت میوه های غنی از ویتامین
C نظیر هلوها می تواند به بهبود ناتوانی جنسی در مردان کمک کند. همچنین برای افراد سیگاری که در معرض خطر مواد سرطانزای بیشتری هستند، بسیار مفید است.

نگهداری: برای کمک به رسیدن هلو، می توان هلوهای نارس را در یک پاکت کاغذی پیچیده و به مدت ٢-3 روز در دمای اتاق نگهداشت. پس از رسیدن می توان آنها را به صورت ٣-4 روز در دمای اتاق یا برای مدت بیشتری در یخچال نگهداری کرد.

زردآلو:

زردآلو با داشتن مقدار زیادی قند ساکاروز، میوه ای شیرین است، رنگ زرد پوست و گوشت آن به خاطر رنگدانه آنتی اکسیدان آن،
B کاروتن است که هر قدر رنگ آن پررنگ تر باشد محتوی B کاروتن آن بیشتر است.

فوائد مصرف زردآلو

B - کاروتن زرد آلو در پاک سازی ترکیباتی که مسوول ایجاد تغییرات سرطان در سلولها هستند کمک می کند و این امر بین سیگاری ها و غیر سیگاری ها در پیشگیری از سرطان ریه در زنان و مردان به طور یکسان صادق است.

برگه های زردآلو منبع غنی از پتاسیم هستند و تحقیقات نشان داده است که دریافت پتاسیم مازاد در رژیم غدایی روزانه، موجب کاهش فشار خون در افراد دارای فشار خون طبیعی و افراد یا فشار خون بالا می شود.

زرد آلو به دلیل داشتن پتاسیم بالا، به عنوان یک میان وعده و دسر خوب برای سالمندان که از افسردگی روانی و گیجی ناشی از فقدان پتاسیم در رژیم غذایی رنج می برند بسیار مفید است.

زردآلوها به دلیل داشتن کاروتن کافی از شب کوری و دیدکافی در افراد به خصوص سالمندان که میوه و سبزی تازه کمتری مصرف می کنند، جلوگیری می کنند.

زردآلو به دلیل داشتن فیبر غذایی و افزایش تدریجی قند خون به عنوان یک میان وعده کامل کم کالری برای افراد که برنامه کاهش وزن دارند، مفید است.

توجه: هرگز مغز هسته تلخ زرد آلو نخورید چون حاوی ماده ای بنام آمیگدالین است که در بدن سیانید آزاد می کند و موجب اختلال تنفسی، فلج و حتی مرگ می شود.

خرید و نگهداری: زردآلو باید برای مصرف روزانه یا حداکثر ٢ روز بعد خریداری شود. در مورد زردآلوی تازه انواع نرم و گوشتی آن را خریداری کنید اما از خرید برگه های زردآلوی زرد و روشن به دلیل
SO2 موجود در آن، پرهیز کنید.

زردآلوها را در کیسه های پلاستیکی درون یخچال نگه داشته و در عرض چند روز مصرف نمایید.



تاريخ : یکشنبه یکم مرداد 1391 | 22:46 | نویسنده : parviz vedadi |